Khoa học, kỹ thuật 'đánh thức' những cánh đồng vàng

Sản xuất nông nghiệp hiện đại

Vụ xuân năm 2026, trên cánh đồng xã Tân An, nhiều nông dân đứng trên bờ ruộng để xem mô hình chiếc máy sạ hàng kết hợp với vùi phân chỉ trong thời gian ngắn đã gieo sạ xong thửa ruộng vài ha. Chủ tịch Hội Nông dân xã Tân An Nguyễn Văn Khiên cho biết, với chiếc máy sạ hàng hiện đại được áp dụng trong vụ xuân này có thể xử lý 3 khâu sản xuất cùng lúc, từ gieo hạt, bón lót đến kiểm soát mật độ. Vì vậy, chiếc máy này có thể tiết kiệm nhiều sức lao động của nông dân, đồng thời nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Còn trên cánh đồng thôn La Ngoại, xã Thanh Miện, ông Nguyễn Văn Chanh rất hài lòng vì mấy vụ sản xuất gần đây, mô hình sản xuất lúa giảm phát thải nhà kính gia đình ông đang áp dụng mang lại hiệu quả thiết thực. Với mô hình này, gia đình ông thực hiện phương pháp tưới ngập - khô xen kẽ (AWD) giúp giảm phát thải khí nhà kính và tiết kiệm chi phí, nước tưới. Ông Chanh chia sẻ, vụ mùa năm trước, gia đình cấy 4 sào ruộng áp dụng mô hình tưới khô xen kẽ với giống lúa Q5, năng suất lúa đạt 250 kg/sào, tăng 50 kg sào so với sản xuất theo phương pháp truyền thống…

Hợp tác xã Nông nghiệp Thụy Hương, xã Kiến Thụy cũng không còn khuyến khích nông dân sản xuất theo phương pháp truyền thống, mà đang đẩy mạnh cơ giới hóa sản xuất. Để sản xuất hiệu quả bằng cơ giới hóa, hợp tác xã có 2 hệ thống giàn gieo mạ, 10 vạn khay gieo mạ, 5 máy cấy ngồi, 15 máy cấy lội, 2 máy phun thuốc công nghệ cao, 3 giàn máy sấy thóc, 1 máy xay xát gạo… Hiện hợp tác xã cung cấp dịch vụ mạ khay, cấy bằng máy cho khoảng 900 ha, 400 ha sử dụng dịch vụ làm đất, 220 ha gặt máy, rắc phân bón và phun thuốc bảo vệ thực vật bằng máy bay với diện tích 1.200 ha trên địa bàn xã và các địa phương lân cận. Phương thức sản xuất áp dụng cơ giới hoá làm tăng năng suất từ 15 - 20% so với sản xuất thủ công.

Không chỉ các hợp tác xã, trước thực tế sản xuất nông nghiệp ngày càng thiếu lao động trầm trọng, thành phố Hải Phòng đang chuyển hướng trong canh tác lúa, không còn khuyến khích sản xuất theo các phương pháp truyền thống gieo tay. Hộ sản xuất được hướng dẫn dùng máy cấy hoặc gieo sạ bằng máy; ứng dụng các loại máy móc thiết bị trong sản xuất để giảm chi phí lao động, từ đó tăng năng suất, chất lượng sản phẩm thấy rõ.

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, hiện 100% khâu làm đất tại các xã đã ứng dụng máy làm đất. Phần lớn các hộ sản xuất lớn, tích tụ ruộng đất đều mua sắm được các máy móc để phục vụ sản xuất như máy cày, máy cấy, máy sấy thóc, máy bay không người lái… Các hộ sản xuất nhỏ lẻ cũng đã thuê dịch vụ các loại máy móc nói trên để thực hiện sản xuất nên tiết kiệm được lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất…

Nhân rộng mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng Lương Thị Kiểm cho biết, những năm gần đây, thành phố Hải Phòng đang thực hiện cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả và gắn với thị trường. Thành phố hình thành nhiều vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, đẩy mạnh ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, phát triển thành các hợp tác xã kiểu mới để điều hành hiệu quả sản xuất nông nghiệp, tăng giá trị của nông sản, nâng cao thu nhập cho nông dân. Ngành nông nghiệp và môi trường tham mưu thành phố chỉ đạo, điều hành, tạo điều kiện thuận lợi nhất về cơ chế, nguồn lực, để các mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp được triển khai hiệu quả, đúng mục tiêu.

Để khuyến khích, tạo điều kiện nhân rộng các mô hình, thành phố ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp kịp thời, cùng với đó tuyên truyền và triển khai đến các hộ nông dân. Đơn cử cuối năm 2025, sau khi hợp nhất thành phố và tỉnh Hải Dương, trên cơ sở các chính sách cũ của 2 địa phương trước đây, thành phố ban hành Nghị quyết số 51/2025/NQ-HĐND về cơ chế chính sách khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung giai đoạn 2026 - 2030 sát với thực tế hơn những cơ chế chính sách từng áp dụng trước đó tại thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương (cũ)...

Hay thực hiện Nghị quyết 98/2018 của Chính phủ về khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm, thành phố đã rà soát, nhân rộng các mô hình liên kết sản xuất hiệu quả, nâng cao năng lực các hợp tác xã; đẩy mạnh cơ giới hóa, ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số và xúc tiến thương mại…

Cùng với sự quan tâm của thành phố bằng các cơ chế, chính sách đặc thù, các cơ quan chuyên môn của ngành Nông nghiệp và Môi trường tích cực hướng dẫn nông dân thay đổi tập quán canh tác hướng đến cơ giới hóa đồng bộ các khâu sản xuất, giảm lượng giống, giảm phân bón, xử lý rơm rạ sau thu hoạch và quản lý dịch hại tổng hợp.

Phó Giám đốc Ban Quản lý rừng và Khuyến nông Hải Phòng Cao Thị Thanh Huyền cho biết, cán bộ khuyến nông luôn đồng hành với bà con nông dân trong việc tuyên truyền và đưa các tiến bộ kỹ thuật mới ứng dụng vào sản xuất hiệu quả; đồng thời hướng dẫn nông dân thực hiện thành thạo các quy trình sản xuất ứng dụng tiến bộ kỹ thuật. Từ đó góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, nông dân ngày càng gắn bó hơn với đồng ruộng…

HỒ HƯƠNG