Không để 'lỗ hổng' từ khâu công chứng

Nhu cầu công chứng tăng mạnh

Là địa phương duy nhất có tốc độ tăng trưởng kinh tế 2 con số 11 năm liên tiếp, Hải Phòng đang chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ các giao dịch dân sự, thương mại và bất động sản. Từ những hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, thế chấp vay vốn ngân hàng đến các giao dịch phục vụ hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh đều cần đến vai trò của công chứng.

Theo số liệu của Sở Tư pháp thành phố, đến nay, Hải Phòng có 183 công chứng viên hành nghề tại 74 tổ chức hành nghề công chứng. Riêng năm 2025, các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn đã thực hiện hơn 1,7 triệu việc, trong đó có khoảng hơn 400.000 hợp đồng, giao dịch được công chứng và hơn 1,3 triệu việc chứng thực, nộp ngân sách nhà nước hơn 23 tỷ đồng. Những con số này cho thấy công chứng đã trở thành một mắt xích quan trọng trong đời sống pháp lý và hoạt động kinh tế của thành phố.

Tuy nhiên, khi số lượng tổ chức hành nghề công chứng ngày càng nhiều, áp lực cạnh tranh cũng gia tăng, kéo theo đó là những rủi ro pháp lý liên quan,

Công chứng viên Nguyễn Thị Hường, Trưởng Văn phòng Công chứng An Bình (phường Lạch Tray) cho rằng, hoạt động công chứng luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu người hành nghề không thực hiện đầy đủ trách nhiệm nghề nghiệp. Theo bà, chỉ cần một sơ suất nhỏ trong quá trình kiểm tra hồ sơ, bỏ sót thông tin ngăn chặn giao dịch hoặc không nhận diện được dấu hiệu giả mạo giấy tờ cũng có thể dẫn đến những hệ lụy. Do đó, mỗi công chứng viên đều cần tuân thủ đầy đủ quy định, các bước trong nghiệp vụ để bảo đảm giao dịch được công chứng đúng, đủ theo quy định pháp luật.

Trong bối cảnh thị trường bất động sản phát triển mạnh, các thủ đoạn làm giả giấy tờ, che giấu tranh chấp, chuyển nhượng tài sản đang bị kê biên hoặc thế chấp cũng ngày càng tinh vi. Nếu không có cơ chế giám sát chặt chẽ, hoạt động công chứng hoàn toàn có thể trở thành nguyên nhân của những vụ tranh chấp kéo dài, gây thiệt hại lớn về kinh tế. Bởi vậy, việc hoàn thiện cơ chế quản lý công chứng theo hướng chủ động, đa tầng và hiệu quả không chỉ là yêu cầu của thực tiễn mà còn là đòi hỏi tất yếu trong tiến trình xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, an toàn của thành phố.

Xây dựng môi trường công chứng chuyên nghiệp

Cuối tháng 5 vừa qua, Sở Tư pháp và Hội Công chứng viên thành phố Hải Phòng ký kết Quy chế phối hợp quản lý công chứng và hoạt động hành nghề công chứng. Nếu trước đây, công tác quản lý chủ yếu dựa vào hoạt động thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước, thì điểm mới nổi bật của quy chế lần này là tạo ra cơ chế phối hợp hai chiều giữa quản lý nhà nước và quản lý nghề nghiệp.

Theo đó, Hội Công chứng viên không chỉ đại diện, bảo vệ quyền lợi hội viên mà còn được giao vai trò giám sát, phát hiện, nhắc nhở, xử lý vi phạm về đạo đức nghề nghiệp; chủ động thông tin cho Sở Tư pháp khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Ngược lại, Sở Tư pháp có trách nhiệm cung cấp kịp thời các thông tin liên quan đến việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cấp thẻ, thu hồi thẻ công chứng viên; đăng ký hoạt động, tạm đình chỉ hoặc chấm dứt hoạt động của các văn phòng công chứng để Hội Công chứng viên cùng tham gia quản lý. Điều này tạo nên một mạng lưới giám sát kép, giúp phát hiện sớm sai phạm thay vì chờ đến khi hậu quả xảy ra mới xử lý.

Đáng chú ý, quy chế có những quy định cụ thể nhằm chấn chỉnh các biểu hiện tiêu cực vốn được dư luận quan tâm. Lần đầu tiên, trách nhiệm của Hội Công chứng viên được đặt ra một cách rõ ràng trong việc tăng cường giám sát để tránh tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, chi "hoa hồng", chi phần trăm cho tổ chức, cá nhân, đặc biệt là các tổ chức tín dụng, sàn giao dịch bất động sản nhằm lôi kéo khách hàng.

Một điểm mới khác là việc phối hợp xử lý nghiêm tình trạng mở chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc địa điểm giao dịch ngoài trụ sở đã đăng ký. Quy định này góp phần bảo đảm tính minh bạch, tránh biến hoạt động công chứng thành hình thức kinh doanh thiếu kiểm soát.

Không chỉ dừng ở quản lý con người, quy chế chú trọng đến quản lý bằng công nghệ khi các tổ chức hành nghề công chứng được yêu cầu cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời dữ liệu công chứng, chứng thực nhằm phát hiện tài sản đang bị ngăn chặn, có tranh chấp hoặc có dấu hiệu giả mạo, hạn chế nguy cơ công chứng trùng. Đây được xem là giải pháp quan trọng trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, góp phần hình thành một hệ thống công chứng hiện đại, minh bạch và an toàn hơn.

Phát biểu tại lễ ký kết, ông Ngô Quang giáp, Giám đốc Sở Tư pháp Hải Phòng khẳng định, đội ngũ công chứng viên đã và đang đóng góp thầm lặng nhưng bền bỉ vào sự phát triển của thành phố, với vai trò là những "thẩm phán phòng ngừa", bảo đảm an toàn pháp lý cho các hợp đồng, giao dịch, góp phần phòng ngừa tranh chấp và tạo dựng niềm tin cho người dân, doanh nghiệp. Đồng chí cũng đề nghị, Hội Công chứng viên chủ động xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể quy chế theo tinh thần ''6 rõ'': rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền. Hội Công chứng viên tiếp tục phát huy vai trò tự quản, xây dựng tổ chức đoàn kết, chuyên nghiệp, công khai, minh bạch, chủ động ngăn chặn, chấn chỉnh các biểu hiện cạnh tranh không lành mạnh, những hành vi vi phạm pháp luật nhằm trục lợi; phối hợp Sở Tư pháp và các cơ quan liên quan tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các tổ chức hành nghề công chứng, không để xảy ra tiêu cực trên địa bàn.

HẢI VÂN