Mở đường lớn cho khu vực kinh doanh nhỏ

Cuối năm 2025, Quốc hội thông qua các luật thuế sửa đổi. Trong đó, mức doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh được nâng từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm; đồng thời, mức doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng cũng được điều chỉnh tương ứng lên 500 triệu đồng.

Tuy nhiên, biến động mạnh của kinh tế thế giới, nhất là chi phí đầu vào, xăng dầu và logistics đã đẩy giá hàng hóa, dịch vụ tăng cao. Vì thế hộ kinh doanh dù đạt ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng, phải thực hiện các nghĩa vụ thuế, song thực tế lợi nhuận lại thấp, kéo theo áp lực tài chính, ảnh hưởng tới sinh kế của chủ doanh nghiệp.

Doanh thu tăng lên không chỉ là tín hiệu tích cực, mà còn kéo theo nỗi lo về hóa đơn, kê khai, thủ tục. Không ít hộ kinh doanh vì thế chọn cách giữ quy mô ở mức vừa đủ, tránh bước sang một ngưỡng mà họ chưa sẵn sàng. Kinh doanh tốt hơn, nhưng lại dè chừng hơn, nghịch lý này đã từng tồn tại. Mốc "cứng" 500 triệu đồng vì thế trở thành lạc hậu.

Thực tế này đòi hỏi yêu cầu cần điều chỉnh chính sách về thuế. Cuối tháng 4 vừa qua, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Điểm rất đáng chú ý là không còn duy trì ngưỡng doanh thu miễn thuế cố định 500 triệu đồng/năm đối với hộ kinh doanh. Thay vào đó, Chính phủ được giao quyền quy định mức doanh thu miễn thuế phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế.

Ít ngày sau, với Nghị định 141/2026/NĐ-CP, Chính phủ đã thông qua việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế đối với hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng mỗi năm, áp dụng từ ngày 1/1/2026.

Với mốc "mới" 1 tỷ đồng, hộ kinh doanh có thêm thời gian để tăng doanh thu, tích lũy vốn và ổn định hoạt động trước khi phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu tuân thủ.

Nghị định 141 cũng bổ sung cơ chế miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống, đồng thời điều chỉnh nghĩa vụ tạm nộp theo hướng linh hoạt hơn. Nhờ đó, các doanh nghiệp nhỏ có thêm dư địa ổn định hoạt động trong giai đoạn đầu, thay vì phải dồn áp lực tài chính ngay khi mới vận hành.

Với Hải Phòng, tác động của thay đổi này có thể nhìn rõ từ thực tế. Theo số liệu cơ quan thuế, thành phố hiện có khoảng 86.000 hộ kinh doanh đang hoạt động, trong đó hơn 73.000 hộ thực hiện khai thuế.

Trên 12.000 hộ có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, chiếm khoảng 16% tổng số hộ. Đây không phải nhóm chiếm đa số, nhưng lại là nhóm đứng ở ranh giới chuyển tiếp, khi một cơ sở kinh doanh bắt đầu vượt khỏi quy mô nhỏ lẻ, để tiến tới mô hình vận hành bài bản hơn của một doanh nghiệp.

Khi ngưỡng được nâng lên 1 tỷ đồng, chính nhóm này sẽ cảm nhận rõ sự thay đổi. Áp lực nghĩa vụ thuế không còn đến quá sớm, giúp họ có thêm điều kiện mở rộng quy mô, tích lũy và ổn định hoạt động.

Tác động không dừng lại ở hơn 12.000 hộ ấy mà phía sau là hàng chục nghìn hộ kinh doanh nhỏ hơn, đang từng bước tăng doanh thu. Trước đây, khi tiến gần mốc 500 triệu đồng, không ít người chọn cách chững lại để tránh phát sinh nghĩa vụ thuế. Khi “trần” được nâng lên, những hộ kinh doanh này có thêm không gian để "lớn".

Không còn áp lực phải “giữ doanh thu ở mức vừa đủ”, nhiều hộ kinh doanh có thể tính toán lại cách làm ăn. Một quán ăn có thể kê thêm bàn, một cửa hàng có thể nhập thêm hàng, một cơ sở dịch vụ có thể mở rộng quy mô…

Khi tâm lý được giải tỏa, người kinh doanh tập trung nhiều hơn vào khách hàng, vào chất lượng dịch vụ, thay vì vừa làm vừa lo thủ tục thuế. Thị trường vì thế cũng vận động linh hoạt hơn.

Ở góc độ dài hơn, con đường từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp sẽ trở nên rõ ràng hơn. Khi có một khoảng đệm đủ rộng, các cơ sở kinh doanh có thể tích lũy ổn định trước khi chuyển đổi. Khi đã tích lũy đủ, tự khắc các hộ kinh doanh sẽ có nhu cầu phát triển thành doanh nghiệp mà không phải chuyển đổi dưới tác động của sự gò bó, áp lực.

Đây là hướng phát triển Hải Phòng đang cần trong giai đoạn hiện nay. Thành phố đang hướng tới tăng trưởng cao, nhưng không thể chỉ dựa vào các dự án lớn. Sức sống của nền kinh tế còn nằm ở những cửa hàng nhỏ, những khu phố buôn bán, những dịch vụ gắn với đời sống hằng ngày. Khi khu vực này vận hành thuận lợi hơn, dòng tiền sẽ lưu thông tốt hơn, hoạt động tiêu dùng trở nên sôi động hơn, góp phần tạo nền tảng tốt hơn cho tăng trưởng.

HÀ KIÊN