Quốc hội khóa XVI chuyển từ 'làm luật cho đủ' sang 'làm luật để phát triển'

Quốc hội của hành động

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ: “Đường lối, hướng đi đã rõ ràng, mạch lạc; cơ cấu, tổ chức, đặc biệt về nhân sự, của bộ máy trong toàn hệ thống chính trị đã cơ bản hoàn chỉnh. Nhiệm vụ của chúng ta hiện nay là làm và làm đúng, làm quyết liệt, hiệu quả". Yêu cầu này đặt ra đối với toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị, trong đó có Quốc hội khóa XVI.

Về vai trò của Quốc hội mới, trong bài phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng (ngày 7/2/2026), đồng chí Tổng Bí thư nhấn mạnh: Quốc hội (phải) phát huy mạnh mẽ vai trò lập pháp và giám sát tối cao, bảo đảm mọi chủ trương lớn của Đảng được thể chế hóa kịp thời, đồng bộ và khả thi trong hệ thống pháp luật.

Mỗi đạo luật ban hành phải thực sự có khả năng mở đường cho phát triển, tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực. Công tác lập pháp phải xuất phát từ yêu cầu phát triển của đất nước, từ thực tiễn đời sống kinh tế - xã hội, khắc phục tư duy làm luật nặng về quản lý, nhẹ về kiến tạo và phục vụ phát triển.

Quốc hội phải góp phần nâng cao chất lượng thể chế, củng cố kỷ luật, kỷ cương trong quản lý nhà nước và tạo dựng môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, thuận lợi cho phát triển nhanh và bền vững.

Nếu Đại hội XIV được đánh giá là “đại hội của nói đi đôi với làm” thì Quốc hội khóa XVI cũng được yêu cầu là “Quốc hội của hành động”. Quốc hội khóa XVI có trách nhiệm thể chế hóa ngay trong năm 2026 những nội dung cốt lõi, quan trọng của Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, đồng thời bảo đảm đồng bộ với định hướng hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Quốc hội khóa XVI nhận được kỳ vọng lớn trong việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, ổn định, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực thi, thông thoáng, thuận lợi cho môi trường đầu tư, để người dân có thể lập nghiệp, khởi nghiệp, mở rộng sản xuất, kinh doanh, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Một trong những nhiệm vụ lớn là tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế. Khi được cải cách mạnh mẽ, thể chế sẽ trở thành động lực khơi thông các nguồn lực trong xã hội, từ nguồn lực của người dân đến nguồn lực từ đầu tư trong và ngoài nước.

Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI bên cạnh việc thực hiện công tác nhân sự, còn xem xét nhiều dự án luật gắn trực tiếp với đời sống của người dân như Luật Hộ tịch (sửa đổi), Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi)… cùng với các quyết sách về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, đầu tư công trung hạn và tài chính - ngân sách quốc gia giai đoạn 2026 - 2030.

Kỳ họp đầu tiên của một nhiệm kỳ mới được xem là điểm khởi đầu cho phương thức vận hành và chất lượng hoạt động của cả khóa Quốc hội. Từ yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, một thông điệp được đưa ra đối với cử tri: Quốc hội khóa XVI sẽ hành động ngay, làm đến cùng và tạo ra kết quả có thể nhìn thấy được; luật ban hành đi vào cuộc sống nhanh hơn, bộ máy vận hành thông suốt hơn và các quyết sách hướng tới nâng cao đời sống người dân.

Bảo đảm luật đi vào cuộc sống

Việc nâng cao hiệu lực giám sát tối cao của Quốc hội khóa XVI được đặt ra ngay từ đầu nhiệm kỳ. Thực tế trước đây cho thấy có những chính sách chậm đi vào cuộc sống do cơ quan chức năng chậm ban hành văn bản, thiếu đồng bộ hoặc chưa xác định rõ trách nhiệm.

Do đó, Quốc hội mới sẽ chuyển mạnh từ giám sát tuân thủ sang giám sát kết quả, coi tiến độ và chất lượng thể chế hóa là tiêu chí quan trọng để đánh giá trách nhiệm của các cơ quan trong hệ thống, cũng như trách nhiệm chính trị của người đứng đầu.

Quốc hội khóa XVI hành động khẩn trương, bắt đầu từ việc triển khai công tác lập pháp ngay từ sớm. Theo chương trình, trong kỳ họp đầu tiên, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua nhiều dự án luật và nghị quyết liên quan trực tiếp đến tổ chức đời sống pháp lý và quản trị quốc gia.

Để hoàn thành yêu cầu “làm và làm đúng, làm quyết liệt, hiệu quả”, Quốc hội khóa XVI phải tiếp tục đổi mới tư duy lập pháp, chuyển từ “làm luật cho đủ” sang “làm luật để phát triển”, đưa pháp luật thực sự trở thành bệ phóng cho đổi mới sáng tạo và phát triển.

Thông qua nhanh các luật, nghị quyết và chính sách vĩ mô mới chỉ là bước đầu. Để trở thành “Quốc hội của hành động”, cơ quan lập pháp cần chủ động đi trước một bước trong kiến tạo thể chế, mạnh dạn quyết định những vấn đề khó, những lĩnh vực mới, chưa có tiền lệ, nhằm mở đường cho phát triển nhanh và bền vững.

Mỗi quyết sách lập pháp cần được cân nhắc toàn diện, đánh giá kỹ lưỡng, đặc biệt phải trả lời rõ ràng câu hỏi về lợi ích hoặc tác động đối với người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Kết luận của Hội nghị Trung ương 2 cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác tổ chức thực hiện, tăng cường giám sát và xử lý sau thanh tra, kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Để đáp ứng yêu cầu này, Quốc hội cần tiếp tục đổi mới phương thức giám sát theo hướng thực chất, dựa trên dữ liệu và theo dõi đến cùng kết quả đầu ra, đặc biệt chú trọng giám sát việc ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành luật và nghị quyết.

Sự chuyển biến từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo” được xác định là yếu tố then chốt. Sau khi nghị quyết được thông qua, các cơ quan cần khẩn trương ban hành văn bản quy phạm pháp luật để hướng dẫn thực hiện, tránh tình trạng chậm triển khai. Đồng thời, cần gắn trách nhiệm cụ thể cho người đứng đầu các bộ, ngành và địa phương trong tổ chức thực hiện.

Cuối cùng, Quốc hội và các cấp cần tăng cường giám sát việc thực hiện để kịp thời phát hiện vướng mắc, tháo gỡ khó khăn và điều chỉnh những quy định chưa phù hợp, bảo đảm các quyết sách thực sự đi vào cuộc sống.

Theo TTXVN