Báo chí trong thời đại đa nền tảng
Từ báo in, phát thanh, truyền hình đến báo điện tử và mạng xã hội, một nội dung báo chí ngày nay có thể hiện diện trên nhiều nền tảng khác nhau.
Điều đó không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận công chúng mà còn đặt ra những vấn đề mới về bản quyền và giá trị kinh tế của nội dung báo chí.
Một nội dung, nhiều nền tảng
Buổi sáng, anh Văn Quốc Hoàng (phường Hải Dương) mở điện thoại đọc tin tức kinh tế trên báo điện tử. Đến trưa, anh tiếp tục nghe phiên bản podcast của chính nội dung đó khi lái xe về nhà.
Cách tiếp cận thông tin của công chúng đang thay đổi nhanh chóng. Một tác phẩm báo chí không còn tồn tại trên một loại hình duy nhất mà được chuyển hóa thành nhiều sản phẩm phù hợp với từng nhóm độc giả, khán giả và thính giả.
Sau quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy, các cơ quan báo chí địa phương vận hành đồng thời báo in, báo điện tử, truyền hình và phát thanh theo mô hình tòa soạn hội tụ. Tại Hải Phòng, một thông tin từ hiện trường có thể trở thành tin nhanh trên báo điện tử, bài viết chuyên sâu trên báo in, phóng sự truyền hình, chương trình phát thanh, podcast hoặc nội dung trên mạng xã hội.
Nhà báo Võ Hoàng Long, Phó Trưởng phòng Biên tập Báo điện tử VietnamPlus (Thông tấn xã Việt Nam) nhận định: “Nếu trước đây một tin, bài chủ yếu phục vụ một nhóm công chúng nhất định thì nay cùng một sản phẩm có thể tiếp cận hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn người trên nhiều nền tảng khác nhau”.
Sự thay đổi này cũng làm thay đổi cách nhìn về giá trị của sản phẩm báo chí. Nếu trước đây giá trị tác phẩm chủ yếu được đo bằng lượng phát hành hoặc người xem trên từng loại hình thì nay một nội dung có thể được khai thác đồng thời qua lượt đọc báo điện tử, lượt xem video, lượt nghe podcast và nhiều hình thức nội dung số khác.
Điều đó đòi hỏi các cơ quan báo chí không chỉ đổi mới cách làm báo mà còn chú trọng quản lý, khai thác và bảo vệ tài sản nội dung. Bởi phía sau mỗi sản phẩm là quá trình đầu tư công sức và chi phí từ tác nghiệp hiện trường, phỏng vấn, biên tập đến dựng hình, xử lý âm thanh, thiết kế đồ họa và phát hành trên nhiều nền tảng.
Anh Nguyễn Trí Công, Phó Giám đốc Công ty TNHH Kiến Minh Tâm (phường Lê Thanh Nghị) cho rằng giữa rất nhiều thông tin trên mạng xã hội, các bản tin kinh tế, chính sách từ cơ quan báo chí vẫn là nguồn tham khảo đáng tin cậy đối với doanh nghiệp. “Doanh nghiệp thường xuyên theo dõi các bản tin kinh tế, chính sách từ cơ quan báo chí để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh”, anh Công chia sẻ.
Giữ nguồn lực cho báo chí trong thời đại số
Sự phát triển của Facebook, YouTube, TikTok và nhiều nền tảng số giúp thông tin báo chí lan tỏa nhanh hơn, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo vệ bản quyền và giá trị kinh tế của nội dung.
Nhận diện rõ xu hướng này, Luật Báo chí năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã bổ sung nhiều quy định liên quan đến hoạt động báo chí trên môi trường số. Đáng chú ý, việc sử dụng tác phẩm báo chí phải tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ và được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận với cơ quan báo chí. Luật cũng bổ sung các quy định về cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, nền tảng số báo chí quốc gia và hoạt động khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí trong bối cảnh mới.
Bên cạnh đó, luật mở rộng cơ chế tạo nguồn thu cho cơ quan báo chí thông qua các hoạt động kinh doanh, dịch vụ phù hợp với quy định pháp luật; bán quyền đọc, nghe, xem nội dung báo chí; khai thác, chuyển nhượng quyền sử dụng tác phẩm báo chí và các sản phẩm nội dung số. Đây được kỳ vọng là nguồn lực quan trọng để các cơ quan báo chí tiếp tục đầu tư cho hoạt động chuyên môn.
Trong bối cảnh doanh thu quảng cáo truyền thống có xu hướng dịch chuyển sang các nền tảng số, việc đa dạng hóa nguồn thu trở thành yêu cầu tất yếu. Khai thác hiệu quả giá trị nội dung đang là hướng đi quan trọng để tạo nền tảng phát triển bền vững cho các cơ quan báo chí.
Ông Trần Minh Thắng, Giám đốc một doanh nghiệp logistics tại Hải Phòng cho biết doanh nghiệp thường xuyên sử dụng các nguồn tin chính thống để cập nhật chính sách và tình hình thị trường. Theo ông Thắng, để có một bản tin ngắn hay bài phân tích chuyên sâu là cả quá trình lao động nghề nghiệp. Vì vậy, bảo vệ giá trị của nội dung cũng đồng nghĩa với việc tạo điều kiện để báo chí tiếp tục đầu tư cho các sản phẩm chất lượng.
Trong kỷ nguyên số, báo chí không chỉ cạnh tranh về tốc độ mà còn bằng chất lượng và độ tin cậy của thông tin. Nội dung tiếp tục là nền tảng làm nên sức mạnh của báo chí trong thời đại đa nền tảng. Việc bảo vệ bản quyền, khai thác hiệu quả các sản phẩm nội dung và tạo nguồn lực cho hoạt động báo chí không chỉ là yêu cầu phát triển của mỗi cơ quan báo chí mà còn góp phần xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của công chúng.