Phát huy giá trị của nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể
Phát triển nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể, chỉ dẫn địa lý giúp nâng tầm giá trị, khẳng định vị thế đặc sản và làng nghề địa phương.
Gia tăng giá trị sản phẩm
Theo Sở Khoa học và Công nghệ, hiện thành phố có 126 thương hiệu cộng đồng được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ (3 chỉ dẫn địa lý, 5 nhãn hiệu chứng nhận, 118 nhãn hiệu tập thể).
Tiêu biểu như chỉ dẫn địa lý “Vải thiều Thanh Hà”, “Thuốc lào Vĩnh Bảo”, “Thuốc Lào Tiên Lãng”; nhãn hiệu chứng nhận “Nước mắm Cát Hải”; cùng các nhãn hiệu tập thể như “Táo Bàng La”, “Rươi Vĩnh Bảo”...
Tuy nhiên, một số sản phẩm dù đã được bảo hộ nhưng hiệu quả khai thác còn hạn chế. “Nếp xoắn Kỳ Sơn” là ví dụ điển hình. Đây là giống nếp đặc hữu tại xã Kiến Hưng, có hạt xoắn đặc trưng, dẻo thơm, được thị trường ưa chuộng. Dù đã được công nhận nhãn hiệu tập thể nhiều năm, nhưng vùng trồng có xu hướng thu hẹp, giá trị chưa tương xứng với tiềm năng.
Trước thực trạng đó, Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội đồng tư vấn tuyển chọn nhiệm vụ cấp thành phố: hỗ trợ quản lý, khai thác và phát triển nhãn hiệu tập thể “Nếp xoắn Kỳ Sơn”. Nhiệm vụ do Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Ứng dụng khoa học - công nghệ chủ trì, triển khai từ tháng 12/2025 đến tháng 2/2027.
Ông Đào Nguyên Hưởng, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Song Kiệt (xã Kiến Hưng) cho rằng khi được quản lý, khai thác đúng hướng, nhãn hiệu tập thể không chỉ là “giấy chứng nhận” mà trở thành công cụ nâng cao giá trị sản phẩm, tăng thu nhập cho người dân, đồng thời khắc phục tình trạng sản xuất manh mún.
Việc phát triển nhãn hiệu tập thể “Bánh đa Kinh Giao” tại phường An Dương cho thấy hiệu quả rõ nét. Từ sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết, việc xây dựng quy chế quản lý, chuẩn hóa quy trình, áp dụng truy xuất nguồn gốc giúp sản phẩm mở rộng thị trường. Thử nghiệm phân phối tại Hà Nội và Hải Phòng cho thấy giá trị có thể tăng 50 - 100% khi được đầu tư bài bản về thương hiệu, bao bì.
Từ năm 2025 đến nay, Sở Khoa học và Công nghệ đã phối hợp triển khai các nhiệm vụ hỗ trợ quản lý, phát triển chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận cho 7 sản phẩm chủ lực, đặc sản, sản phẩm làng nghề.
Theo ông Phạm Huy Thắng, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, thời gian tới, sở sẽ tiếp tục rà soát, đề xuất đưa các sản phẩm đặc sản, làng nghề và sản phẩm tiềm năng tham gia Chương trình hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ của thành phố. Qua đó duy trì cơ chế hỗ trợ thiết thực, nâng cao giá trị sản phẩm và hiệu quả kinh tế bền vững.
Để nhãn hiệu tập thể “sống khỏe”
Dù đạt kết quả bước đầu, thực tế vẫn còn một số sản phẩm tại Hải Phòng dù được bảo hộ nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận nhưng hiệu quả khai thác chưa cao, thậm chí ít được sử dụng.
Theo ông Nguyễn Chí Quốc, Giám đốc Hợp tác xã Hà Thanh (xã Nguyên Giáp), để các nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý thực sự “sống khỏe”, cần chuyển từ tư duy “bảo hộ” sang “khai thác giá trị”.
Trước hết, phải lấy chất lượng và sự khác biệt làm nền tảng. Đồng thời xây dựng chuỗi giá trị từ sản xuất - chế biến - tiêu thụ. Việc chuẩn hóa quy trình, áp dụng tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, đầu tư bao bì, nhận diện thương hiệu là những giải pháp thiết thực để nâng cao giá trị sản phẩm.
Ông Phạm Huy Thắng, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết, phát triển nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận không phải là việc làm trong thời gian ngắn mà là quá trình lâu dài, cần sự phối hợp chặt chẽ và đồng bộ giữa các bên.
Khi những “tấm hộ chiếu thương hiệu” này được khai thác hiệu quả, các sản phẩm đặc sản địa phương sẽ có cơ hội vươn xa hơn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Trong thời gian tới, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và phát triển các tài sản trí tuệ đã được bảo hộ. Đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận tại các địa phương.
Bên cạnh đó, người dân sẽ được khuyến khích thay đổi thói quen sản xuất nhỏ lẻ, chú trọng dán tem, nhãn và sử dụng bao bì chuẩn hóa để tạo dấu hiệu nhận diện rõ ràng, tránh gây nhầm lẫn trên thị trường.
Sở cũng sẽ phối hợp rà soát, hỗ trợ các chủ sở hữu nhãn hiệu hoàn thiện hệ thống văn bản, quy chế quản lý và sử dụng. Đây là yếu tố quan trọng giúp kịp thời xử lý những bất cập phát sinh, nhất là khi có thay đổi về mô hình tổ chức, qua đó bảo đảm hệ thống vận hành hiệu quả.