Kiểm soát khí thải xe máy hướng tới giao thông xanh, đô thị văn minh
Trước lộ trình triển khai kiểm định khí thải xe mô tô, xe máy của Chính phủ, người dân cần sớm thay đổi tư duy sử dụng phương tiện theo hướng văn minh, thân thiện với môi trường.
Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường từ mỗi chủ phương tiện
Tại nhiều tuyến đường ở Hải Phòng, không khó để bắt gặp những xe máy cũ phát ra tiếng động lớn, xả khói đen khi lưu thông. Nhiều phương tiện đã sử dụng hàng chục năm nhưng không được bảo dưỡng định kỳ, khiến lượng khí thải vượt mức cho phép, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí đô thị và sức khỏe cộng đồng. Đây là một trong những nguồn phát thải đáng kể tại các đô thị lớn.
Thông tư 92/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về khí thải mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ (QCVN 99:2025/BNNMT) sẽ có hiệu lực từ ngày 30/6/2026.
Tiếp đó, theo Quyết định 13/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, việc kiểm định khí thải xe máy sẽ được triển khai theo lộ trình: từ ngày 1/7/2027 áp dụng tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh; từ ngày 1/7/2028 áp dụng tại các thành phố trực thuộc Trung ương còn lại, trong đó có Hải Phòng.
Theo quy định mới, xe mô tô, xe gắn máy sẽ được phân loại tiêu chuẩn khí thải theo năm sản xuất. Xe đời càng cũ sẽ áp dụng mức khí thải phù hợp, song vẫn phải đáp ứng giới hạn tối đa cho phép đối với các chỉ số CO (Carbon Monoxide) và HC (Hydrocacbon) trong khí thải.
Anh Nguyễn Văn Quý, chủ cơ sở sửa chữa xe máy tại phường Lê Chân cho biết, nhiều người dân hiện vẫn có tâm lý “xe còn chạy được là dùng”, ít quan tâm đến việc bảo dưỡng định kỳ. Không ít xe máy cũ tiêu hao nhiên liệu lớn, thường xuyên xả khói đen nhưng chủ xe ngại sửa chữa vì tốn chi phí tốn kém hoặc ít quan tâm. Tuy nhiên, nếu bảo dưỡng thường xuyên, thay dầu, vệ sinh động cơ định kỳ thì lượng khí thải cũng giảm đáng kể.
Nhiều người dân cho rằng việc kiểm định khí thải là cần thiết để nâng cao ý thức sử dụng phương tiện văn minh hơn. Chị Trương Thị Hạnh, người dân phường Gia Viên cho biết, những xe máy cũ xả khói đen không chỉ gây ô nhiễm mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến người tham gia giao thông. “Có những hôm đi phía sau xe cũ khói đen bốc lên rất khó chịu. Tôi nghĩ việc kiểm soát khí thải sẽ giúp người dân quan tâm hơn đến việc bảo dưỡng xe và bảo vệ môi trường”, chị Hạnh nói.
Cùng với đó, xu hướng chuyển sang sử dụng xe điện hoặc xe đời mới ít phát thải cũng đang được nhiều người lựa chọn. Anh Phạm Văn Nam, nhân viên văn phòng tại phường Hải An cho biết gia đình vừa thay thế xe máy cũ bằng dòng xe tiết kiệm nhiên liệu hơn để phù hợp với các quy định mới về khí thải. Đây cũng là cách góp phần giảm ô nhiễm và bảo đảm phương tiện đủ điều kiện lưu thông lâu dài.
Xây dựng giao thông xanh
Để công tác kiểm định khí thải xe máy được triển khai hiệu quả, cơ sở kiểm định tại các địa phương đang được chuẩn bị theo hướng số hóa, cho phép đăng ký trực tuyến và cấp giấy chứng nhận điện tử nhằm giảm thời gian chờ đợi.
Luật sư Nguyễn Quang Chiến (Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng) cho rằng, người dân cần hiểu rõ kiểm định khí thải không phải là gây khó khăn cho chủ phương tiện mà là trách nhiệm công dân trong bảo vệ môi trường và xây dựng đô thị văn minh. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định chủ phương tiện phải bảo đảm xe tham gia giao thông đáp ứng yêu cầu an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
Thời gian tới, các trường hợp không chấp hành quy định kiểm định khí thải hoặc sử dụng phương tiện không đạt tiêu chuẩn môi trường sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật. Tùy mức độ vi phạm, chủ phương tiện có thể bị xử phạt hành chính, buộc khắc phục tình trạng kỹ thuật hoặc không được phép lưu thông tại một số khu vực áp dụng tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt.
Hiện nay, dù chưa kiểm định khí thải xe máy, cơ quan chức năng đã có quy định về chế tài xử phạt liên quan. Theo điều 32 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, cá nhân là chủ xe mô tô, xe máy sử dụng phương tiện không có giấy chứng nhận kiểm định khí thải hoặc giấy chứng nhận hết hạn có thể bị phạt từ 200.000 đồng/lần đến 300.000 đồng/lần; tổ chức vi phạm bị phạt từ 400.000 đồng/lần đến 600.000 đồng/lần.
Điều 40 Nghị định 168/2024/NĐ-CP cũng quy định phạt từ 16 - 20 triệu đồng đối với cơ sở đăng kiểm cấp giấy chứng nhận kiểm định khí thải không đúng quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật. Đương nhiên, các mức xử phạt này chỉ có hiệu lực khi lộ trình kiểm định khí thải xe máy chính thức được triển khai.
Theo ông Lê Văn Long, quản trị viên Diễn đàn tin tức giao thông Hải Phòng trên mạng xã hội, để chính sách nhận được sự đồng thuận cao, cùng với việc hoàn thiện hệ thống kiểm định, cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ lợi ích lâu dài của việc giảm phát thải phương tiện. Khi người dân nhận thức được việc kiểm soát khí thải là bảo vệ sức khỏe cho chính mình và gia đình, việc chấp hành sẽ dần trở thành thói quen tự giác.
Kiểm soát khí thải xe mô tô, xe máy là xu hướng tất yếu trong quá trình phát triển đô thị hiện đại. Việc chủ động thay đổi thói quen sử dụng phương tiện, thường xuyên bảo dưỡng xe và từng bước chuyển sang phương tiện ít phát thải không chỉ giúp người dân chấp hành đúng quy định pháp luật mà còn góp phần xây dựng môi trường giao thông sạch, an toàn, văn minh vì sức khỏe của cả cộng đồng.