Công ty thủy lợi An Hải nỗ lực bảo vệ nguồn nước
Nhiều năm qua, Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi An Hải nỗ lực thực hiện các giải pháp bảo vệ nguồn nước hệ thống thủy lợi An Kim Hải.
Thực trạng hệ thống công trình công ty quản lý, vận hành
Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi An Hải đang quản lý, khai thác có hiệu quả các công trình trong hệ thống thủy lợi An Kim Hải để cấp nguồn nước tưới cho gần 9.000 ha (sản xuất 3 vụ) phục vụ sản xuất nông nghiệp của 6 phường: An Phong, An Dương, An Hải, Hồng An, Hồng Bàng, Hải An và tiêu thoát nước xung quanh lưu vực hệ thống trên địa bàn quản lý. Đồng thời đảm nhiệm tiêu cho trên 10.000 ha của các xã Kim Thành, An Thành, Phú Thái (huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương cũ). Công ty cũng cung cấp hơn 77 triệu m3 nước thô cho sản xuất nước sạch phục vụ dân sinh và các ngành kinh tế khác.
Hệ thống An Kim Hải có các cống lấy nước chính vào hệ thống như: Bằng Lai, Quảng Đạt lấy nước từ sông Rạng; các cống Kim Sơn, Bãi Mắm lấy nước từ sông Cấm; các cống Tỉnh Thủy mới, Nhu Kiều, Tiên Sa lấy nước từ sông Lạch Tray.
Hiện nay, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu với xu hướng xuất hiện thời tiết cực đoan, tình hình xâm nhập mặn diễn biến phức tạp, nguồn nước phía thượng nguồn hệ thống có nguy cơ bị xâm nhập mặn. Nhiều thời điểm phải hoành triệt các cống để phòng chống nhiễm mặn, nguồn nước phục vụ sản xuất rất khó khăn, có nguy cơ thiếu nước trầm trọng cho sản xuất nông nghiệp và cấp nước dân sinh vào mùa khô. Theo kiểm tra thực tế từ năm 2024 đến nay, sông Rạng bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn, độ mặn trên sông lên trên 2,5‰; trên hệ thống sông Lạch Tray và sông Cấm có thời điểm ghi nhận được tại cống Tỉnh Thủy trên 0,6‰ và cống Bãi Mắm trên 4,0‰.
Vào mùa mưa, tần suất các trận mưa lớn, kéo dài diễn ra với mật độ cao, nước mưa hòa với nước thải sinh hoạt, các chất bảo vệ thực vật trên đồng ruộng, chất thải công nghiệp, sinh hoạt chưa qua xử lý tiêu thoát chung vào hệ thống kênh thủy lợi, ảnh hưởng xấu đến chất lượng nước trên hệ thống. Nguy cơ ô nhiễm nguồn nước cấp cho sản xuất nông nghiệp, cấp nước dân sinh và các ngành kinh tế khác là rất lớn.
Thêm vào đó, sự khác nhau về đặc điểm đồng ruộng, yêu cầu chất lượng nước (cụ thể là chỉ tiêu độ mặn của nước thô cho sản xuất nước sạch và nước phục vụ sản xuất nông nghiệp khác nhau) giữa các địa phương ở phía tây và phía đông thành phố nằm bên lưu vực của hệ thống An Kim Hải, nên nhiều thời điểm nhu cầu về nước của các địa phương là khác nhau.
Quá trình đô thị hóa nhanh, diện tích đất nông nghiệp dần bị thu hẹp, các công trình dự án xây dựng cũng ảnh hưởng đến kết cấu công trình thủy lợi, làm chia cắt, phá vỡ hệ thống công trình, hệ thống thoát nước đấu nối chung vào hệ thống kênh thủy lợi. Hệ thống kênh nội đồng và kênh thoát nước trong khu dân cư của một số địa phương bị hư hỏng, ách tắc chưa được quan tâm đầu tư nâng cấp cải tạo. Cùng với đó, tình trạng lấn chiếm công trình, vi phạm Luật Thủy lợi còn chiều hướng diễn biến phức tạp, làm cho hệ thống thủy lợi xuống cấp. Ngoài ra, việc xả nước thải, rác thải xuống hệ thống thủy lợi của nhiều nhà máy xí nghiệp, khu dân cư, khu chung cư, làng nghề, chợ tập trung đã ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước hệ thống.
Tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp
Để thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý, vận hành công trình, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất và dân sinh, thời gian qua, công ty tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp phi công trình và giải pháp công trình. Theo đó, đối với giải pháp phi công trình, lãnh đạo công ty thường xuyên trao đổi với Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Hải Dương để đưa ra các biện pháp phù hợp theo từng thời điểm, bảo đảm lợi ích hài hòa, khắc phục những khó khăn do vị trí địa lý, khác biệt địa hình đồng rộng hay nhu cầu chất lượng và trữ lượng nước. Đặc biệt, trong thời gian sản xuất vụ đông xuân nguy cơ xâm nhập mặn dâng cao, công ty chủ động xây dựng kế hoạch thau đảo và bổ sung nước hệ thống, phối hợp Xí nghiệp Khai thác công trình thủy lợi Kim Thành chủ động kiểm soát độ mặn trước, trong và sau khi thực hiện lấy nước bổ sung vào hệ thống.
