Quản lý chất thải rắn công nghiệp - hướng tới nền kinh tế tuần hoàn
Gần 50% số chất thải rắn công nghiệp thông thường phát sinh từ cơ sở sản xuất, kinh doanh ở Hải Phòng đã được tái chế.
Chú trọng tái chế, tái sử dụng chất thải rắn
Với sự phát triển sản xuất công nghiệp, lượng chất thải rắn công nghiệp thông thường phát sinh hằng ngày trên địa bàn thành phố rất lớn, khoảng 764 nghìn tấn/ngày. Trong đó, khoảng 373 nghìn tấn được thu gom để tái sử dụng, tái chế, đạt hơn 48%; khoảng 27 nghìn tấn được tiêu hủy (đốt, chôn lấp…), chiếm 3,5%; còn lại được các chủ nguồn thải tái sử dụng, lưu giữ tại cơ sở.
Để hạn chế thấp nhất lượng chất thải rắn công nghiệp phải tiêu hủy, nhiều doanh nghiệp sản xuất chủ động tìm giải pháp tái chế, tái sử dụng đối với chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất. Điều này thấy rõ nhất đối với việc tái chế tro, xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, hóa chất, phân bón.
Thực hiện Chỉ thị số 08/CT-TTg ngày 26/3/2021 của Thủ tướng Chính phủ, nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh quản lý xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, hóa chất, phân bón làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và trong các công trình xây dựng.
Đáng kể như Công ty CP Thép Hòa Phát tái sử dụng chất thải rắn làm nguyên liệu sản xuất (xỉ hạt lò cao làm xỉ nghiền cung cấp phụ gia xi măng, vẩy cán phối trộn cùng nguyên phụ liệu khác đưa vào thiêu kết, xỉ luyện thép tái sử dụng làm phế liệu đưa vào lò thổi) hoặc chuyển giao để làm nguyên liệu cho các đơn vị sản xuất xi măng.
Chất thải rắn công nghiệp của Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng, Công ty CP Nhiệt điện Phả Lại, Công ty TNHH Điện lực Jaks Hải Dương làm vật liệu san lấp, tro xỉ đáy lò làm phụ gia cho khoáng sản, tro bay dùng làm phụ gia bê tông, vữa xây, xi măng, sản xuất vật liệu xây dựng.
Theo Phó Tổng Giám đốc Công ty CP DAP - Vinachem Nguyễn Ngọc Sơn, Nhà máy Sản xuất phân bón DAP Đình Vũ phát sinh khối lượng lớn tro thải, xỉ thải và bã thải thạch cao. Doanh nghiệp đã xây dựng đề án xử lý, tiêu thụ tro xỉ, thạch cao, đồng thời triển khai nhiều giải pháp nhằm xử lý, tiêu thụ toàn bộ lượng chất thải phát sinh.
Đối với khoảng 3,8 triệu tấn bã thải thạch cao PG đang tồn trữ, công ty đẩy mạnh các phương án tái sử dụng như chế biến phụ gia xi măng, vật liệu nền móng giao thông và vật liệu san lấp công trình để từng bước giảm lượng tồn lưu.
Hướng tới chuyển đổi xanh công nghiệp
Tại Nghị quyết 08-NQ/TU ngày 29/1/2026 của Thành ủy về chuyển đổi xanh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, thành phố đặt mục tiêu, giai đoạn 2026 - 2030, chuyển đổi các khu công nghiệp sang mô hình sinh thái, nâng cao hiệu suất năng lượng và thúc đẩy sản xuất sạch hơn, xây dựng cụm công nghiệp xanh, công nghệ hiện đại và thân thiện môi trường.
Theo đó, chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất được quản lý theo hướng kinh tế tuần hoàn; đồng thời đầu tư hạ tầng công nghệ xử lý chất thải hiện đại. Để đạt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 8,5% năng lượng vào năm 2030, các cơ sở công nghiệp trong khu công nghiệp phải tuân thủ kiểm toán năng lượng, phân loại chất thải tại nguồn. Để đáp ứng yêu cầu này, các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ tái chế hiện đại, giảm thiểu rác thải, tăng cường tỷ lệ vật liệu có thể tái sử dụng. Hợp tác với các đơn vị tái chế được cấp phép, bảo đảm quy trình tái chế đúng tiêu chuẩn môi trường. Xây dựng hệ thống thu gom sản phẩm, bao bì sau tiêu dùng một cách hiệu quả, thay vì phụ thuộc vào thị trường thu gom tự phát.
Các dự án đầu tư sản xuất, kinh doanh trong các cụm công nghiệp cơ bản tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, ký hợp đồng với các đơn vị có chức năng thu gom và xử lý chất thải rắn công nghiệp thông thường. Bên cạnh đó, với doanh nghiệp vừa và nhỏ, trình độ công nghệ còn ở mức trung bình; khâu phân loại chất thải tại cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu; một số doanh nghiệp ký hợp đồng thu gom xử lý chất thải rắn công nghiệp thông thường với doanh nghiệp ở ngoài thành phố nên việc kiểm soát số lượng nguồn thải khó bảo đảm chính xác.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Văn Thuấn, phần lớn các cơ sở đều có ý thức trong việc thu gom, xử lý chất thải rắn phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh, thực hiện quan trắc định kỳ. Thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phối hợp các ngành chức năng tăng cường công tác tuyên truyền hướng dẫn để doanh nghiệp chủ động thực hiện các biện pháp quản lý chất thải phát sinh theo đúng quy định; theo dõi chặt chẽ việc chuyển giao, xử lý chất thải nguy hại, chất thải rắn công nghiệp thông thường với những cơ sở phát sinh khối lượng chất thải lớn; hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các nội dung đúng theo quy định, chuyển giao chất thải cho các đơn vị có chức năng.
Hiện trên địa bàn thành phố có 12 cơ sở xử lý chất thải nguy hại, chất thải rắn công nghiệp thông thường được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp phép trong đó có chức năng xử lý chất thải rắn công nghiệp thông thường. Các doanh nghiệp đáp ứng được nhu cầu chuyển giao, xử lý chất thải rắn công nghiệp thông thường của phần lớn doanh nghiệp trên địa bàn thành phố.