Hoàn thiện mô hình, nâng cao hiệu quả hoạt động Mặt trận cấp xã
Sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, hoạt động của Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã vẫn còn một số khó khăn về tổ chức bộ máy, nhân lực và cơ chế.
Thực tiễn đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện mô hình, nâng cao hiệu quả hoạt động ở cơ sở.
Nhiều khó khăn
Từ khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, vai trò của MTTQ cấp xã ngày càng được khẳng định với tư cách là đơn vị chủ trì, phối hợp cùng cấp ủy, chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện nhiệm vụ tại địa phương, góp phần tăng cường sự thống nhất trong hệ thống chính trị. Tuy nhiên, quá trình hoạt động phát sinh nhiều khó khăn.
Đồng chí Nguyễn Bá Quế, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Lê Ích Mộc cho biết, theo mô hình mới, Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã được bố trí từ 8 - 10 đồng chí, trong đó Ban Thường trực có từ 5 - 6 đồng chí, còn lại chỉ 3 chuyên viên tham mưu, giúp việc. Hiện chỉ có đồng chí Chủ tịch Ủy ban MTTQ là định biên, các đồng chí phó chủ tịch đều do chủ tịch các hội, đoàn thể kiêm nhiệm, chưa có phó chủ tịch chuyên trách.
Sau khi kết thúc hoạt động của đội ngũ người hoạt động không chuyên trách cấp xã từ ngày 31/5/2026, khối lượng công việc tiếp tục dồn lên đội ngũ hiện có. Trong khi đó, địa bàn rộng hơn, dân số, hội viên, đoàn viên tăng khiến áp lực công việc ngày càng lớn, nhất là trong nắm bắt tình hình cơ sở, tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, giám sát và phản biện xã hội.
Việc phân định chức năng, nhiệm vụ giữa MTTQ với các tổ chức chính trị - xã hội trực thuộc vẫn còn một số điểm chưa thật rõ ràng.
Chế độ, chính sách đối với cán bộ MTTQ và đoàn thể cũng là vấn đề được nhiều địa phương quan tâm. Đồng chí Nguyễn Văn Quảng, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Hải An cho biết, nhiều cán bộ Mặt trận từ cấp huyện (cũ) được điều động về cấp xã nhưng không còn được hưởng phụ cấp công vụ bằng 30% mức lương hiện hưởng, cộng phụ cấp chức vụ lãnh đạo và phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có) như trước đây.
Ngoài ra, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã An Thành Đồng Văn Hà cho rằng, việc đưa các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ trực thuộc MTTQ là chủ trương đúng đắn, góp phần phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân. Tuy nhiên, quá trình kiện toàn các hội quần chúng vẫn còn lúng túng trong xác định mô hình tổ chức và phương thức hoạt động phù hợp với điều kiện mới.
Đổi mới phương thức hoạt động
Từ thực tiễn hoạt động, nhiều địa phương đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội trong giai đoạn mới.
Theo đồng chí Nguyễn Văn Quảng, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Hải An, thành phố và Trung ương cần xem xét bố trí 1 đồng chí phó chủ tịch Ủy ban MTTQ cấp xã là cán bộ chuyên trách; đồng thời hoàn thiện mô hình, bố trí định biên hoặc chế độ phụ cấp đối với các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.
Đồng chí Nguyễn Bá Quế đề xuất thành phố quan tâm bổ sung biên chế chuyên viên tham mưu, giúp việc cho MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã thay vì chỉ có 3 chuyên viên như hiện nay; đồng thời xem xét khôi phục chế độ phụ cấp công vụ đối với cán bộ, công chức MTTQ và các đoàn thể cấp xã tương xứng với khối lượng công việc đảm nhận.
Tại hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp cuối tháng 5/2026, đồng chí Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố giao Đảng ủy MTTQ Việt Nam thành phố hoàn thành việc sắp xếp, tinh gọn các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ; xây dựng đề án đổi mới phương thức hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng ở cấp thành phố, cấp xã, hoàn thành trước ngày 15/7/2026.
Cùng với đó, Thành ủy đề nghị Trung ương sớm ban hành quy định, hướng dẫn về mô hình hoạt động, mối quan hệ công tác giữa Ủy ban MTTQ Việt Nam với các tổ chức chính trị - xã hội, các hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ theo nguyên tắc Ủy ban MTTQ Việt Nam là cơ quan cấp trên, các tổ chức trực thuộc chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp. Qua đó, kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh từ thực tiễn, tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức, phát huy vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị cơ sở, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới.