Quy định rõ khi công chức, viên chức, sĩ quan được làm luật sư công

Chiều 22/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.

Phát biểu thảo luận ở hội trường, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) nhất trí và đánh giá việc ban hành Nghị quyết về thí điểm thực hiện chế định luật sư công là bước đi cần thiết để thể chế hóa chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực pháp lý của khu vực công trong bối cảnh các tranh chấp hành chính, dân sự, đầu tư, thương mại ngày càng phức tạp.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát 4 vấn đề vì đây là một thể chế mới.

Vấn đề thứ nhất là tư cách pháp lý của luật sư công được quy định tại điều 2, điều 3 và điều 8.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho biết dự thảo đang thiết kế luật sư công là một chủ thể có 2 tư cách pháp lý: vừa là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước; vừa là người được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư, tham gia tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư và được cấp thẻ luật sư.

"Bản dự thảo mới nhất đã tiếp thu một bước khi bổ sung nghĩa vụ tham gia tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, nhưng theo tôi, như vậy vẫn chưa đủ. Điều còn thiếu là nguyên tắc xử lý khi nghĩa vụ công vụ và chuẩn mực nghề nghiệp luật sư phát sinh xung đột. Chưa rõ trong trường hợp có ý kiến chỉ đạo hành chính nhưng khác với nhận định pháp lý độc lập của luật sư công thì xử lý theo nguyên tắc nào", đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga phân tích.

Đại biểu đề nghị bổ sung ngay trong nghị quyết nguyên tắc xử lý xung đột giữa hai hệ chuẩn này; đồng thời, giao Chính phủ quy định cụ thể cơ chế phối hợp quản lý, thẩm quyền xử lý vi phạm và giới hạn trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan sử dụng luật sư công.

Vấn đề thứ hai đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị rà soát là về phạm vi công việc của luật sư công tại điều 7.

Đại biểu tán thành việc giao luật sư công thực hiện các công việc pháp lý trọng yếu như tham gia tố tụng, tư vấn dự án, tham gia giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp. Dự thảo cũng đã bổ sung trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan trong việc bố trí, phân công công việc để luật sư công vừa hoàn thành nhiệm vụ luật sư công, vừa hoàn thành nhiệm vụ theo vị trí việc làm.

"Tuy nhiên, tôi vẫn băn khoăn với điểm d khoản 1 điều 7, quy định các công việc có tính chất pháp lý khác. Quy định này quá rộng, có thể làm cho phạm vi nhiệm vụ của luật sư công không có giới hạn rõ ràng", đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu ý kiến.

Do đó, đại biểu đề nghị bỏ điểm này; trường hợp thấy cần thiết thì chỉ nên giao Chính phủ quy định chi tiết một số nhóm việc phát sinh nhưng phải kèm tiêu chí cụ thể và bảo đảm không trùng lặp với pháp chế, thanh tra, trợ giúp pháp lý và các chức danh tư pháp khác.

Vấn đề thứ ba là về chế độ bồi dưỡng theo vụ việc tại điều 10.

Đồng tình phải có chính sách đủ mạnh để thu hút và giữ chân người có năng lực nhưng đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng quy định bồi dưỡng vụ việc tính theo1 buổi làm việc bằng 0,5 lần mức lương cơ sở là còn khá cơ học.

Một vụ việc pháp lý không giống nhau về mức độ phức tạp, sức ép, trách nhiệm và giá trị bảo vệ lợi ích Nhà nước. Nếu chỉ tính theo buổi làm việc thì rất dễ bình quân hóa, khó phản ánh đúng tính chất của từng vụ việc.

Đại biểu đề nghị giao Chính phủ quy định khung bồi dưỡng theo nhóm vụ việc, có tiêu chí xác nhận rõ ràng, có trần chi trả và cơ chế kiểm soát, để vừa bảo đảm thu hút, vừa bảo đảm chặt chẽ về ngân sách.

Vấn đề cuối cùng được đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu là việc miễn nghĩa vụ tài chính tại khoản 3 điều 10.

"Tôi đặc biệt lưu ý quy định thu nhập từ công việc của luật sư công được miễn thuế thu nhập cá nhân và các nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước. Cụm từ các nghĩa vụ tài chính khác là quá rộng, dễ dẫn tới cách hiểu vượt quá phạm vi chính sách cần thiết", đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga lưu ý.

Theo đại biểu, với một nghị quyết thí điểm, nhất là nghị quyết có tác động đến chính sách tài chính thì càng cần quy định cụ thể, minh bạch và có thể lượng hóa được.

PHONG TUYẾT