Để cây trồng giảm thiệt hại vì nắng nóng

Ảnh hưởng thấy rõ

Tại các vùng lúa rươi ở các xã Chí Minh, Nghi Dương, An Khánh..., diện tích trồng lúa chất lượng cao ST25 trên ruộng rươi mang lại hiệu quả kinh tế lớn do sản phẩm bán được giá. Sau thu hoạch, toàn bộ lúa tươi của nông dân đều được doanh nghiệp thu mua ngay tại ruộng. Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều hộ dân, vụ xuân năm 2026 dù chất lượng lúa vẫn được bảo đảm nhưng năng suất giảm đáng kể so với các năm trước.

Gia đình bà Nguyễn Thị Hiền ở thôn Thanh Kỳ, xã Chí Minh có 3 sào lúa ruộng rươi. Bà Hiền cho biết, năm trước gia đình thu được khoảng 2 tấn lúa ST25, nhưng vụ xuân năm nay do ít mưa, những ngày gần đây nắng nóng kéo dài nên sản lượng dự kiến chỉ đạt khoảng 1,5 tấn, giảm 0,5 tấn so với vụ trước.

Tại các vùng trồng vải thiều ở các xã, phường Thanh Hà, Trần Nhân Tông, Hà Đông, An Trường..., thời điểm này vải bắt đầu chín mã 1 và một số hộ đã thu hoạch. Tuy nhiên, nhiều nông dân lo ngại tình trạng nắng nóng gay gắt kéo dài sẽ ảnh hưởng đến cây vải.

Chị Nguyễn Thị Thơm, Bí thư Chi bộ thôn Lại Xá, Tổ trưởng vùng trồng vải số 32 xã Thanh Hà cho biết, vùng trồng đã thu hoạch hết diện tích vải sớm, còn khoảng 2 ha vải thiều đang bước vào giai đoạn chín rộ. Những ngày nắng nóng vừa qua khiến cây xuất hiện tình trạng cháy lá, quả bị rám vỏ, một số quả bị nứt và thối ngay trên cây.

Tại các vùng chuyên canh rau màu, thời tiết nắng nóng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng cây trồng. Ngay cả những diện tích sản xuất trong nhà lưới, năng suất cũng bị giảm. Vì vậy, nông dân không đủ nguồn cung rau sạch cho các cửa hàng nông sản an toàn và một số siêu thị.

Bà Nguyễn Thị Hòa ở vùng rau chuyên canh xã An Khánh cho biết, một số loại rau mùa hè nhạy cảm với nắng nóng nên thường bị cháy lá. Đặc biệt, các loại rau trái vụ như rau cải, cà chua khi gieo trồng trong điều kiện thời tiết này cho năng suất thấp hơn hẳn. Do đó, giá rau tại một số chợ vẫn ở mức cao.

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, vụ xuân hè năm nay toàn thành phố gieo trồng 17.453 ha cây, rau màu, trong đó có 10.156 ha rau các loại, 1.575 ha ngô, 1.593 ha thuốc lào... Đến nay, hơn 80% diện tích rau màu vụ xuân hè đã được thu hoạch. Diện tích sản xuất an toàn, VietGAP và nhà màng tiếp tục được mở rộng. Giá bán nông sản cao hơn từ 10 - 15% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, theo dự báo của Đài Khí tượng thủy văn khu vực Đông Bắc, nắng nóng kéo dài có nguy cơ ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng các loại cây trồng, rau màu đang trong giai đoạn thu hoạch. Thời tiết bất lợi cũng tạo điều kiện phát sinh một số loại sâu bệnh gây hại.

Chủ động phòng chống nắng nóng

Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, cán bộ khuyến nông tại các địa phương thường xuyên bám sát đồng ruộng, tích cực tuyên truyền và hướng dẫn nông dân các biện pháp chống nóng hiệu quả như bảo đảm đủ nguồn nước tưới, cung cấp dinh dưỡng hợp lý giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt. Đồng thời, hướng dẫn người dân kịp thời phòng trừ sâu bệnh bằng các loại thuốc đặc hiệu.

Trên đồng ruộng, nhiều nông dân cũng chủ động áp dụng các giải pháp chống nắng cho cây trồng. Anh Vũ Văn Sơn ở thôn Kinh Xuyên, xã Tân Dân cho biết gia đình có diện tích sản xuất lớn do nhận thêm ruộng bỏ hoang. Để bảo đảm tiến độ thu hoạch và tránh nắng nóng, gia đình tranh thủ cho máy gặt hoạt động vào sáng sớm hoặc tối muộn. Ngoài nhân lực trong gia đình, anh còn thuê thêm người để đẩy nhanh việc thu hoạch lúa xuân.

Đối với các hộ trồng rau màu, để duy trì nguồn cung thường xuyên, người dân chủ động gieo trồng gối vụ. Nhiều hộ làm vòm che thấp bằng tre hoặc sắt để bảo vệ cây mới trồng khỏi nắng nóng.

Bà Vũ Thị Hiền ở thôn Nam Sơn 1, xã An Hưng cho biết, trong điều kiện nắng nóng kéo dài, gia đình luôn duy trì độ ẩm cho đất bằng cách tưới nước thường xuyên và bổ sung dinh dưỡng nhằm giúp rau màu phát triển ổn định. Những diện tích bị sâu bệnh do nắng nóng sẽ được nhổ bỏ kịp thời để tránh lây lan sang các cây khỏe mạnh.

Ông Phạm Đức Lộc, Trưởng phòng Nghiệp vụ (Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng) khuyến cáo nông dân tranh thủ huy động nhân lực, máy móc để thu hoạch nhanh gọn những diện tích lúa đã chín nhằm hạn chế thiệt hại nếu xảy ra mưa lớn hoặc dông lốc. Tuy nhiên, người dân cần tránh làm việc vào thời điểm nắng nóng gay gắt để bảo đảm sức khỏe và an toàn lao động.

Đối với rau màu, hoa và cây cảnh, cần sử dụng lưới đen che phủ, đặc biệt với cây mới trồng hoặc khả năng chịu nắng kém; phủ gốc bằng rơm rạ hoặc cỏ khô; tưới nước vào sáng sớm và chiều mát để làm mát đất. Trong thời gian nắng nóng, hạn chế sử dụng phân vô cơ như đạm, NPK và ưu tiên dùng phân hữu cơ hoai mục.

Đối với cây vải, nhất là giống vải tàu lai và vải thiều, cần tập trung thu hoạch những diện tích đã chín vào buổi sáng khi thời tiết còn mát; sử dụng bèo tây hoặc xác thực vật để che phủ gốc; dùng lưới đen che mát cho cây và phun sương để giảm nhiệt độ.

Trong điều kiện nắng nóng kéo dài, việc chủ động nguồn nước tưới và chăm sóc cây trồng hợp lý sẽ giúp giảm thiệt hại, bảo đảm năng suất, ổn định sản xuất nông nghiệp và duy trì thu nhập cho nông dân.

HỒ HƯƠNG