Về Đồ Sơn thăm các 'ông trâu' trước mùa lễ hội

Chăm "ông trâu" chờ ngày vào hội

Những ngày này, khi mùa lễ hội đang đến gần, khắp các đình làng, ngõ xóm ở Đồ Sơn rộn ràng không khí chuẩn bị cho Lễ hội chọi trâu truyền thống năm 2026. Việc khôi phục vòng đấu loại sau gần một thập kỷ tạm dừng không chỉ tăng sức hấp dẫn cho lễ hội mà còn làm niềm mong chờ của người dân miền biển thêm lớn.

Tại các khu nuôi dưỡng trâu của các giáp, không khí cũng trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Sau nhiều tháng tuyển chọn, chăm sóc và huấn luyện công phu, các “ông trâu” đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cuối cùng trước khi chính thức tranh tài.

Để có được một "ông trâu" đủ điều kiện tham gia lễ hội, các chủ trâu phải dành rất nhiều thời gian và công sức tìm kiếm ở nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước. Theo kinh nghiệm của người dân Đồ Sơn, trâu chọi đẹp phải hội tụ nhiều yếu tố về ngoại hình và thần thái như da đồng, lông móc, đôi trai, móng sò, mắt đỏ, lưng tôm, bò sừng cánh cung, trường đùi, ngắn quản. Đó là những tiêu chí được đúc kết từ thực tiễn hàng trăm năm gắn bó với lễ hội chọi trâu.

Ông Hoàng Việt Quang, chủ trâu chọi số 30, đình Ngọc Hải, tham dự Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn - VTV 2026 chia sẻ: "Để có được những "ông trâu" chất lượng không chỉ là đầu tư về kinh tế mà còn là niềm đam mê và trách nhiệm với lễ hội truyền thống.

Từ khi đưa trâu về, hằng ngày chúng tôi chăm sóc, luyện tập rất kỹ, theo dõi từng thay đổi về sức khỏe, thể trạng. Sát ngày lễ hội, các "ông trâu" sẽ thức dậy sớm hơn, vào chế độ riêng, dùng thêm cháo, trứng gà, mật ong, tam thất để tẩm bổ thể lực sung mãn nhất, có nền tảng sức khỏe làm nên những kháp đấu chất lượng.

Theo các chủ trâu tại Đồ Sơn, mỗi trâu sẽ có 1 miếng đánh, 1 bản năng khác nhau, các chủ trâu chỉ có tập luyện thể lực, chứ không thể tập luyện miếng đánh. Có những "ông trâu" sẽ dùng các thế đánh vào hầu, vào mắt, vào tai. Các miếng đánh này hoàn toàn xuất phát từ bản năng của các "ông trâu".

Qua nhiều tháng ngày gắn bó, người và trâu dường như có sự thấu hiểu đặc biệt. Bữa ăn, giấc nghỉ, chế độ luyện tập hay những thay đổi nhỏ về sức khỏe đều được chủ trâu quan tâm tỉ mỉ. Nhiều người vẫn nói vui rằng chăm "ông trâu" có khi còn kỹ hơn chăm chính bản thân mình.

Giữ hồn cốt di sản

Không chỉ là sự chuẩn bị cho cuộc thi đấu, với người dân Đồ Sơn, hành trình của mỗi "ông trâu" còn mang đậm giá trị tâm linh và tín ngưỡng truyền thống. Năm 2026, vòng đấu loại chính thức được phục hồi sau gần một thập kỷ lược bỏ đã đáp ứng lòng mong mỏi của người dân Đồ Sơn. Điều đó làm cho lễ trình trâu diễn ra ngày 15/6 vừa qua tại các đình làng càng thêm rộn ràng, nghiêm cẩn và thành kính.

