Trao quyền cho cơ sở, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng
Việc trao quyền cho cơ sở giúp công tác giải phóng mặt bằng tại tại các xã, phường của Hải Phòng diễn ra nhanh hơn.
Dự án về đích sớm nhờ trao quyền cho cơ sở
Giải phóng mặt bằng vốn là nhiệm vụ khó, nhưng sau gần một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực đất đai, nhiều xã, phường chủ động hơn trong xử lý công việc, tạo đồng thuận trong nhân dân và đẩy nhanh tiến độ các dự án.
Từ ngày 1/7/2025 đến đầu tháng 6/2026, phường Hải An triển khai 14 dự án giải phóng mặt bằng với tổng diện tích 346,53 ha, liên quan 48 tổ chức và 1.365 hộ gia đình, cá nhân. Dù phải xử lý nhiều vướng mắc về đất quốc phòng, đất lấn chiếm, đất giao trái thẩm quyền, hồ sơ pháp lý thiếu đồng bộ và áp lực tiến độ lớn, nhưng địa phương đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 9/14 dự án, thu hồi đất của 39 tổ chức và 898 hộ dân.
Trong đó chỉ có 1 trường hợp phải cưỡng chế. Nhiều dự án trọng điểm đã hoàn thành giải phóng mặt bằng như: đường vành đai 2, đường bao phía Đông Nam, Khu công nghiệp Nam Tràng Cát, tuyến đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng...
Đồng chí Nguyễn Thị Thu, Bí thư Đảng ủy phường Hải An cho biết, điểm khác biệt lớn nhất khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp là toàn bộ nhiệm vụ của cấp quận và cấp xã trước đây được tập trung về một mối. Việc thực hiện chủ trương “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” cùng các quy định mới về đất đai đã giúp tăng thẩm quyền cho cấp cơ sở. Nhiều nội dung trước đây như quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư... phải xin ý kiến qua nhiều cấp, nay được xem xét, xử lý ngay tại địa phương, nên rút ngắn quy trình, giảm thời gian giải quyết hồ sơ và nâng cao hiệu quả phối hợp trong công tác giải phóng mặt bằng.
Tại phường Lê Chân, hiệu quả từ việc phân cấp, phân quyền cũng được thể hiện rõ nét. Dự án chỉnh trang đô thị tại khu vực 150 Tô Hiệu từng được xem là nhiệm vụ khó khăn do liên quan đến hơn 50 hộ dân mặt đường chính với tổng kinh phí bồi thường lên tới 342 tỷ đồng. Tuy nhiên, công tác chi trả bồi thường cơ bản hoàn thành chỉ trong hơn một tháng triển khai, dù trùng thời điểm nghỉ Tết Nguyên đán 2026.
Ở xã An Trường cũng triển khai nhiều dự án quan trọng, nhất là Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Tràng Duệ 3 có tổng diện tích thu hồi 615,33 ha, liên quan đến 805 hộ đất ở và 2.099 hộ đất nông nghiệp. Theo kế hoạch, giai đoạn 2025 - 2030, xã An Trường phải giải phóng mặt bằng 362,6 ha. Đến hết tháng 5/2026, địa phương đã giải phóng được 250 ha, đạt 68,9% kế hoạch, với tổng kinh phí bồi thường cho các tổ chức, cá nhân là 996 tỷ đồng.
Tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc
Theo các địa phương, công tác giải phóng mặt bằng còn một số vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ. Đó là cơ sở dữ liệu đất đai chưa đồng bộ. Hệ thống thông tin đất đai tại nhiều địa phương vẫn trong quá trình hoàn thiện, việc liên thông dữ liệu chưa thực sự thông suốt, gây khó khăn cho công tác xác minh nguồn gốc đất và lập phương án bồi thường.
Theo đồng chí Nguyễn Thị Thu, Bí thư Đảng ủy phường Hải An, thành phố cần sớm hoàn thiện và đưa vào vận hành đồng bộ cơ sở dữ liệu đất đai để hỗ trợ công tác xác minh nguồn gốc đất, xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải quyết các phát sinh trong quá trình thực hiện.
Bên cạnh đó, tổ công tác giải quyết khó khăn, vướng mắc các dự án trọng điểm của thành phố cần tiếp tục tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ địa phương xử lý các dự án tồn đọng, phức tạp, kéo dài. Trong những trường hợp cần thiết, có thể cử cán bộ chuyên môn trực tiếp xuống cơ sở để phối hợp tháo gỡ. Thành phố tiếp tục chỉ đạo các sở, ngành xây dựng cơ chế “luồng xanh” đối với các đề xuất, kiến nghị liên quan đến giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm.
Ngoài những đề xuất như phường Hải An, đồng chí Hà Thế Vinh, Bí thư Đảng ủy xã An Trường đề nghị thành phố quan tâm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác giải phóng mặt bằng thông qua các lớp bồi dưỡng chuyên sâu về kiểm đếm, áp giá bồi thường, cưỡng chế thu hồi đất cũng như kỹ năng vận động người dân.
Hiện nay, sau 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, thành phố triển khai đo đạc, lập bản đồ, hồ sơ địa chính và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai trên toàn địa bàn, hướng tới xây dựng hệ thống quản lý đất đai hiện đại, đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Thành phố tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cấp, nhất là về lĩnh vực đất đai, bảo đảm cấp xã được giao quyền hạn đi đôi với nguồn lực và điều kiện thực hiện nhiệm vụ hiệu quả.
Khi quyền hạn đi đôi với trách nhiệm, địa phương được chủ động xử lý công việc và nhận hỗ trợ kịp thời từ thành phố, công tác giải phóng mặt bằng sẽ thuận lợi hơn, tạo động lực phát triển.