Giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất nông nghiệp tại xã Vĩnh Thuận
Bà Đinh Thị Xuyến (trú thôn An Cầu, xã Vĩnh Thuận) tiếp tục kháng cáo kết quả xét xử sơ thẩm về tranh chấp quyền sử dụng đất nông nghiệp của gia đình.
Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng nhận được đơn của bà Đinh Thị Xuyến (trú thôn An Cầu, xã Vĩnh Thuận) kiến nghị về việc tranh chấp quyền sử dụng đất nông nghiệp giữa gia đình bà và vợ chồng ông Vũ Văn Vấn, bà Nguyễn Thị Nương cùng thôn.
Vụ việc đã được Tòa án nhân dân khu vực 7 thành phố Hải Phòng xét xử sơ thẩm, song bà Xuyến cho rằng kết quả chưa bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của gia đình.
Theo trình bày của bà Xuyến, năm 1993, thực hiện Nghị định 64 của Chính phủ, gia đình bà gồm 4 nhân khẩu được giao hơn 2.100 m² đất nông nghiệp, trong đó có 984 m² tại khu Rộc Rừng.
Năm 2011, UBND huyện Vĩnh Bảo (cũ) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình bà. Năm 2009, gia đình bà Xuyến và gia đình ông Vấn, bà Nương thỏa thuận đổi ruộng để thuận tiện canh tác: ông Vấn sử dụng 984 m² của bà Xuyến tại khu Rộc Rừng; ngược lại, bà Xuyến canh tác diện tích đất tại khu Rộc Hào của gia đình ông Vấn (nguồn gốc từ bà Nguyễn Thị Điểm - chị bà Nương). Việc đổi ruộng chỉ thỏa thuận bằng miệng, không lập văn bản. Bà Xuyến cho rằng, hai bên đã thống nhất “khi có dự án sẽ trả lại đất”.
Sau khi đổi, các bên sử dụng ổn định trong nhiều năm. Gia đình ông Vấn cải tạo mặt bằng, đào ao, dựng lán trại chăn nuôi từ khoảng năm 2017; còn bà Xuyến tiếp tục sản xuất lúa trên diện tích đã nhận đổi.
Mâu thuẫn phát sinh năm 2024 khi Nhà nước triển khai Dự án xây dựng tuyến đường nối tỉnh lộ 354 với quốc lộ 10, thu hồi diện tích đất tại khu Rộc Rừng. Bà Xuyến yêu cầu nhận lại diện tích đã đổi để đứng tên nhận tiền bồi thường, hỗ trợ nhưng phía ông Vấn không đồng ý. Tranh chấp phát sinh, bà Xuyến khởi kiện ra Tòa án.
Tại Bản án sơ thẩm số 08/2026/DS-ST ngày 17/3/2026, Tòa án nhân dân khu vực 7 thành phố Hải Phòng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Xuyến. Không đồng tình, bà tiếp tục kháng cáo.
Ghi nhận của phóng viên tại khu Rộc Rừng sáng 29/4 cho thấy, khu đất nằm sát tuyến đường mới mở đã hoàn thành giải phóng mặt bằng, các công trình phục vụ sản xuất trước đây được tháo dỡ. Diện tích hiện chưa đưa vào sử dụng.
Trao đổi với phóng viên, bà Xuyến khẳng định việc đổi ruộng trước đây chỉ mang tính tạm thời, xuất phát từ đề nghị của phía ông Vấn. Bà cho rằng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn đứng tên mình, còn việc đổi ruộng không có văn bản nên không có cơ sở pháp lý rõ ràng.
Liên quan văn bản đổi ruộng năm 2017, bà cho biết chỉ ký xác nhận theo đề nghị của phía ông Vấn để phục vụ việc làm trang trại, không nắm rõ nội dung và không ký vào văn bản chuyển đổi quyền sử dụng đất.
Về phần mình, bà Nương khẳng định việc chuyển đổi là hoàn toàn tự nguyện, dù ban đầu không lập văn bản nhưng đến năm 2017 hai bên đã hoàn thiện hồ sơ bằng văn bản, có chữ ký của các hộ liên quan, xác nhận của trưởng thôn và chứng thực của UBND xã.
Nội dung thể hiện việc chuyển đổi là lâu dài, nhằm ổn định canh tác, không phải tạm thời như bà Xuyến trình bày. Theo bà Nương, chỉ khi có dự án và phát sinh quyền lợi về bồi thường thì tranh chấp mới xảy ra.
Trao đổi tại UBND xã Vĩnh Thuận, ông Trịnh Doãn Thuyết, Trưởng Phòng Kinh tế xã cho biết: Theo hồ sơ thu hồi, bồi thường phục vụ dự án thể hiện diện tích đất thu hồi đứng tên trên giấy tờ là bà Đinh Thị Xuyến, nhưng người đang trực tiếp sử dụng lại là ông Vũ Văn Vấn.
Do tranh chấp, toàn bộ tiền bồi thường, hỗ trợ đang tạm giữ tại ngân hàng. Việc chi trả sẽ căn cứ vào kết quả giải quyết của Tòa án. Địa phương đã nhiều lần hòa giải nhưng không thành.
Liên hệ với Tòa án nhân dân khu vực 7 thành phố Hải Phòng, thẩm phán Vũ Văn Thắng, chủ tọa phiên tòa sơ thẩm, cho biết: Tại thời điểm chuyển đổi, đất không có tranh chấp, còn thời hạn sử dụng, các bên cùng địa bàn nên phù hợp với quy định của Luật Đất đai 2003.
Tòa án đã trưng cầu giám định chữ ký trong văn bản đổi đất năm 2017, cho kết quả xác định chữ ký, chữ viết là của bà Xuyến. Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ và lời khai, Hội đồng xét xử nhận định việc chuyển đổi quyền sử dụng đất là có thật; quá trình sử dụng ổn định kéo dài, cùng với văn bản xác nhận và lời chứng liên quan, đủ căn cứ xác định giao dịch có hiệu lực pháp lý, nên không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Xuyến. Hiện Tòa án đã thụ lý đơn kháng cáo và đang hoàn thiện hồ sơ để chuyển cấp phúc thẩm xem xét theo quy định.
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Lâm Bích Ngọc (Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng) cho rằng, việc chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp cần được lập thành văn bản, có xác nhận hoặc công chứng và đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền.
Đây là căn cứ quan trọng bảo đảm quyền lợi các bên khi xảy ra tranh chấp. Trường hợp không đồng ý với bản án sơ thẩm, bà Xuyến cần cung cấp thêm chứng cứ chứng minh việc chuyển đổi chỉ mang tính tạm thời hoặc văn bản năm 2017 không phản ánh đúng ý chí của mình để được xem xét ở cấp phúc thẩm.
Vụ việc cho thấy rủi ro từ các giao dịch dân sự không được lập thành văn bản, nhất là khi phát sinh quyền lợi bồi thường. Để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của công dân, tránh kéo dài khiếu kiện, các cơ quan chức năng cần sớm xem xét, giải quyết dứt điểm vụ việc theo đúng quy định pháp luật.