Chuyển động mới về tư duy hướng nghiệp từ kỳ thi tốt nghiệp THPT

Môn học gắn với định hướng nghề nghiệp

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ghi nhận nhiều thay đổi đáng chú ý trong cơ cấu đăng ký môn thi của học sinh. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, lần đầu tiên các môn học gắn với công nghệ và STEM có mức tăng trưởng mạnh về số lượng đăng ký, trong khi Lịch sử tiếp tục là môn học được lựa chọn nhiều nhất.

Theo ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo, những chuyển biến này cho thấy mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực người học và tăng cường định hướng nghề nghiệp của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đang từng bước được hiện thực hóa.

Ông Thái Văn Tài cho biết, nếu trước đây học sinh thường lựa chọn môn học theo các tổ hợp quen thuộc thì hiện nay cơ cấu lựa chọn đã đa dạng hơn. Xu hướng này phản ánh rõ hơn năng lực, sở trường cũng như định hướng nghề nghiệp của từng học sinh.

Số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy nhiều môn học có số lượng đăng ký tăng đáng kể so với năm 2025. Trong đó, Lịch sử tăng hơn 71.000 học sinh, Vật lí tăng hơn 35.000 học sinh, Giáo dục kinh tế và pháp luật tăng gần 33.000 học sinh.

Các môn học gắn với công nghệ và chuyển đổi số cũng ghi nhận mức tăng trưởng nổi bật như Tin học, Công nghệ công nghiệp và Công nghệ nông nghiệp.

Theo ông Thái Văn Tài, việc số lượng học sinh tăng ở nhiều nhóm môn học khác nhau cho thấy xu hướng lựa chọn môn thi theo định hướng nghề nghiệp ngày càng rõ nét. Thay vì tập trung vào một số tổ hợp cố định như trước đây, học sinh đang chủ động lựa chọn các môn học phù hợp với năng lực và mục tiêu nghề nghiệp của bản thân.

Điều này cũng phản ánh hiệu quả của công tác hướng nghiệp trong các nhà trường, giúp học sinh có sự chuẩn bị tốt hơn cho lộ trình học tập và nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp THPT.

Tác động rõ nét của Chương trình giáo dục phổ thông 2018

Một trong những điểm nổi bật của kỳ thi năm nay là sự gia tăng mạnh mẽ của nhóm môn STEM gồm Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học, Công nghệ công nghiệp và Công nghệ nông nghiệp.

Tổng số lượt đăng ký các môn STEM tăng hơn 65.000 lượt so với năm trước, tương đương mức tăng trên 9%.

Đáng chú ý, môn Tin học tăng tới 142%, Công nghệ công nghiệp tăng 205% và Công nghệ nông nghiệp tăng hơn 41%. Những con số này cho thấy giáo dục STEM trong trường phổ thông đang có sự chuyển dịch theo hướng gắn chặt hơn với công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo đánh giá của các nhà quản lý giáo dục, đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ chuyển đổi số và các ngành công nghệ mới.

Tuy nhiên, ông Thái Văn Tài cho rằng số lượng học sinh lựa chọn môn Tin học dù tăng nhanh nhưng vẫn chưa đạt kỳ vọng. Đây vẫn là lĩnh vực cần tiếp tục được quan tâm, thúc đẩy mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

Bên cạnh sự phát triển của nhóm môn STEM, các môn khoa học xã hội vẫn giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu lựa chọn môn thi của học sinh.

Năm 2026, Lịch sử trở thành môn có số lượng đăng ký cao nhất trong các môn lựa chọn với hơn 570.000 thí sinh, tăng hơn 71.000 em so với năm trước. Môn Giáo dục kinh tế và pháp luật cũng thu hút gần 285.000 học sinh đăng ký dự thi.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, kết quả này cho thấy Chương trình giáo dục phổ thông 2018 không chỉ thúc đẩy giáo dục STEM mà còn góp phần nâng cao vị thế của các môn khoa học xã hội, giáo dục công dân, giáo dục kinh tế và pháp luật, từ đó hình thành những phẩm chất và năng lực cần thiết cho công dân trong xã hội hiện đại.

Một dấu ấn khác của kỳ thi năm nay là mức độ ứng dụng công nghệ số trong công tác tổ chức thi. Có 1.204.806 thí sinh đăng ký dự thi trực tuyến, đạt tỷ lệ 98,45%, thuộc nhóm tỷ lệ ứng dụng công nghệ số cao nhất hiện nay trong lĩnh vực quản lý giáo dục.

Cùng với đó, số lượng học sinh lựa chọn các môn Tin học và Công nghệ tăng mạnh cho thấy nhận thức của học sinh và phụ huynh về vai trò của công nghệ số đang có những chuyển biến tích cực. Đây cũng là kết quả của quá trình chuyển đổi số trong quản lý giáo dục, quản trị nhà trường và tổ chức thi được triển khai trong những năm gần đây.

Những thay đổi trong lựa chọn môn học, giáo dục STEM, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục công dân và chuyển đổi số cho thấy Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đang tạo ra những tác động ngày càng rõ nét đối với người học. Đồng thời, các số liệu cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới trong giáo dục STEM, ngoại ngữ, hướng nghiệp, phân luồng, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Bên cạnh đó, việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục STEM và công nghệ số giữa các vùng miền tiếp tục là nhiệm vụ quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn mới.

TT (tổng hợp)