Chặn đà mở rộng phạm vi, mức độ ô nhiễm nguồn nước

Hạ tầng kỹ thuật chưa theo kịp tốc độ phát triển

Sáng 9/6, lãnh đạo xã Hợp Tiến đã kiểm tra thực tế tuyến kênh thủy lợi nối từ khu vực thôn Lê Hà (xã Trần Phú) đến thôn Long Động (xã Hợp Tiến). Qua kiểm tra, địa phương ghi nhận nguồn nước trên tuyến kênh có màu đen đục, bốc mùi hôi khó chịu.

Thực tế, tình trạng chất lượng nước tại các tuyến thủy lợi và sông nội đồng suy giảm, ô nhiễm đang diễn ra ở nhiều địa phương trên địa bàn thành phố. Một trong những nguyên nhân chính là phần lớn nước thải sinh hoạt hiện nay chưa được thu gom, xử lý triệt để trước khi xả ra môi trường, khiến lượng chất thải đổ vào các hệ thống sông, kênh mương lớn, làm ô nhiễm nguồn nước tiếp nhận.

Theo kết quả quan trắc môi trường nước mặt từ năm 2021 đến nay, mặc dù đã triển khai nhiều giải pháp bảo vệ và cải thiện chất lượng nguồn nước, môi trường nước tại các lưu vực sông trên địa bàn Hải Phòng vẫn có nhiều thông số ô nhiễm vượt quy chuẩn cho phép.

Đáng chú ý, các sông Chanh Dương, Hòn Ngọc và hệ thống Trung thủy nông Tiên Lãng đã ghi nhận dấu hiệu ô nhiễm nitrit và dầu mỡ khoáng ngay từ khu vực thượng nguồn. Bên cạnh đó, nhiều tuyến sông nội đồng như Bạch Đằng, Sặt, Cửa An, Cẩm Giàng... cũng đang chịu áp lực ô nhiễm đáng kể.

Kết quả quan trắc tại hồ Bình Minh và hồ Bạch Đằng cho thấy một số chỉ tiêu chất lượng nước thường xuyên vượt quy chuẩn trong nhiều đợt kiểm tra, gồm tổng phốt pho (TP), tổng nitơ (TN), nhu cầu oxy hóa học (COD), nhu cầu oxy sinh hóa (BOD), tổng chất rắn lơ lửng (TSS) và vi khuẩn coliform chịu nhiệt.

Báo cáo hiện trạng môi trường thành phố giai đoạn 2021 - 2025 chỉ rõ những tác động làm suy giảm chất lượng nguồn nước mặt của thành phố. Sự gia tăng dân số và tốc độ đô thị hóa nhanh tiếp tục tạo áp lực lên nguồn tiếp nhận nước thải.

Hiện nay, hạ tầng thu gom và xử lý nước thải, đặc biệt là tại các khu vực nông thôn, làng nghề, cụm công nghiệp nhỏ và khu vực đô thị lõi dự báo vẫn chưa theo kịp tốc độ phát sinh nguồn thải. Các phường Hải Dương, Trần Hưng Đạo, Lê Đại Hành, Bắc An Phụ, Nhị Chiểu... hiện mới có phường Hải Dương có nhà máy xử lý nước thải với công suất thiết kế 13.000 m³/ngày, đêm, sử dụng công cụ xử lý cơ học. Nhà máy xử lý nước thải Vĩnh Niệm tại khu vực phía đông thành phố vận hành với công suất thiết kế 36.000 m³/ngày, đêm xử lý sơ cấp sinh học bùn hoạt tính.

Tuy nhiên, hệ mạng lưới thu gom đưa nước thải về nhà máy chưa hoàn thiện nên nước thải sinh hoạt xả ra môi trường còn chứa nhiều chất hữu cơ. Nước thải còn chứa hợp chất vô cơ, vi sinh vật và virus gây bệnh nguy hiểm.

Ngoài ra, xâm nhập mặn kết hợp với sự suy giảm dòng chảy thượng nguồn có thể tiếp tục làm giảm khả năng tự làm sạch của các thủy vực, gia tăng nguy cơ ô nhiễm nguồn nước dưới đất tại các khu vực ven biển và các vùng khai thác nước tập trung.

Tập trung hoàn thiện hệ thống thu gom, xử lý

Trong giai đoạn 2026 - 2030, môi trường nước của thành phố tiếp tục chịu áp lực ô nhiễm nghiêm trọng. Đây là những dự báo được đưa ra tại báo cáo hiện trạng môi trường thành phố giai đoạn 2021 - 2025.

Số liệu thống kê, báo cáo hằng năm cho thấy, khối nước nước thải sinh hoạt gia tăng. Năm 2020, nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt của cả thành phố hơn 430.000 m³/ngày, đêm; đến năm 2024 tăng lên hơn 450.000 m³, kéo theo sự gia tăng nước thải sinh hoạt. Dự báo, đến năm 2030, tổng lượng nước thải phát sinh toàn thành phố là 809.000 m³/ngày, đêm. Việc mở rộng không gian phát triển công nghiệp, cụm công nghiệp, khu đô thị mới và các khu dân cư tập trung sau sáp nhập sẽ làm gia tăng nhanh khối lượng nước thải sinh hoạt và sản xuất.

Theo đồng chí Phạm Văn Thuấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, ô nhiễm môi trường nước của Hải Phòng là thách thức mang tính đa chiều, chịu tác động từ cả hệ thống hạ tầng kỹ thuật thiếu đồng bộ, áp lực đô thị hóa, công nghiệp hóa cho tới biến đổi khí hậu. Thực tế đặt ra yêu cầu cần các giải pháp quản lý tích hợp lưu vực sông, nâng cấp hạ tầng xử lý nước thải, kiểm soát nghiêm nguồn thải công nghiệp, hệ thống nước đô thị. Nếu không có đầu tư đồng bộ, nguy cơ suy giảm chất lượng nước tiếp tục mở rộng trong những năm tới.

Hiện nay, các khu đô thị và khu dân cư tập trung mới đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải từ giai đoạn lập quy hoạch và bảo đảm tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật môi trường. Khu vực phía tây thành phố có 20 khu dân cư, đô thị mới có trạm xử lý nước thải sinh hoạt với tổng công suất hơn 24.000 m³/ngày đêm. Khu vực đông Hải Phòng có 11 khu dân cư, đô thị mới và khu đô thị trung tâm theo quy hoạch có 11 trạm xử lý nước thải tập trung với công suất 641.000 m³/ngày, đêm, cùng một số trạm phân tán nhỏ. Tại phường Hải Dương, chính quyền đang khẩn trương hoàn thiện thiết kế cơ sở cho dự án xây dựng hệ thống thu gom riêng biệt, dẫn toàn bộ nước thải về trạm xử lý phía tây trước khi xả ra sông Sặt.

Để bảo vệ nguồn nước cần nhiều biện pháp. Tuy nhiên, có thể thấy sự hoàn thiện về hạ tầng kỹ thuật thu gom sẽ là giải pháp quan trọng chặn đà ô nhiễm nguồn nước mặt của thành phố.

BẢO CHÂU - TRUNG KIÊN