Nguy cơ khủng hoảng nguồn cung dầu mỏ toàn cầu
Lượng dầu dự trữ thực tế toàn cầu chạm mức vận hành tối thiểu do căng thẳng địa chính trị, đe dọa gây ra tình trạng khan hiếm nhiên liệu nghiêm trọng.
Thị trường dầu mỏ tại châu Á hiện đã gần mức vận hành tối thiểu, trong khi châu Âu và Mỹ cũng sắp rơi vào tình trạng khan hiếm nghiêm trọng. Theo chuyên gia Jeff Currie, giám đốc chiến lược năng lượng tại tập đoàn Carlyle, các số liệu tổng thể về kho dự trữ toàn cầu hiện nay có thể gây nhầm lẫn. Phần lớn lượng dầu dự trữ không thể đưa vào sử dụng ngay lập tức mà bắt buộc phải giữ lại để duy trì hoạt động an toàn cho hệ thống đường ống.
Chuyên gia này dự báo châu Âu sẽ chứng kiến áp lực thiếu hụt trong vòng vài tuần tới do nguồn cung từ Mỹ chỉ mang tính tạm thời, nhất là khi mùa cao điểm di chuyển bằng đường bộ đang đến gần. Kịch bản khủng hoảng tương tự sẽ xảy ra tại Mỹ vào tháng 7/2026.
Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA) cũng cảnh báo thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể thắt chặt nguồn cung nghiêm trọng nếu hoạt động xuất khẩu từ Trung Đông không thể phục hồi. Giám đốc điều hành IEA, ông Fatih Birol, nhận định thị trường sẽ bước vào "vùng đỏ" vào tháng 7 hoặc tháng 8/2026. Do gián đoạn từ cuộc xung đột Trung Đông, các quốc gia đang rút dầu từ kho dự trữ với tốc độ kỷ lục. Dữ liệu từ IEA cho thấy lượng dầu dự trữ toàn cầu đã giảm thêm 117 triệu thùng trong tháng 4/2026, sau khi giảm 129 triệu thùng vào tháng 3/2026. Sự sụt giảm mạnh mẽ này diễn ra ngay sau các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Hiện tại, Iran đã phong tỏa eo biển chiến lược Hormuz, khiến giá năng lượng tăng vọt.
Vào tháng 3/2026, IEA tuyên bố cung ứng cho thị trường 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp, đến nay đã giải phóng khoảng 164 triệu thùng. Nỗi lo ngại thiếu hụt càng gia tăng khi các hãng hàng không cảnh báo về việc khan hiếm nhiên liệu bay trong vài tuần tới. Giá dầu leo thang cũng buộc ngành hóa dầu và sản xuất công nghiệp nặng cắt giảm sử dụng. IEA dự báo nhu cầu dầu toàn cầu sẽ giảm 2,4 triệu thùng/ngày trong quý II/2026.
Trong khi đó, tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) đã hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu thế giới trong năm 2026 xuống còn 1,2 triệu thùng/ngày. Ở chiều ngược lại, tổ chức này nâng dự báo tăng trưởng nhu cầu năm 2027 lên khoảng 1,5 triệu thùng/ngày, kỳ vọng thị trường phục hồi khi kinh tế ổn định trở lại.
Giới phân tích nhận định thị trường hiện chịu tác động đồng thời từ rủi ro địa chính trị, chính sách sản lượng của liên minh OPEC+ và xu hướng chuyển dịch sang năng lượng sạch. Giá dầu Brent hiện duy trì trên ngưỡng 100 USD/thùng, làm gia tăng áp lực lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn.
Trước tình hình này, ông Currie cho rằng các đề xuất ngắn hạn như đình chỉ thuế xăng dầu liên bang của Mỹ là không đủ. Cách duy nhất để xử lý cuộc khủng hoảng là phải tăng cường nguồn cung vật chất. Dù việc giải phóng kho dự trữ chiến lược của Mỹ mang lại hỗ trợ tạm thời, tình trạng khan hiếm cốt lõi vẫn rất gay gắt. Việc tái mở cửa eo biển Hormuz là giải pháp lâu dài duy nhất, song các kho dự trữ cạn kiệt cũng đang làm gia tăng lợi thế của Iran trong các cuộc đàm phán.