Quản lý rủi ro trong hoàn thuế có chuyển biến tích cực

Nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro trong hoàn thuế

Theo thông tin từ Ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế), tỷ lệ hồ sơ thuộc diện hoàn trước, kiểm tra sau hiện duy trì ở mức cao, khoảng 72 - 76%. Kết quả này cho thấy việc áp dụng quản lý rủi ro trong công tác hoàn thuế đã có những chuyển biến tích cực, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ cho người nộp thuế.

Đại diện Cục Thuế cho biết tỷ lệ hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước, hoàn sau hiện chiếm khoảng 24 - 28%, với số tiền hoàn thuế tương đối lớn nên cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm hạn chế rủi ro phát sinh.

Thiếu tướng Chử Văn Dũng, Phó Giám đốc Học viện Cảnh sát nhân dân, cho biết trong bối cảnh kinh tế thị trường, thương mại điện tử và chuyển đổi số phát triển mạnh, tình hình tội phạm liên quan đến hóa đơn và hoàn thuế giá trị gia tăng tiếp tục có những diễn biến phức tạp.

Theo Thiếu tướng Chử Văn Dũng, các đối tượng đã lợi dụng chính sách thông thoáng trong đăng ký thành lập doanh nghiệp và phát hành hóa đơn điện tử để thành lập các doanh nghiệp không có hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế nhưng vẫn thực hiện mua bán hóa đơn trái phép nhằm hợp thức hóa chứng từ, kê khai khống đầu vào để chiếm đoạt tiền hoàn thuế từ ngân sách Nhà nước.

Ông cho rằng tính chất nguy hiểm của loại tội phạm này không chỉ nằm ở số tiền bị chiếm đoạt mà còn ở quy mô hoạt động ngày càng mở rộng, có tổ chức và sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi.

Theo Cục Thuế, giai đoạn 2021 - 2025, công tác hoàn thuế giá trị gia tăng được triển khai với quy mô lớn, tổng số tiền hoàn thuế hằng năm dao động từ khoảng 150.000 tỷ đồng đến 162.000 tỷ đồng.

Số quyết định hoàn thuế có xu hướng giảm từ 21.882 quyết định năm 2021 xuống còn 17.727 quyết định năm 2025. Tuy nhiên, quy mô tiền hoàn thuế vẫn duy trì ở mức cao, phản ánh hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu và đầu tư tiếp tục được hỗ trợ kịp thời.

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, nhấn mạnh việc giải quyết hoàn thuế nhanh chóng giúp doanh nghiệp sớm bổ sung nguồn vốn để tái sản xuất, mở rộng đầu tư và thúc đẩy xuất khẩu.

Theo ông Mai Sơn, cùng với việc tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, cơ quan quản lý cũng phải tăng cường kiểm soát nhằm ngăn chặn các hành vi lợi dụng chính sách hoàn thuế. Sự phối hợp giữa ngành Thuế và các lực lượng chức năng đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong công tác xác minh, điều tra, truy tố và xét xử các vụ việc liên quan đến trốn thuế và gian lận hóa đơn.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong phòng ngừa gian lận

Đại diện Ban Nghiệp vụ thuế cho biết những năm gần đây số lượng doanh nghiệp gia nhập và rời khỏi thị trường tăng nhanh. Trong đó xuất hiện tình trạng một số doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng không thực hiện đầy đủ thủ tục pháp lý, dẫn tới vẫn tồn tại trên hệ thống quản lý thuế dù không còn hoạt động thực tế.

Hiện tượng này tập trung chủ yếu tại các địa bàn kinh tế trọng điểm và những lĩnh vực có tần suất giao dịch cao. Nhiều doanh nghiệp có vòng đời hoạt động ngắn, phát sinh giao dịch trong thời gian ngắn rồi ngừng hoạt động, gây khó khăn cho công tác quản lý và tiềm ẩn rủi ro đối với ngân sách Nhà nước.

Theo Cục Thuế, thực tiễn cho thấy tình trạng doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký có mối liên hệ chặt chẽ với các hành vi gian lận thuế, đặc biệt là gian lận hoàn thuế giá trị gia tăng. Vì vậy, việc nhận diện sớm các doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro có ý nghĩa quan trọng trong công tác phòng ngừa và kiểm soát.

Ban Nghiệp vụ thuế đánh giá các doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký thường trở thành mắt xích trong các chuỗi giao dịch hóa đơn rủi ro, làm lan truyền hành vi gian lận sang các doanh nghiệp khác, ảnh hưởng tới tính minh bạch và môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Theo các chuyên gia, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý hoàn thuế hiện vẫn đối mặt với một số khó khăn như sự thiếu đồng bộ trong một số quy định pháp luật và hạn chế trong cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành.

Đặc biệt, năng lực ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) để phân tích, cảnh báo rủi ro vẫn cần tiếp tục được nâng cao để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Để khắc phục những tồn tại này, ngành Thuế đang đẩy mạnh sửa đổi, bổ sung các chính sách về hoàn thuế giá trị gia tăng và quản lý hóa đơn theo hướng đồng bộ, minh bạch nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ, hạn chế các kẽ hở có thể bị lợi dụng.

Cơ quan Thuế cũng sẽ tăng cường quản lý dựa trên dữ liệu số nhằm kiểm soát hiệu quả hơn dòng tiền và hóa đơn trong nền kinh tế.

Cùng với đó, việc phối hợp giữa cơ quan Thuế, Hải quan, Ngân hàng, Công an, Viện kiểm sát và Tòa án sẽ tiếp tục được đẩy mạnh nhằm nâng cao hiệu quả chia sẻ thông tin, xác minh, điều tra và xử lý vi phạm.

Đại diện Thuế Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất cần tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến thành lập doanh nghiệp theo hướng chặt chẽ hơn, đồng thời tăng cường công tác hậu kiểm đối với tính chính xác của thông tin đăng ký và điều kiện kinh doanh đối với các ngành nghề đặc thù.

Ông Nguyễn Toàn Thắng, Trưởng Thuế tỉnh Đồng Nai, cho biết trong giai đoạn 2022 - 2025, công tác phối hợp giữa cơ quan Thuế và Công an tỉnh Đồng Nai đã đạt nhiều kết quả tích cực. Cơ quan Thuế đã chuyển hơn 10.585 trường hợp có dấu hiệu rủi ro để phối hợp xác minh, riêng năm 2025 là 2.107 trường hợp.

Theo ông Nguyễn Toàn Thắng, để nâng cao hiệu quả phòng ngừa gian lận hóa đơn, cần sớm hoàn thiện hệ thống pháp lý về hóa đơn điện tử; tăng cường ứng dụng AI và Big Data trong phân tích rủi ro; đồng thời mở rộng kết nối dữ liệu giữa cơ quan Thuế, Công an, Ngân hàng, Hải quan và cơ quan đăng ký kinh doanh.

Ông Nguyễn Toàn Thắng cho rằng việc nhận diện sớm người nộp thuế có dấu hiệu sử dụng hóa đơn không hợp pháp là yêu cầu quan trọng trong quản lý thuế hiện đại, góp phần nâng cao hiệu quả cảnh báo và phòng ngừa vi phạm.

Trong thời gian tới, ngành Thuế sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và quy trình nghiệp vụ; nâng cao chất lượng quản lý rủi ro; tăng cường kỷ cương trong sử dụng hóa đơn; đồng thời bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu tạo thuận lợi cho người nộp thuế với yêu cầu bảo vệ an toàn ngân sách Nhà nước, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và bền vững.

TT (tổng hợp)