Vựa lúa nếp ven đô
Qua hàng chục năm, lúa nếp bén rễ trên đồng đất phường Ái Quốc (Hải Phòng), trở thành nét đặc sắc trong bức tranh nông nghiệp ven đô.
Thế mạnh
Nếu như ở các địa phương khác, lúa nếp thường được gieo cấy vào vụ mùa vì phù hợp với thời vụ và phục vụ chủ yếu cho thị trường Tết Nguyên đán thì tại phường Ái Quốc, giống lúa này được gieo cấy ở cả vụ xuân. Nông dân nơi đây chuộng cấy lúa nếp bởi điều kiện canh tác. Cũng nhiều hộ chọn lúa tẻ nhưng sau vài vụ lại chuyển về lúa nếp và gắn bó với loại này vì thấy thích hợp hơn cả.
Gia đình bà Phạm Thị Thoa ở tổ dân phố Đông Lĩnh gieo cấy ổn định hơn 5 sào lúa nếp trong 2 vụ sản xuất. Theo bà Thoa, bà con địa phương có tập quán canh tác lúa nếp nhiều năm qua. Lúa nếp kén đồng đất, dễ chịu ảnh hưởng của thời tiết, năng suất không cao song đổi lại là chất lượng nên được nông dân ưu tiên lựa chọn. “Vụ lúa xuân này, dù thời tiết bất lợi, thời gian có nhiệt độ cao kéo dài khiến lúa chín sớm hơn. Tuy nhiên năng suất lúa nếp vẫn ổn định. Nhà tôi thu được hơn 1 tấn thóc tươi, phần lớn bán cho thương lái ngay tại đầu ruộng”, bà Thoa phấn khởi nói.
Nhà bà Trần Thị Thu ở tổ dân phố Hoàng Xá 1 gieo cấy hơn 1 mẫu lúa nếp. Đây là nguồn thu nhập ổn định cho gia đình bà trong nhiều năm qua. Bà Thu cho biết: “Lúa nếp chỉ cho năng suất hơn 2 tạ/sào, với giống đặc sản còn thấp hơn, chỉ từ 1,7 – 1,8 tạ/sào song đổi lại cho hiệu quả kinh tế cao. Hơn nữa, thóc nếp thường giữ giá, ít có biến động hơn so với thóc tẻ. Ở vụ xuân, chúng tôi gieo cấy nếp NV1 là giống dễ tiêu thụ, thường dùng cho chế biến bánh. Còn bước sang vụ mùa sẽ chủ yếu sản xuất giống đặc sản nếp cái hoa vàng phục vụ thị trường Tết Nguyên đán”.
Phường Ái Quốc là địa bàn ven đô thị lõi ở phía tây thành phố Hải Phòng. Những năm qua, dù công nghiệp, dịch vụ thương mại phát triển nhưng nông dân địa phương vẫn bám đồng rộng, không bỏ ruộng hoang. Không những vậy, địa phương còn hình thành sản phẩm nông nghiệp thế mạnh đặc trưng là lúa nếp.
Nâng cao giá trị sản xuất
Gieo cấy lúa nếp là tập quán canh tác lâu năm của nông dân phường Ái Quốc. Hiện toàn phường gieo cấy hơn 700 ha lúa mỗi vụ thì lúa nếp chiếm tới hơn 80% diện tích. Thời gian gần đây, thay vì gieo cấy theo kinh nghiệm, thói quen như trước, dưới sự định hướng của chính quyền địa phương, nông dân đã tổ chức sản xuất bài bản để nâng cao giá trị sản xuất.
Trước kia, nông dân phường Ái Quốc gieo cấy lúa nếp manh mún, nhỏ lẻ và thường tự để giống và sử dụng mạ dược nên việc chăm sóc vất vả, chất lượng sản phẩm không cao. Trước thực tế đó, địa phương đã quy vùng tập trung có quy mô từ 5 ha/vùng trở lên để sản xuất “một vùng, một giống, một thời gian”. Đồng thời tăng cường đưa cơ giới hóa nhằm giảm chi phí đầu vào và dần thay đổi thói quen canh tác của nông dân. Những hộ canh tác trong vùng tập trung được chuyển giao khoa học kỹ thuật, hỗ trợ một phần vật tư nông nghiệp. Theo tính toán, gieo cấy trong vùng tập trung sẽ tiết kiệm 15 - 20% chi phí sản xuất trong khi năng suất cao hơn từ 10 - 15% so với sản xuất đại trà. Bên cạnh đó, giá thóc nếp tươi thường cao hơn thóc tẻ từ 15 - 20% nên nông dân thu lãi khoảng từ 20 -25 triệu đồng/ha/vụ.
Bà Nguyễn Thị Lan ở tổ dân phố Hoàng Xá 1 cho hay: “Từ khi tham gia vào vùng gieo cấy lúa nếp tập trung, tôi thấy sản xuất không còn vất vả như trước. Chúng tôi vừa giảm công sức lao động vừa tiết kiệm chi phí đầu vào. Không những vậy, lúa sinh trưởng đồng đều nên năng suất, chất lượng cũng cao hơn”.
Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Chủ tịch phụ trách Hội Nông dân phường Ái Quốc, từ truyền thống gieo cấy lúa nếp đã tạo thuận lợi hình thành vùng tập trung. Thông qua đó, giúp nông dân liên kết để sản xuất bài bản, đồng bộ. Địa phương cũng tính toán, định hướng các giải pháp để nâng tầm giá trị kinh tế của lúa nếp trên một đơn vị diện tích, nhất là khi diện tích nông nghiệp ngày càng giảm ở khu vực ven đô.