Từ chối thu gom rác không phân loại - Khoảng trống trong khâu giám sát
Việc triển khai quy định từ chối thu gom rác thải sinh hoạt với các hộ không thực hiện phân loại tại nguồn bước đầu được áp dụng, nhưng còn nhiều vướng mắc.
Những vướng mắc
Theo Thông tư 35/2024/TT-BTNMT về quy trình kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (trước đây là Bộ Tài nguyên và Môi trường), từ ngày 3/2/2025, đơn vị thu gom có thể từ chối tiếp nhận chất thải không phân loại. Đây được xem là biện pháp quan trọng nhằm nâng cao ý thức người dân trong phân loại rác tại nguồn. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy mục tiêu đặt ra vẫn chưa đạt như kỳ vọng.
Ông Nguyễn Duy Hưng, Tổ trưởng tổ dân phố Phan Bội Châu cho biết, căn cứ thông báo của UBND phường về việc bắt buộc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, bên cạnh những thuận lợi, quá trình thực hiện còn phát sinh nhiều bất cập. Khi công nhân kiên quyết từ chối thu gom rác không phân loại, một số hộ dân lại lén đổ rác vào ban đêm, gây tồn đọng, bốc mùi hôi thối tại các ngõ sâu. Trong khi đó, hệ thống camera an ninh tại cơ sở chất lượng hình ảnh chưa cao, khó nhận diện đối tượng vi phạm để xử lý.
Đối với những trường hợp chưa xác định được chủ nguồn thải, việc xử lý lượng rác tồn đọng và cơ chế phối hợp giữa các lực lượng liên quan vẫn chưa được quy định rõ ràng, gây khó khăn trong tổ chức thực hiện.
Nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân trong phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn, ngày 27/11/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Công văn số 9939/SNNMT-QLMT hướng dẫn việc từ chối thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Trên cơ sở đó, nhiều địa phương đã đồng loạt thông báo, yêu cầu đơn vị dịch vụ thu gom từ chối tiếp nhận rác thải sinh hoạt không được phân loại của gia đình, cá nhân.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy nếu không có giải pháp giám sát, kiểm tra và xử lý đồng bộ thì việc từ chối thu gom đối với các trường hợp không phân loại rác sẽ khó đạt được mục tiêu đề ra.
Chị Nguyễn Thị Vân, công nhân vệ sinh môi trường Công ty CP Công trình công cộng và Xây dựng Hải Phòng, đơn vị thu gom rác tại địa bàn phường Kiến An chia sẻ, người dân thường tập kết rác tại đầu ngõ, ngách hoặc trước cửa nhà trong khung giờ cố định. Khi đến giờ thu gom, công nhân chỉ tiếp nhận rác mà ít khi gặp trực tiếp chủ nguồn thải, vì vậy rất khó xác định chính xác rác thuộc hộ gia đình nào. Điều này khiến việc từ chối thu gom đối với rác không phân loại gặp nhiều trở ngại.
Lắp camera giám sát
Theo đồng chí Phạm Văn Thuấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ năm 2022, thành phố đã triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn. Nhiều mô hình phân loại rác trong hộ dân đã được hình thành và duy trì. Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế, việc phân loại rác thải rắn sinh hoạt vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra.
Thời gian qua, trên địa bàn đã phát sinh một số điểm nóng về bãi rác tự phát, bao gồm rác sinh hoạt, rác cồng kềnh và rác xây dựng, do một bộ phận người dân chưa chấp hành quy định đổ thải, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng mỹ quan đô thị. Sở đang tiếp tục nghiên cứu, tham mưu UBND thành phố các giải pháp chỉ đạo đồng bộ, quyết liệt hơn trong thời gian tới.
Cùng với đó, sự vào cuộc của chính quyền cơ sở giữ vai trò rất quan trọng. Chủ tịch UBND phường Hồng Bàng Phạm Văn Đoan cho biết, trước phản ánh của người dân, UBND phường đã chỉ đạo các tổ dân phố phối hợp với Công ty TNHH một thành viên Môi trường đô thị Hải Phòng kịp thời thu gom, xử lý lượng rác tồn đọng, không để ảnh hưởng đến vệ sinh môi trường và mỹ quan khu vực.
Phường tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức phân loại rác tại nguồn, đổ rác đúng giờ, đúng nơi quy định.
UBND phường sẽ chỉ đạo các phòng chuyên môn khảo sát thực tế tại các “điểm đen” ô nhiễm môi trường để xây dựng kế hoạch lắp đặt hệ thống camera giám sát có tầm nhìn xa, độ phân giải cao. Giao Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị (đầu mối là tổ đô thị phường) phối hợp với các tổ dân phố và Công ty TNHH một thành viên Môi trường đô thị Hải Phòng tăng cường kiểm tra, trích xuất dữ liệu camera, kịp thời phát hiện vi phạm để lập hồ sơ xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Đồng thời, đề nghị đơn vị thu gom kiên quyết từ chối tiếp nhận rác thải sinh hoạt đối với các hộ gia đình, cá nhân và tổ chức cố tình không chấp hành phân loại rác. Các trường hợp vi phạm cần được kịp thời phản ánh về tổ dân phố và UBND phường để phối hợp xử lý theo quy định.