Sắp xếp để phát triển

Theo thống kê, Hải Phòng hiện có 3.086 thôn, tổ dân phố, trong đó có tới 2.089 đơn vị chưa bảo đảm tiêu chuẩn về quy mô số hộ gia đình theo quy định. Sau sắp xếp, thành phố dự kiến còn 1.723 thôn, tổ dân phố, giảm 1.363 đơn vị, tương đương 44,2%. Đây là khối lượng công việc lớn, tác động tới hầu hết các địa phương trên địa bàn thành phố và trực tiếp liên quan tới đời sống của người dân cũng như hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Nhìn từ thực tiễn phát triển của thành phố những năm gần đây, có thể thấy yêu cầu sắp xếp thôn, tổ dân phố là tất yếu. Cùng với quá trình đô thị hóa, mở rộng không gian phát triển và sự hình thành ngày càng nhiều khu đô thị, khu dân cư mới, cơ cấu dân cư tại nhiều địa phương đã có những thay đổi đáng kể. Có nơi quy mô dân số tăng nhanh, có nơi địa bàn dân cư mở rộng, trong khi ở một số khu vực khác số hộ dân không còn đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định.

Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải rà soát, tổ chức lại các đơn vị dân cư ở cơ sở cho phù hợp hơn với tình hình mới. Nếu không được sắp xếp kịp thời, những bất cập về quy mô, địa bàn quản lý và tổ chức hoạt động cộng đồng sẽ tiếp tục ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở cũng như việc triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Đặt trong bối cảnh Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý từ cơ sở càng trở nên cấp thiết.

Thực tế cho thấy, hiệu quả hoạt động của bộ máy không chỉ được quyết định ở cấp thành phố hay cấp xã mà còn phụ thuộc rất lớn vào chất lượng hoạt động của các thôn, tổ dân phố. Đây là nơi trực tiếp nắm bắt tình hình nhân dân, tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời là cầu nối quan trọng giữa chính quyền với người dân.

Vì vậy, việc sắp xếp lần này không đơn thuần nhằm bảo đảm các tiêu chuẩn theo quy định mà còn hướng tới xây dựng các cộng đồng dân cư có quy mô hợp lý hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý, tổ chức các hoạt động tự quản và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

Điều đáng ghi nhận là thành phố xác định việc sắp xếp phải được thực hiện trên cơ sở hài hòa giữa yêu cầu quản lý với các yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán và đặc điểm địa bàn dân cư. Việc khuyến khích sử dụng lại các tên gọi đã có trước đây, hạn chế ghép tên một cách cơ học khi thành lập đơn vị mới cho thấy sự quan tâm tới yếu tố truyền thống và sự đồng thuận của người dân. Đây là cách làm phù hợp bởi phía sau mỗi thôn, tổ dân phố không chỉ là địa giới quản lý mà còn là cộng đồng dân cư đã hình thành, gắn bó qua nhiều thế hệ. Sự đồng thuận của người dân vì thế luôn là yếu tố quan trọng quyết định thành công của quá trình sắp xếp.

Tuy nhiên, đây cũng là công việc không dễ dàng. Bên cạnh những địa phương có điều kiện thuận lợi trong việc tổ chức lại các đơn vị dân cư, vẫn còn những khu vực đặc thù như hải đảo, địa bàn biệt lập, khu vực có địa hình chia cắt hoặc những nơi gắn với yêu cầu về quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội cần được xem xét kỹ lưỡng trên cơ sở thực tiễn. Quá trình triển khai vì vậy đòi hỏi các địa phương phải làm chắc từng bước, công khai phương án, tổ chức lấy ý kiến nhân dân theo đúng quy định, kịp thời giải đáp những băn khoăn phát sinh từ cơ sở và tạo được sự thống nhất cao trong cộng đồng dân cư.

Từ nay đến cuối tháng 6, các địa phương sẽ hoàn thiện đề án và trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Khối lượng công việc còn nhiều trong khi yêu cầu tiến độ rất cao. Điều đó đòi hỏi sự chủ động, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Làm tốt việc sắp xếp thôn, tổ dân phố không chỉ góp phần hoàn thiện tổ chức ở cơ sở mà còn tạo nền tảng để các xã, phường mới vận hành ổn định, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển của thành phố trong giai đoạn mới.

LÊ HIỆP