Ngoài xe điện còn các loại xe 'xanh' nào phổ biến hiện nay?

Khái niệm xe "xanh" đang trở thành tâm điểm của cuộc chuyển đổi lớn trong ngành phương tiện di chuyển toàn cầu khi các tiêu chuẩn khí thải ngày càng khắt khe, áp lực đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 gia tăng và nhiều đô thị phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm, ùn tắc giao thông.

Theo các chuyên gia, xe xanh là những phương tiện có mức phát thải thấp hơn đáng kể so với xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch truyền thống. Tuy nhiên, mức độ "xanh" không chỉ được đánh giá qua việc có sử dụng xăng hay không, mà còn phụ thuộc vào hiệu suất sử dụng năng lượng, khả năng tái tạo năng lượng và mức phát thải trong toàn bộ vòng đời sản phẩm.

Điểm chung của phần lớn các dòng xe "xanh" hiện đại là mô-tơ điện ngày càng giữ vai trò trung tâm trong hệ truyền động.

Trong đó, xe thuần điện (BEV) được xem là chuẩn mực mới của ngành ô tô. Khác với xe sử dụng động cơ đốt trong, xe điện vận hành hoàn toàn bằng mô-tơ điện với hiệu suất chuyển đổi năng lượng có thể vượt 90%, cao hơn đáng kể so với mức 20 - 40% của động cơ xăng hoặc diesel.

Xe điện cũng tận dụng hệ thống phanh tái sinh để thu hồi động năng trong quá trình giảm tốc, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Tuy nhiên, loại phương tiện này vẫn đối mặt với những thách thức về hạ tầng trạm sạc, thời gian nạp năng lượng và áp lực đối với hệ thống điện.

Trong khi đó, xe hybrid (HEV) được xem là bước chuyển tiếp phù hợp đối với nhiều thị trường. Các mẫu xe sử dụng đồng thời động cơ xăng và mô-tơ điện nhưng không cần sạc từ nguồn điện bên ngoài. Ưu điểm của hybrid là người dùng không phải thay đổi thói quen sử dụng, đồng thời vẫn tiết kiệm nhiên liệu đáng kể, đặc biệt trong điều kiện giao thông đô thị.

Dù vậy, HEV vẫn sử dụng động cơ xăng làm nguồn vận hành chính nên khả năng giảm phát thải còn hạn chế.

Một hướng phát triển khác là xe plug-in hybrid (PHEV), có thể sạc điện từ bên ngoài và vận hành hoàn toàn bằng điện trong quãng đường ngắn. Hiệu quả sử dụng của PHEV phụ thuộc lớn vào thói quen của người dùng. Nếu thường xuyên sạc điện, xe có thể đạt hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu cao. Ngược lại, nếu ít sạc, mức tiêu thụ nhiên liệu sẽ không còn nhiều lợi thế do trọng lượng pin lớn.

Những năm gần đây, xe điện mở rộng phạm vi hoạt động (EREV) nổi lên như một xu hướng đáng chú ý, đặc biệt tại Trung Quốc. Khác với hybrid hay plug-in hybrid, EREV sử dụng mô-tơ điện để dẫn động bánh xe, trong khi động cơ xăng chỉ đóng vai trò phát điện cho pin và mô-tơ.

Cách vận hành này giúp động cơ xăng hoạt động ổn định ở dải vòng tua tối ưu thay vì phải liên tục thay đổi theo điều kiện giao thông. Kết hợp với khả năng thu hồi động năng tương tự xe điện, EREV được đánh giá có hiệu quả cao trong môi trường đô thị, đồng thời giúp giảm bớt nỗi lo về quãng đường di chuyển và hạ tầng sạc.

Bên cạnh đó, công nghệ pin nhiên liệu hydro (FCEV) cũng được xem là một hướng đi tiềm năng trong tương lai. Ưu điểm của loại phương tiện này là thời gian tiếp nhiên liệu nhanh và gần như không phát thải CO₂ trong quá trình vận hành. Tuy nhiên, chi phí sản xuất hydro, hạ tầng tiếp nhiên liệu và hiệu suất tổng thể của chuỗi năng lượng vẫn là những rào cản lớn đối với việc phổ cập công nghệ này.

Nhiều chuyên gia nhận định hydro có thể phù hợp hơn với xe tải đường dài, tàu biển hoặc các lĩnh vực công nghiệp nặng thay vì xe cá nhân.

Tại Việt Nam, áp lực giảm phát thải và cải thiện môi trường đô thị ngày càng gia tăng. Với điều kiện hạ tầng và nhu cầu sử dụng hiện nay, thị trường Việt Nam có thể chứng kiến sự phát triển song song của nhiều công nghệ khác nhau.

Xe điện được dự báo tiếp tục mở rộng tại các đô thị lớn, trong khi HEV, PHEV và EREV có thể đóng vai trò giải pháp chuyển tiếp phù hợp trong giai đoạn tới.

TT (tổng hợp)