Xe chở pin và ắc quy cần tuân thủ quy định gì để tránh cháy nổ?

Dư luận vẫn chưa hết bàng hoàng trước vụ 2 thiếu niên tử vong do bỏng và ngạt khí khi ô tô bốc cháy lúc chủ phương tiện vào đổ nhiên liệu tại cây xăng Petrolimex ở thôn Tú Mỹ, xã Thăng Điền, Thành phố Đà Nẵng.

Theo thông tin ban đầu, chiếc xe gặp nạn đang chở thuê hàng chục khối pin và bình ắc quy xe điện. Vụ việc được xem là lời cảnh báo đối với các tài xế khi nhận vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là các mặt hàng tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao.

Liên quan vụ việc, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Thành phố Đà Nẵng đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Võ Nguyễn Duy An (24 tuổi, trú xã Thăng Điền) về hành vi vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy. Đồng thời, cơ quan điều tra tiếp tục xác minh, củng cố hồ sơ để xử lý đối với Nguyễn Quốc Vin (32 tuổi, trú cùng địa phương), là chủ phương tiện liên quan.

Cơ quan chức năng xác định số pin và ắc quy được vận chuyển trong cốp xe có số lượng lớn, đã sạc đầy nhưng không bảo đảm an toàn, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao.

Luật sư Đỗ Minh Hiển, Văn phòng Luật sư JVN, Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội, cho rằng chi tiết đáng chú ý trong vụ việc là chiếc xe cháy khi đang vận chuyển số lượng lớn pin và ắc quy.

Theo Luật sư Đỗ Minh Hiển, nếu pin, ắc quy không được bảo quản, đóng gói và vận chuyển đúng quy định thì lái xe và chủ xe có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự và trách nhiệm dân sự.

Luật sư cho biết việc vận chuyển pin và ắc quy, đặc biệt là pin lithium, hiện đã được quy định khá cụ thể tại Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12240:2018, tương đương tiêu chuẩn quốc tế IEC 62281:2016. Các quy định bao gồm yêu cầu về bao gói, thử nghiệm, ghi nhãn và phòng ngừa cháy nổ. Pin và ắc quy cũng được xác định là hàng hóa nguy hiểm về cháy nổ theo Nghị định số 34/2024/NĐ-CP.

Ngoài việc tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật, người tham gia vận chuyển hàng hóa nguy hiểm còn phải được huấn luyện an toàn, có giấy chứng nhận hoàn thành chương trình huấn luyện, còn phương tiện vận chuyển phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia theo quy định.

Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ năm 2024 cũng quy định phương tiện vận chuyển hàng hóa nguy hiểm cháy nổ phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy.

Theo phân tích của Luật sư Đỗ Minh Hiển, nếu kết quả điều tra xác định nguyên nhân vụ cháy xuất phát từ việc đóng gói, bảo quản, vận chuyển pin và ắc quy không đúng quy định về phòng cháy, chữa cháy, đồng thời có mối quan hệ nhân quả với thiệt hại về người và tài sản, lái xe và chủ phương tiện có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy theo Điều 313 Bộ luật Hình sự.

Nhiều ý kiến cho rằng cơ quan chức năng cần sớm ban hành hướng dẫn cụ thể đối với việc vận chuyển pin lithium và ắc quy nhằm giúp người dân nhận thức rõ hơn về nguy cơ cháy nổ và chủ động phòng tránh rủi ro.

Một cán bộ nguyên là Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy cho biết pin lithium-ion 24V được cấu tạo từ nhiều cell nhỏ chứa chất điện phân dạng lỏng. Khi bị va đập, nứt vỡ hoặc gặp nhiệt độ cao, cấu trúc pin có thể bị phá hủy, gây rò rỉ và phát sinh phản ứng hóa học nguy hiểm.

Trong khi đó, ắc quy là nguồn tích trữ năng lượng lớn, có thể phát sinh khí dễ cháy hoặc gây cháy nổ khi gặp sự cố. Đặc biệt, cốp xe ô tô là không gian kín, ít thông gió và dễ tích tụ nhiệt. Vào mùa hè, nhiệt độ trong khu vực này có thể lên tới 60 - 70 độ C, là ngưỡng nhiệt nguy hiểm đối với pin lithium-ion và có thể kích hoạt hiện tượng “thoát nhiệt”, gây cháy lan hoặc phát nổ.

Ngoài nguy cơ nhiệt độ cao, quá trình xe di chuyển liên tục rung lắc cũng có thể dẫn tới đoản mạch nếu các đầu cực của pin hoặc ắc quy không được bọc cách điện cẩn thận. Chỉ cần va chạm nhẹ với kim loại cũng có thể tạo ra tia lửa điện và gây cháy trong môi trường kín chứa khí dễ cháy.

Các chuyên gia kỹ thuật khuyến cáo khi buộc phải vận chuyển pin và ắc quy, tài xế cần bọc kín các đầu cực bằng nắp nhựa chuyên dụng hoặc băng dính cách điện nhiều lớp; không để pin, ắc quy lăn tự do trong cốp xe mà phải chằng buộc chắc chắn, đặt trong thùng cách nhiệt hoặc có vách ngăn để tránh xê dịch khi di chuyển.

Những viên pin có dấu hiệu phồng rộp, chảy nước hoặc ắc quy nứt vỏ cần tuyệt đối tránh vận chuyển bằng xe gia đình do nguy cơ cháy nổ rất cao. Các chuyên gia cũng khuyến nghị hạn chế chở số lượng lớn pin và ắc quy cùng lúc; trường hợp bắt buộc phải vận chuyển cần mở hé cửa kính hoặc gập ghế sau để tăng lưu thông không khí, tránh tích tụ nhiệt và khí dễ cháy.

TT (tổng hợp)