Giải 'bài toán' nhân sự ngành bưu chính Hải Phòng

Yêu cầu mới về nhân lực logistics

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển bứt phá với mục tiêu trở thành thành phố đi đầu cả nước trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trong tiến trình đó, ngành bưu chính đóng vai trò là "mạch máu" lưu thông thông tin và hàng hóa. Tuy nhiên, khi dòng chảy kinh tế số phát triển, ngành bưu chính đất Cảng đang đối mặt với một thách thức về sự “hụt hơi” của nguồn nhân lực trước tốc độ phát triển của công nghệ.

Hải Phòng hiện có hàng chục doanh nghiệp bưu chính lớn nhỏ đang hoạt động, trong đó các đơn vị chủ lực như Bưu điện Hải Phòng đóng vai trò dẫn dắt. Với sự bùng nổ của mua sắm trực tuyến, sản lượng bưu gửi qua địa bàn thành phố tăng trưởng bình quân trên 20%/năm. Đặc biệt, các dịch vụ bưu chính số, chuyển phát chặng cuối cho thương mại điện tử đang chiếm tới 60 - 70% doanh thu của các đơn vị.

Dù nhu cầu thị trường rất lớn nhưng cơ cấu lao động ngành bưu chính hiện nay tại Hải Phòng đang rơi vào tình trạng "vừa thừa, vừa thiếu". Theo đánh giá của ông Đỗ Huy Hoàng, Giám đốc Công ty TNHH Logistics AOE, thực tế nhân lực ngành đang dư thừa lao động phổ thông thực hiện các công việc thủ công. Trong khi đó, nhân sự trình độ cao có khả năng vận hành hệ thống khai thác tự động, phân tích dữ liệu khách hàng và quản trị chuỗi cung ứng tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) lại rất thiếu. Thực tế đó đặt ra yêu cầu khoảng 44% kỹ năng cốt lõi của nhân sự trong lĩnh vực này phải thay đổi để phù hợp với sự bùng nổ của AI và dữ liệu lớn.

Cái khó đầu tiên nằm ở sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường lao động. Hải Phòng là nơi hội tụ của các khu công nghiệp lớn, nơi các tập đoàn FDI sẵn sàng đưa ra mức lương và chế độ đãi ngộ cực kỳ hấp dẫn để thu hút nhân sự kỹ thuật.

Chị Nguyễn Thị Liên, một nhân viên điều phối có thâm niên tại đơn vị chuyển phát nhanh chia sẻ: "Công việc chuyển phát, bưu chính hiện đại đòi hỏi áp lực thời gian tính bằng phút. Nhân viên không chỉ cần sức khỏe mà phải thành thạo các ứng dụng quản lý đơn hàng, xử lý khiếu nại trên hệ thống số. Nhiều bạn trẻ có tay nghề kỹ thuật tốt thường có xu hướng chuyển sang các công ty phần mềm hoặc doanh nghiệp FDI để có môi trường làm việc ít áp lực hơn và thu nhập cao hơn".

Bên cạnh đó, một bộ phận không nhỏ lao động bưu chính truyền thống đang gặp khó khăn khi tiếp cận với các công nghệ mới như hệ thống chia chọn tự động hay các nền tảng bưu chính số. Việc đào tạo lại (re-skilling) không chỉ tốn kém chi phí mà còn vấp phải rào cản về tư duy cũ.

Cần cơ chế và "bàn đạp" đào tạo

Dù khó khăn, nhưng ngành bưu chính Hải Phòng đang đứng trước những thuận lợi mang tính bước ngoặt. Mới đây, UBND thành phố Hải Phòng ban hành chính sách thu hút nhân tài trong lĩnh vực vi mạch và AI, những lĩnh vực cốt lõi để hiện đại hóa bưu chính. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để các doanh nghiệp trong lĩnh vực hay Bưu điện thành phố xây dựng các cơ chế thu hút chuyên gia giỏi về đầu quân.

Về phía cung, các đơn vị đào tạo hàng đầu như Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) xác định Hải Phòng là địa bàn trọng điểm để cung ứng nguồn lực. Để giải quyết bài toán thiếu hụt, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) mở thêm 7 chương trình đào tạo mới vào tháng 5/2026, tập trung vào công nghệ cao và kinh tế số để cung ứng nguồn lực chất lượng cho thị trường.

Chiến lược bổ sung gần 1.000 nhân lực chất lượng cao cho lực lượng chuyển đổi số quốc gia đang được triển khai mạnh mẽ, trong đó ưu tiên các khóa đào tạo ngắn hạn và chuyên sâu cho cán bộ ngành bưu chính tại các đô thị loại 1 như Hải Phòng.

Trao đổi về vấn đề này, lãnh đạo Bưu điện Hải Phòng khẳng định, đơn vị không coi công nghệ là giải pháp thay thế con người, mà công nghệ là công cụ để nâng tầm giá trị của người lao động. Bài toán hiện nay của Bưu điện Hải Phòng là chuyển đổi mô hình từ “người đưa thư” sang “chuyên gia logistics số”.

Để làm được điều này, doanh nghiệp phải chủ động phối hợp với các cơ sở đào tạo để “đặt hàng” nhân sự ngay từ nhà trường, tận dụng các gói chính sách của thành phố để đầu tư cho nhân lực AI và vi mạch. Việc áp dụng các giải pháp như kho bãi thông minh không chỉ giúp giảm tải cho lao động phổ thông mà còn tạo ra môi trường làm việc hiện đại, hấp dẫn.

Trước yêu cầu chuyển dịch thành hạ tầng bưu chính - logistics quốc gia trên nền tảng số, nguồn nhân lực ngành bưu chính đang đứng trước cuộc đại cải cách về cả tư duy lẫn năng lực hành động. Trong mô hình mới, nhân lực ngành bưu chính không còn thuần túy thực hiện các tác vụ giao nhận thủ công mà phải trở thành những "nhân sự số" có khả năng làm chủ công nghệ và vận hành dựa trên dữ liệu.

Việc ứng dụng mạnh mẽ AI và các hệ thống tự động hóa sẽ thay thế các tầng nấc trung gian, đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải nâng cao kỹ năng quản trị hiện đại, biết cách phối hợp với trợ lý ảo để tối ưu hóa năng suất và giảm thiểu chi phí. Tuy nhiên, trong bối cảnh công nghệ hóa toàn diện, giá trị khác biệt của con người bưu chính chính là sự tận tâm, trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp, những yếu tố cảm xúc mà máy móc không thể thay thế.

Ngành bưu chính Hải Phòng đang đứng trước "ngưỡng cửa" của sự thay đổi toàn diện. Giải được bài toán nhân sự không chỉ giúp các doanh nghiệp bưu chính nâng cao năng lực cạnh tranh, mà còn là đóng góp quan trọng để Hải Phòng sớm hoàn thành mục tiêu trở thành trung tâm dịch vụ logistics hiện đại tầm cỡ quốc tế.

THU HẰNG