Thú sưu tầm cối đá cũ

Thổi hồn vào những chiếc cối đá cũ

Xưởng sáng tác nghệ thuật của nghệ nhân Mộc Phong (tên thật là Phạm Khắc Phong) ở phố Phù Lưu, phường Phù Liễn gần đây rất nhiều người tìm đến tham quan, bởi anh là nghệ nhân đầu tiên của Hải Phòng điêu khắc những chiếc cối đá cũ.

Vốn nổi tiếng với nghệ thuật điêu khắc gỗ, thời gian gần đây nghệ nhân Phạm Khắc Phong lại dành nhiều tâm huyết cho thú chơi cối đá cũ. Theo anh, một số người bạn đã dày công sưu tầm những chiếc cối đá từ nhiều tỉnh, thành phố để cùng nhau trò chuyện, ngắm nhìn và gợi nhớ ký ức tuổi thơ, những câu chuyện của một thời đã xa. Từ tình yêu với những vật dụng mộc mạc ấy, bạn bè mong muốn anh thử nghiệm đưa nghệ thuật điêu khắc lên cối đá, để những hiện vật xưa cũ tiếp tục được kể chuyện theo một cách mới.

Vậy là từ những chiếc cối đá cũ, anh Phong sử dụng đồ nghề đục, đẽo từng đường nét, hoa văn. Những chiếc cối đá qua bàn tay của nghệ nhân nhìn có hồn hơn.

Ban đầu, anh Phong thường chạm khắc những đề tài truyền thống như phong cảnh giả cổ, mai treo thọ lộc, hoa văn cổ… Anh Phong chia sẻ, có những chiếc cối khi sưu tầm được đã không còn nguyên vẹn mà bị nứt vỡ. Vì vậy, anh đục đẽo, sửa chữa thành những chậu đá bon sai, sau đó mới chạm khắc…

Không chỉ chạm khắc các sản phẩm truyền thống, thời gian gần đây, nghệ nhân Phạm Khắc Phong còn dành nhiều thời gian sáng tác các tác phẩm nghệ thuật trên cối đá, tham gia dự thi tại các triển lãm mỹ thuật.

Chào mừng Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2026, anh tham dự trưng bày mỹ thuật ảnh nghệ thuật tại Trung tâm Văn hóa, Điện ảnh và Triển lãm thành phố.

Để có tác phẩm tham gia trưng bày, nghệ nhân Phạm Khắc Phong đã kỳ công thực hiện tác phẩm điêu khắc cối đá “Âm vang làng cũ”. Anh dành nhiều thời gian, công sức, tỉ mỉ trong từng đường nét để tái hiện bức tranh làng quê Hải Phòng, đại diện cho miền quê Bắc Bộ yên bình sau ngày giải phóng thành phố, với hình ảnh vợ chồng, người con, mẹ già, đàn gà, mái nhà tranh vách đất và núi non trùng điệp.

Theo nghệ nhân Phạm Khắc Phong, điêu khắc trên cối đá là dòng sản phẩm độc đáo, không chỉ đáp ứng niềm đam mê của người chơi và giới nghệ nhân mà thời gian gần đây còn được nhiều người lựa chọn để trang trí không gian sống như decor sân vườn, tiểu cảnh, nhà ở, phòng trà…

Kỳ công sưu tầm

Gần đây ở Hải Phòng, nhiều người có thú chơi, sưu tầm cối đá ở các vùng miền bởi họ muốn góp nhặt những câu chuyện ký ức của một thời…

Trong không gian tĩnh mịch ở ngôi chùa Kim Thiên (thôn Cát Tiên, xã An Quang), ngay tại cổng chùa được bài trí bằng những chiếc cối đã cũ kỹ. Sư thầy Thích Diệu Quỳnh, trụ trì chùa Kim Thiên chia sẻ, nhiều năm qua, thầy sưu tầm được 100 chiếc cối đá cũ ở nhiều nơi.

Từ khi kiến tạo lại chùa, vị sư thầy luôn mong muốn gìn giữ nét kiến trúc cổ, đồng thời sưu tầm những vật dụng xưa cũ, đặc biệt là cối đá – vật dụng gắn bó thân thuộc với đời sống nông thôn, gần như nhà nào ngày trước cũng có.

Hằng ngày, chùa đón nhiều phật tử và du khách đến lễ bái. Việc sưu tầm, trưng bày những chiếc cối đá cũ cùng nhiều vật dụng xưa giúp không gian nơi đây gợi lại ký ức thân thuộc của làng quê, để mỗi người như được sống lại với những hoài niệm, tìm thấy sự thư thái và khoảng lặng chữa lành giữa nhịp sống bộn bề.

Những chiếc cối đá từng là vật dụng quen thuộc trong nhiều gia đình, từ nông thôn đến thành thị, nên gắn với ký ức và những tháng ngày mưu sinh của nhiều thế hệ. Bởi vậy, khi trưởng thành, nhiều người nhìn lại cối đá như thấy lại một phần tuổi thơ, những hoài niệm về chặng đường đời đã qua. Cũng từ đó, thú chơi và sưu tầm cối đá ngày càng được nhiều người yêu thích.

Anh Nguyễn Văn Chiếm ở tổ dân phố Hạnh Phúc, phường Phù Liễn cho biết, sau hơn 10 năm sưu tầm, hiện anh sở hữu hơn 200 chiếc cối đá. Chỉ nhìn hình dáng, anh có thể nhận biết cối đá thuộc vùng miền nào, niên đại ra sao.

Theo anh Chiếm, người chơi cối đá đặc biệt yêu thích những chiếc cối đá xanh của vùng đồng bằng Bắc Bộ bởi chất liệu đá đẹp, bền và mang đậm dấu ấn làng quê xưa. Đây cũng là dòng cối đá có giá trị cao, được nhiều người sưu tầm tìm kiếm.

Theo một số người chơi và sưu tầm, cối đá cũ có nhiều mức giá khác nhau. Cối đá nhỏ còn lại trong các gia đình chỉ vài trăm nghìn đồng, nhưng cũng có những cối đá to giá vài triệu đến vài chục triệu đồng.

Một số người chơi và sưu tầm cối đá lâu năm cho rằng, thực chất giá trị cối đá cũng không đắt tiền như nhiều loại đồ cổ khác nhưng khâu vận chuyển kỳ công, phức tạp nên chi phí khá cao…

HỒ HƯƠNG