Ông Hoàng Đình Bồng, Hương sư, Trưởng Ban Quản lý Đình Ngọc Hải, phường Đồ Sơn cho biết, nghi lễ trình trâu là một nghi lễ đặc biệt quan trọng để Thành hoàng làng chứng giám, chứng nhận cho "ông trâu" chính thức bước vào mùa hội. Cách gọi ấy không chỉ thể hiện sự trang nghiêm trong tín ngưỡng dân gian mà còn gửi gắm niềm tin, sự kỳ vọng và tình cảm đặc biệt của người dân đối với linh vật gắn bó với lễ hội qua nhiều thế hệ.

Trong ngày diễn ra lễ trình trâu, từ 5 giờ sáng, trâu được chủ giáp đưa về nhà, tắm nước thơm sạch sẽ, khoác lên mình tấm áo choàng như một vị tướng trước giờ xuất trận rồi dẫn đến đình làng làm lễ.

Tại đây, người chủ trâu sẽ dâng lễ vật là các mâm lễ theo số lẻ, trong đó không thể thiếu rượu, gạo, muối, chè, thuốc, hoa tươi, quả đẹp, xôi, lễ mộc, chén nước trong... Điều đặc biệt là lễ vật sẽ luôn gồm một đôi "kê túc" (chân gà) dâng lên ban thờ.

Người Đồ Sơn quan niệm thần ý của Thành hoàng sẽ được thể hiện qua màu sắc, hình dáng và đường gân của trâu sau khi được chính chủ trâu làm lễ luộc bằng nước sôi tại đình. Nếu mọi việc diễn ra thuận lợi, điều đó đồng nghĩa trâu đã được Thánh chứng nhận và chấp thuận.

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn được khôi phục và tổ chức liên tục đến nay đã bước sang năm thứ 37, trở thành nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương. Năm 2012, lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định những giá trị văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng đặc sắc được lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Đặc biệt, việc khôi phục vòng đấu loại năm nay được người dân địa phương đánh giá là bước đi quan trọng nhằm đưa lễ hội trở về đúng với giá trị truyền thống vốn có.

Theo kế hoạch, vòng đấu loại diễn ra vào mùng 8 tháng 6 âm lịch với sự tham gia của 32 "ông trâu", lựa chọn 16 trâu xuất sắc bước tiếp vào vòng chung kết diễn ra vào mùng 9 tháng 8 âm lịch.

Ông Phạm Hoàng Tuấn, Phó Chủ tịch UBND phường Đồ Sơn, Trưởng Ban Tổ chức lễ hội cho biết, để chuẩn bị cho mùa lễ hội năm nay, các chủ trâu đã chủ động tìm mua và tuyển chọn trâu từ nhiều địa phương trên cả nước, tổ chức chăm sóc, nuôi dưỡng bài bản từ sớm.

"Đến nay, các trâu cơ bản được thuần dưỡng tốt, có thể lực ổn định, đáp ứng yêu cầu chuyên môn. Chúng tôi tin tưởng việc thi đấu từ vòng loại sẽ tạo điều kiện cho các trâu được cọ xát, tuyển chọn những "ông trâu" xuất sắc nhất, từ đó mang đến những kháp đấu chất lượng, hấp dẫn và giàu tính nghệ thuật", ông Tuấn nói.

Giữa nhịp sống hiện đại không ngừng đổi thay, những giá trị văn hóa truyền thống ở Đồ Sơn vẫn được gìn giữ và phát huy. Mỗi mùa lễ hội, hình ảnh những “ông trâu” uy nghi, dũng mãnh không chỉ là tâm điểm của ngày hội mà còn là biểu tượng cho tinh thần thượng võ và niềm tự hào của người dân vùng biển Đồ Sơn.

Di sản chọi trâu Đồ Sơn là một phần bản sắc văn hóa của vùng biển cửa sông. Qua bao thế hệ, lễ hội vẫn được người dân gìn giữ và trao truyền, như lời nhắc nhở quen thuộc: "Dù ai buôn đâu bán đâu/Mùng 8 tháng 6 chọi trâu thì về/Dù ai buôn bán trăm nghề/Mùng 9 tháng 8 thì về chọi trâu”.

HẢI VÂN