Công ty tăng cường kiểm tra, rà soát các điểm xả thải và ngăn chặn các điểm phát sinh trên hệ thống kênh An Kim Hải; đẩy mạnh tuyên truyền Luật Thủy lợi, các văn bản hướng dẫn thi hành đến các tập thể, cá nhân tham gia quản lý và hưởng lợi từ công trình thủy lợi; tham gia, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương nơi có công trình hoặc hưởng lợi từ công trình thủy lợi để nâng cao hiệu quả trong công tác khai thác, bảo vệ công trình.
Công ty chủ động phối hợp Công ty CP Cấp nước Hải Phòng hằng ngày lấy mẫu nước tại các vị trí trong hệ thống để kiểm tra, đánh giá chất lượng nguồn nước thô; đẩy mạnh áp dụng khoa học kỹ thuật, ứng dụng công nghệ thông tin, hiện đại hóa hệ thống thủy lợi, thực hiện chuyển đổi số trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh để nâng cao công tác quản lý, khai thác và vận hành hệ thống. Công ty thực hiện vận hành hiệu quả hệ thống quan trắc tự động được Hiệp hội Tư vấn Phát triển Nông nghiệp Nhật Bản (ADCA) bàn giao, cũng như phần mềm được chia sẻ bởi Công ty CP Cấp nước Hải Phòng để thực hiện công tác theo dõi giám sát chất lượng nước trong hệ thống.
Đối với giải pháp đầu tư công trình, bám sát chỉ đạo của UBND thành phố và các ban, ngành, công ty chủ động triển khai các giải pháp như đầu tư đặt các trạm bơm dã chiến bơm chuyển nguồn nước thải ra khỏi hệ thống sông Rế; giải tỏa lấn chiếm kênh An Kim Hải (sông Rế) khu vực xã Lê Lợi, thị trấn An Dương cũ, chợ An Đồng, nâng cấp cải tạo các cống trên bờ kênh để ngăn chặn nguồn nước của các kênh nhánh xả vào sông Rế. Đồng thời, công ty nâng cấp, cải tạo, nạo vét, khơi thông kênh Bắc Nam Hùng, Tân Hưng Hồng, để quản lý, điều tiết nguồn nước thải trong kênh để giảm thiểu việc gây ô nhiễm cho sông Rế. Nâng cấp, cải tạo, nạo vét kênh An Kim Hải nhánh 1, kênh Hòa Phong, kênh Tân Hưng Hồng, kênh Kim Xá để nâng cao năng lực phục vụ của hệ thống, tăng khả năng trữ nước bảo đảm trữ lượng khi hệ thống sông ngoài bị xâm nhập mặn.
Công ty cũng thực hiện thu gom nước thải của khu dân cư Bắc Hà (xã Bắc Sơn cũ), Trung đoàn 285, Công ty CP Bê tông Phúc Tiến và một phần khu vực xã Nam Sơn cũ, xã Tân Tiến cũ, bơm động lực để chuyển nguồn nước thải sang kênh Bắc Nam Hùng. Phối hợp cùng các đơn vị giao quản lý sử dụng để vận hành có hiệu quả các công trình thuộc dự án bảo vệ nguồn nước sông Rế.
Cùng với đó, công ty từng bước điều chỉnh phương án tưới tiêu kết hợp với thoát nước thải theo hướng không xả nước thải vào nguồn nước hệ thống sông Rế. Đơn vị thường xuyên kiểm tra, giám sát tình hình vận hành của các cống dưới đê, trạm bơm, cống đập điều tiết trong hệ thống theo quy trình vận hành và kế hoạch tưới tiêu được lập. Kiểm tra công tác bơm tiêu nước thải tại các điểm đã bố trí trạm bơm tiêu và hoành triệt các cửa tiêu nước thải ra, không để nguồn nước thải sinh hoạt của khu dân cư vào sông Rế giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước.
Trước tình hình biến đổi khí hậu diễn biến bất thường, cực đoan, xâm nhập mặn được dự báo sẽ tiếp tục đi sâu vào khu vực sông Rạng, sông Cấm, sông Lạch Tray… ảnh hưởng trực tiếp đến các cống lấy nước chính trên hệ thống An Kim Hải trong mùa khô.
Vì vậy, yêu cầu đặt ra là Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy Lợi An Hải cần được tập trung đầu tư nâng cấp khả năng trữ nước hệ thống kênh trục An Kim Hải để luôn chủ động bảo đảm trữ lượng và chất lượng nước cấp cho sản xuất và dân sinh trên địa bàn thành phố. Công ty đã đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND thành phố và các ban, ngành quan tâm xem xét điều chỉnh quy hoạch của hệ thống, đầu tư kinh phí nạo vét, đắp bờ tuyến kênh An Kim Hải nhánh 1, hạ thấp đáy kênh xuống cao trình (-3,0) để tăng khả năng dự trữ nước của toàn hệ thống bảo đảm phục vụ sản xuất nông nghiệp và cấp nước dân sinh.