Tạo dư địa ổn định lãi suất cho doanh nghiệp

Lãi suất huy động "nhích" tăng

Sau giai đoạn giảm mạnh theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, từ cuối tháng 5/2026 đến nay, mặt bằng lãi suất huy động tại một số ngân hàng thương mại bắt đầu nhích tăng trở lại, chủ yếu ở các kỳ trung và dài hạn.

Nguyên nhân chính là tín dụng phục hồi nhanh hơn huy động vốn, khiến áp lực thanh khoản gia tăng. Nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh tăng cao buộc các ngân hàng phải cạnh tranh để thu hút và giữ nguồn tiền gửi.

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước khu vực 6, đến ngày 31/5/2026, nguồn vốn huy động trên địa bàn Hải Phòng đạt khoảng 669.150 tỷ đồng, tăng 3,07% so với cuối năm 2025. Trong khi đó, dư nợ cho vay đạt khoảng 538.491 tỷ đồng, tăng tới 6,08%, cho thấy tốc độ tăng tín dụng vượt xa tăng trưởng huy động.

Xu hướng này cũng diễn ra trên phạm vi cả nước, khiến khả năng tiếp tục giảm sâu lãi suất huy động như đầu năm gặp nhiều khó khăn.

Trong tháng 5/2026, lãi suất huy động tại khu vực 6 (Hải Phòng và Quảng Ninh) nhìn chung vẫn ổn định nhưng đã tăng nhẹ ở một số kỳ hạn dài. Lãi suất huy động từ 6 tháng đến dưới 12 tháng phổ biến ở mức 4,5 - 6,9%/năm; kỳ hạn từ 12 tháng trở lên dao động 4,8 - 7,7%/năm. Lãi suất cho vay bằng VND ngắn hạn phổ biến 3,5 - 6,5%/năm, còn trung và dài hạn khoảng 6 - 9,5%/năm.

Một lãnh đạo chi nhánh ngân hàng thương mại tại Hải Phòng cho rằng áp lực lớn nhất hiện nay nằm ở việc duy trì ổn định nguồn vốn đầu vào. “Doanh nghiệp đang cần vốn để mở rộng sản xuất, nhất là nhóm xuất khẩu, logistics, công nghiệp hỗ trợ. Nhưng nếu chi phí huy động tăng lên, ngân hàng rất khó giảm sâu lãi suất cho vay”, vị này nhận định.

Trước diễn biến đó, cuối tháng 5/2026, Ngân hàng Nhà nước khu vực 6 tổ chức hội nghị triển khai chỉ đạo của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về giảm mặt bằng lãi suất với sự tham dự của đại diện 143 chi nhánh ngân hàng thương mại trên địa bàn Hải Phòng và Quảng Ninh. Nhiều ngân hàng cho rằng dù lãi suất đã giảm nhưng dư địa không còn nhiều do áp lực cân đối vốn vẫn lớn.

Dù vậy, các ngân hàng đều khẳng định thanh khoản hệ thống trên địa bàn vẫn được bảo đảm và tiếp tục thực hiện các giải pháp tiết giảm chi phí hoạt động, cơ cấu lại nguồn vốn nhằm tạo dư địa giảm lãi suất huy động và cho vay.

Bước điều chỉnh đúng thời điểm

Trong bối cảnh đó, Thông tư 08/2026/TT-NHNN ngày 15/5/2026 của Ngân hàng Nhà nước được kỳ vọng như một “phao cứu sinh”, góp phần giảm áp lực thanh khoản và ổn định mặt bằng lãi suất.

Theo quy định có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, các ngân hàng được tính 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của hệ thống Kho bạc Nhà nước vào công thức xác định tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi.

Trước đây, khoản tiền gửi này không được đưa vào công thức tính toán, khiến nhiều ngân hàng, đặc biệt là nhóm ngân hàng thương mại nhà nước, chịu áp lực lớn về tỷ lệ an toàn vốn. Khi tỷ lệ cho vay trên huy động tiến sát ngưỡng quy định, việc tăng lãi suất huy động thường là giải pháp nhanh nhất để bổ sung nguồn vốn.

Vì vậy, Thông tư 08 được đánh giá là điều chỉnh mang tính kỹ thuật nhưng có tác động đáng kể. Việc bổ sung 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào công thức tính giúp các ngân hàng có thêm dư địa thanh khoản, qua đó giảm áp lực tăng lãi suất đầu vào.

Nói cách khác, Thông tư 08 không trực tiếp kéo giảm lãi suất ngay lập tức nhưng góp phần làm dịu sức ép về nguồn vốn, tạo điều kiện ổn định chi phí huy động và hỗ trợ duy trì lãi suất cho vay ở mức hợp lý.

Tác động này đặc biệt có ý nghĩa với nhóm ngân hàng có vốn nhà nước, nơi đang cung cấp phần lớn nguồn vốn cho doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu và các dự án hạ tầng. Khi áp lực thanh khoản được giảm bớt, mặt bằng lãi suất trên thị trường cũng có cơ hội ổn định hơn.

Nhiều chuyên gia cho rằng điều thị trường cần lúc này không phải là một đợt giảm lãi suất mạnh trong thời gian ngắn mà là duy trì mặt bằng lãi suất ổn định để doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh.

“Thông tư 08 có thể chưa phải giải pháp mang tính đột phá, nhưng là bước điều chỉnh đúng thời điểm. Quan trọng nhất là giúp hạn chế nguy cơ phát sinh cuộc đua tăng lãi suất huy động như thời gian qua”, chị Phạm Thị Vân Quỳnh (phường Lê Thanh Nghị), từng là chuyên viên phân tích tín dụng tại một ngân hàng lớn của thành phố cho biết.

Đối với Hải Phòng, việc giữ ổn định mặt bằng lãi suất càng có ý nghĩa khi nhu cầu vốn cho công nghiệp, logistics, xuất nhập khẩu và đầu tư hạ tầng đang tăng mạnh. Đến cuối tháng 5/2026, tổng dư nợ toàn khu vực 6 đạt khoảng 770.991 tỷ đồng, tăng 5,42% so với cuối năm 2025, trong khi chất lượng tín dụng vẫn được kiểm soát hiệu quả.

Trong ngắn hạn, lãi suất huy động có thể còn biến động cục bộ giữa một số ngân hàng. Tuy nhiên, với tác động từ Thông tư 08 cùng chỉ đạo quyết liệt của Ngân hàng Nhà nước về giảm mặt bằng lãi suất, nguy cơ hình thành làn sóng tăng lãi suất trên diện rộng đang được hạn chế, tạo thêm niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình phục hồi và mở rộng sản xuất.

HÀ KIÊN