Bưu tá thời công nghệ

'Chuyên gia’ logistics số

Nếu như cách đây một thập kỷ, hình ảnh người bưu tá tại Hải Phòng gắn liền với chiếc xe máy cũ, túi thư đầy đặn và cuốn sổ tay ghi chép tỉ mỉ địa chỉ người nhận, thì nay, họ đã là những "bưu tá số".

Trước làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ từ Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post), Bưu điện thành phố Hải Phòng tiên phong trong việc tái cấu trúc toàn diện quy trình, đặt yếu tố công nghệ làm trọng tâm cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ông Phạm Ngọc Tú, Phó Giám đốc Trung tâm Kinh doanh cho biết, hiện 100% bưu tá tại các bưu cục trên địa bàn thành phố được trang bị thiết bị thông minh tích hợp ứng dụng quản lý tuyến đường chuyên dụng.

Thay vì các thao tác ghi chép thủ công dễ sai sót, mỗi bưu tá giờ đây là một nhân viên dữ liệu thực thụ. Mọi trạng thái đơn hàng, từ khi nhập kho, chuyển phát, giao thành công, hoàn hoặc lưu kho đều được cập nhật theo thời gian thực trên ứng dụng. Dữ liệu này được truyền tải tức thì về hệ thống trung tâm, giúp cả đơn vị vận hành và khách hàng có thể giám sát lộ trình bưu kiện từng phút, từng giây.

Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là thay đổi công cụ lao động, mà là cuộc "cách mạng" trong tư duy làm việc: Chuyển từ cung cấp dịch vụ hành chính bưu chính sang dịch vụ logistics công nghệ cao.

Hải Phòng là đô thị có cấu trúc đặc thù, vừa là trung tâm cảng biển lớn, vừa có sự đan xen giữa các khu phố cũ, các khu tập thể lâu năm và sự mở rộng mạnh mẽ của các khu công nghiệp, khu đô thị mới tại Thủy Nguyên, An Dương. Do đó, công việc của bưu tá tại đây đòi hỏi sự linh hoạt tối đa.

Hiện Bưu điện thành phố đang bố trí gần 1.000 lao động tham gia chuyển phát bưu kiện gửi tới các cơ quan, doanh nghiệp và người dân. Riêng với dịch vụ KT1 (dịch vụ bưu chính hành chính công), bố trí gần 250 nhân viên chuyên trách thực hiện, phục vụ liên tục 24/24 giờ...

Anh Nguyễn Văn Hùng, bưu tá có 10 năm kinh nghiệm tại Bưu cục trung tâm chia sẻ: "Trước đây, áp lực lớn nhất của chúng tôi là nắng mưa, đường xa. Nay, áp lực lớn nhất là thời gian và độ chính xác của số liệu. Một ngày tôi phải xử lý gần 100 bưu kiện, từ hàng hóa thương mại điện tử, bưu phẩm đến các mặt hàng xuất nhập khẩu đặc thù. Chỉ cần sai một mã đơn, thông tin không được cập nhật kịp thời là toàn bộ quy trình logistics phía sau bị ảnh hưởng, khách hàng sẽ phản hồi ngay. Chúng tôi không còn chỉ thuộc đường mà phải thuộc cả hệ thống".

Sự thông thạo địa bàn truyền thống nay được kết hợp với các thuật toán định vị GPS tối ưu. Bưu tá biết được lộ trình ngắn nhất, biết được các nút giao thông nào thường xuyên tắc nghẽn để chủ động tránh, từ đó nâng cao hiệu suất phát hàng.

Mắt xích cuối trong quy trình logistics

Hiện Bưu điện Hải Phòng có mạng lưới rộng khắp gồm 109 bưu điện phường, xã và 493 điểm phục vụ. Trong quy trình logistics hiện đại, bưu tá là mắt xích cuối cùng tiếp xúc trực tiếp với người tiêu dùng cuối.

Sự chuyển đổi số không dừng lại ở chiếc điện thoại trên tay bưu tá, mà là sự đồng bộ hóa với toàn bộ hệ thống vận hành. Khi bưu tá nhập dữ liệu tại hiện trường, hệ thống quản trị kho (WMS) và hệ thống vận tải (TMS) tại Bưu điện thành phố sẽ tự động tính toán, điều chỉnh để tối ưu hóa cung đường, giảm chi phí nhiên liệu và tăng tốc độ giao hàng.

Chị Trần Thị Lan, chủ cửa hàng kinh doanh thời trang tại phường Ngô Quyền cho biết: "Tôi thường xuyên gửi hàng qua Bưu điện thành phố. Bây giờ, tôi không còn phải lo lắng liệu hàng đã đến tay khách hay chưa, chỉ cần mở app là thấy ngay vị trí đơn hàng. Đặc biệt, các đơn hàng COD (thu tiền hộ) được hệ thống quản lý rất chặt chẽ, tiền về tài khoản rất nhanh. Sự chuyên nghiệp này khiến tôi tin tưởng và gắn bó hơn với dịch vụ".

Để theo kịp tốc độ thay đổi của công nghệ, Bưu điện thành phố Hải Phòng thực hiện nhiều chương trình đào tạo chuyên sâu. Theo thông tin từ Ban Lãnh đạo Bưu điện thành phố, từ đầu năm 2026, đơn vị tập trung đào tạo lại lực lượng bưu tá, không chỉ dừng ở kỹ năng nghiệp vụ giao nhận mà là đào tạo tư duy về dịch vụ khách hàng số.

Phó Giám đốc Bưu điện thành phố Đoàn Trung Tuyến cho biết, công tác đào tạo được tổ chức theo hình thức kết hợp đào tạo trực tuyến qua hệ thống E-learning của Tổng công ty và thực hành trực tiếp tại các bưu cục về kỹ năng sử dụng phần mềm, kỹ năng xử lý tình huống phát sinh và kỹ năng giao tiếp trong môi trường thương mại điện tử. Đặc biệt, nội dung về an toàn thông tin dữ liệu khách hàng được chú trọng hàng đầu.

Mục tiêu của Bưu điện thành phố trong năm 2026 là tái cấu trúc mạnh mẽ mô hình tổ chức, tinh gọn bộ máy và tăng tỷ lệ năng suất lao động lên ít nhất 15% so với năm 2025. Bưu tá không còn là người giao hàng thuần túy mà đang trở thành những "nhân viên tài chính lưu động", xử lý các dòng chảy hàng hóa và dòng tiền với độ an toàn và chính xác tuyệt đối.

Thách thức đối với bưu tá thời @ tại Hải Phòng là rất lớn. Sự cạnh tranh gay gắt từ các đơn vị chuyển phát tư nhân buộc lực lượng bưu tá phải thay đổi nhanh hơn, chuyên nghiệp hơn mỗi ngày. Tuy nhiên, với nền tảng mạng lưới bưu cục dày đặc, uy tín lâu năm kết hợp với làn sóng chuyển đổi số, Bưu điện Hải Phòng đang khẳng định vai trò mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng của thành phố.

Công cuộc số hóa đang giúp những bưu tá làm việc hiệu quả hơn, thông minh hơn và có vị thế tốt hơn trong chuỗi giá trị. Những "cánh tay nối dài" này đang góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Hải Phòng trở thành trung tâm logistics thông minh, hiện đại của khu vực phía Bắc. Sự chuyển mình này không chỉ là câu chuyện của riêng ngành Bưu điện, mà là hình mẫu cho sự thích ứng linh hoạt của nguồn nhân lực thành phố trước làn sóng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

THU HẰNG