Phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính - 'Công cụ' thúc đẩy chuyển đổi xanh
Hải Phòng có 8 doanh nghiệp nằm trong tổng số 110 cơ sở sản xuất trên cả nước được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm giai đoạn 2025 - 2026.
Đây là lần đầu tiên Việt Nam thực hiện phân bổ hạn ngạch phát thải cho doanh nghiệp, đánh dấu bước khởi đầu quan trọng trong quá trình hình thành và vận hành thị trường carbon trong nước.
Rõ khối lượng
Ngày 27/2/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định số 699/QĐ-BNNMT về thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho năm 2025 và 2026. Có 110 cơ sở thuộc 3 ngành phát thải lớn gồm thép, xi măng và nhiệt điện được phân bổ hạn ngạch. Đây đều là những cơ sở thuộc nhóm bắt buộc kiểm kê khí nhà kính và có cường độ phát thải cao.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, thành phố hiện có 163 cơ sở thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính, trong đó lĩnh vực công thương có 147 cơ sở. Đợt này, Hải Phòng có 8 doanh nghiệp được phân bổ hạn ngạch, gồm 3 doanh nghiệp sản xuất thép, 3 doanh nghiệp xi măng, 1 doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng và 1 doanh nghiệp nhiệt điện.
Mỗi cơ sở được tính toán hạn ngạch cụ thể cho từng năm nhằm giúp doanh nghiệp làm quen với việc kiểm soát phát thải. Doanh nghiệp có hạn ngạch cao nhất là Công ty CP Nhiệt điện Hải Phòng với 10,2 nghìn tấn CO₂ năm 2025 và 11,2 nghìn tấn CO₂ năm 2026.
Trong lĩnh vực xi măng, Nhà máy xi măng Chinfon được phân bổ hơn 2.900 tấn CO₂ năm 2025 và 3.182 tấn năm 2026. Công ty TNHH một thành viên Xi măng Vicem Hoàng Thạch hơn 2.700 tấn CO₂ năm 2025 và khoảng 2.900 tấn năm 2026. Nhà máy xi măng Hải Phòng thuộc Công ty TNHH một thành viên Vicem Hải Phòng được phân bổ 1,2 nghìn tấn CO₂ năm 2025 và 1,33 nghìn tấn năm 2026.
Lĩnh vực sản xuất thép có Công ty CP Thép Hòa Phát được phân bổ 4,49 nghìn tấn CO₂ năm 2025 và hơn 5.240 tấn năm 2026. Công ty CP Luyện thép Việt Ý tại khu công nghiệp Cầu Kiền hơn 33 tấn CO₂ năm 2025 và hơn 38 tấn năm 2026. Công ty CP Luyện thép cao cấp Việt Nhật tại khu công nghiệp Nam Cầu Kiền khoảng 902 tấn năm 2025 và hơn 1.000 tấn năm 2026. Ngoài ra, Công ty TNHH Sản xuất vật liệu xây dựng Thành Công 3 được phân bổ 357 tấn CO₂ năm 2025 và 390 tấn năm 2026.
Định hình phương thức sản xuất xanh
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Văn Thuấn, là trung tâm công nghiệp, cảng biển lớn, Hải Phòng đang đứng trước yêu cầu vừa duy trì tăng trưởng kinh tế, vừa thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Việc kiểm kê khí nhà kính và phân bổ hạn ngạch là cơ sở để thành phố triển khai các giải pháp giảm phát thải hiệu quả, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, tối ưu hóa sản xuất theo hướng phát thải thấp.
Theo ông Trần Hà Ninh, chuyên viên Phòng Quản lý phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-zôn thuộc Cục Biến đổi khí hậu, trong giai đoạn thí điểm, doanh nghiệp phải tính toán lượng phát thải theo từng công đoạn, từng loại sản phẩm. Qua đó giúp doanh nghiệp hiểu rõ dữ liệu phát thải và nâng cao năng lực quản trị.
Các doanh nghiệp tham gia thí điểm phải tự tính toán, thuê chuyên gia đánh giá và có đơn vị độc lập xác nhận số liệu. Việc phân bổ hạn ngạch không chỉ là bước thử nghiệm kỹ thuật mà còn góp phần định hình lại phương thức sản xuất theo hướng xanh và bền vững hơn.
Ngành xi măng hiện là một trong những lĩnh vực có lượng phát thải lớn do tiêu thụ nhiều nhiệt năng và phát sinh CO₂ trong quá trình sản xuất clinker. Để giảm phát thải, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn đã triển khai các giải pháp như tận dụng nhiệt dư để phát điện, sử dụng nhiên liệu thay thế, tăng tỷ lệ phụ gia nhằm giảm clinker và nghiên cứu áp dụng công nghệ thu giữ carbon.
Theo các chuyên gia, việc áp dụng hạn ngạch phát thải sẽ trở thành công cụ quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0, đồng thời giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong dài hạn.
Hạn ngạch phát thải khí nhà kính là cơ chế quản lý trong đó cơ quan nhà nước đặt ra "trần phát thải" cho từng doanh nghiệp hoặc cơ sở sản xuất trong giai đoạn nhất định. Mỗi đơn vị được phân bổ một lượng phát thải tối đa và phải bảo đảm không vượt quá mức này. Nếu phát thải thấp hơn hạn ngạch, doanh nghiệp có thể tích lũy hoặc trao đổi phần dư. Ngược lại, nếu vượt quá, họ phải mua bổ sung hoặc thực hiện các biện pháp giảm phát thải.