Xây nhà để giữ chân người lao động

Để giải quyết căn cơ bài toán thu hút lao động, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao về làm việc tại thành phố Hải Phòng giai đoạn sắp tới, tại cuộc làm việc của đồng chí Đỗ Thành Trung, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố với Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng mới đây, lãnh đạo Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đề xuất lãnh đạo thành phố cần sớm ban hành quyết định thành lập và cơ chế hoạt động của Quỹ nhà ở công nhân khu công nghiệp Hải Phòng cũng như xem xét bố trí ngân sách thành phố giai đoạn 2026 - 2028 để hỗ trợ đầu tư hạ tầng nhà ở công nhân tại ít nhất 3 khu công nghiệp có mật độ lao động cao.

Đồng thời, cho phép doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu kinh tế mua nhà ở xã hội để bán hoặc cho người lao động thuê nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở cho người lao động. Đây được xem là giải pháp cần kíp để thành phố duy trì tăng trưởng lực lượng lao động, đáp ứng yêu cầu thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI).

Những năm qua, thành phố Hải Phòng tích cực thúc đẩy các dự án phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân gắn với khu công nghiệp. Điển hình như các dự án nhà ở xã hội: Tràng Duệ; Tân Trường; Cẩm Giàng; Thủy Nguyên; Đông Hải; Tràng Cát… Cùng với đó là các dự án nhà lưu trú đối với công nhân trong khu công nghiệp. Các dự án này góp phần cung cấp hàng chục nghìn chỗ ở cho công nhân, người lao động có nhu cầu.

Tuy nhiên, thực tế tốc độ phát triển nhà ở xã hội/nhà ở công nhân so với tốc độ tăng trưởng lao động vẫn như “muối bỏ bể”. Theo tính toán của Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, để thu hút 1 tỷ USD vốn FDI, cần khoảng 10.000 lao động. Như vậy, trung bình mỗi năm, các doanh nghiệp trong các khu công nghiệp, khu kinh tế có nhu cầu tuyển mới khoảng 30.000 - 40.000 lao động. Trong khi đó, số căn nhà ở xã hội hoàn thành hằng năm chỉ ở mức từ vài trăm đến khoảng 2.000 căn. Điều này cho thấy khoảng cách cung - cầu ngày càng lớn.

Trong bối cảnh giá nhà liên tục tăng cao, vượt xa thu nhập của phần đông người lao động. Với mức thu nhập của người lao động đang làm việc tại các khu công nghiệp hiện nay, sau khi trừ chi phí cho nhu cầu sinh hoạt tối thiểu, nhiều người lao động gặp khó khăn ngay ở việc trả tiền gốc cho khoản vay mua nhà, chưa nói tới việc trả lãi.

Những năm qua, Hải Phòng luôn là điểm sáng trong thu hút dòng vốn FDI của cả nước. Tuy nhiên, nhiều lợi thế trước đây của thành phố đang chịu sự cạnh tranh quyết liệt của các địa phương lân cận. Không những thế, việc phát triển nhanh các khu công nghiệp thời gian qua chưa đi kèm với đầu tư khu nhà ở, nhà trẻ, trường học, y tế… tương xứng khiến sức hút của thành phố với người lao động ngoại tỉnh phần nào giảm sút.

Vì vậy, phát triển nhà ở xã hội và nhà lưu trú công nhân theo hướng cho thuê sẽ mở ra cơ hội an cư với người lao động và trở thành giải pháp góp phần thúc đẩy quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ, bảo đảm an sinh xã hội. Để phát triển nhà ở xã hội cho thuê, đòi hỏi sự tích hợp nhà ở cùng hạ tầng xã hội trong quy hoạch khu công nghiệp mới. Trong đó, cần quy định “cứng” về việc bố trí quỹ đất nhà ở công nhân, nhà trẻ trong hoặc liền kề khu công nghiệp đáp ứng tối thiểu 5 – 10% diện tích khu công nghiệp. Cũng như có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI tự đầu tư nhà ở, nhà trẻ. Hoặc cho phép doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu kinh tế mua nhà ở xã hội để bán, cho người lao động của đơn vị thuê, mua để bảo nhu cầu về chỗ ở.

Đây được xem là yếu tố quyết định để thu hút lao động ngoại tỉnh, đặc biệt là lao động chất lượng cao đến làm việc tại Hải Phòng. Chính sách này sẽ là nền tảng để tăng sức hấp dẫn của các khu công nghiệp, khu kinh tế và sự phát triển bền vững của thành phố.

MINH KHÔI