Bảo vệ trẻ em trước những rủi ro trên không gian mạng
Những nguy cơ đối với trẻ em trên không gian mạng ngày càng gia tăng, đòi hỏi các giải pháp bảo vệ hiệu quả hơn.
Nguy cơ ngày càng phức tạp
Theo báo cáo của UBND thành phố, giai đoạn 2020 - 2026, trên địa bàn Hải Phòng phát sinh nhiều vụ việc trẻ em bị ảnh hưởng tiêu cực từ không gian mạng với tính chất ngày càng phức tạp. Phổ biến là các vụ mâu thuẫn, xô xát giữa học sinh bị quay video, đăng tải và chia sẻ trên mạng xã hội, gây tổn thương tâm lý, ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của trẻ; cùng với đó là các hành vi lừa đảo, bắt cóc trực tuyến (online) và nhiều hình thức xâm hại khác, gây tác động tiêu cực đến môi trường giáo dục, gia đình và xã hội.
Thầy giáo Nguyễn Minh Quý, Hiệu trưởng Trường THCS Mạc Đĩnh Chi (phường Hưng Đạo) cho biết, hiện 100% học sinh của trường sử dụng điện thoại thông minh. Bên cạnh mặt tích cực, học sinh của trường từng lập nhóm trên mạng xã hội để nói xấu bạn, sau phát sinh mâu thuẫn, khiến học sinh bị bôi nhọ bỏ nhà đi.
Gia đình phải đăng thông tin lên fanpage Hải Phòng mới tìm được con. Tại Trường THCS Lạc Viên (phường Ngô Quyền), cô giáo Trần Thị Cẩm Nhung, Phó Hiệu trưởng nhà trường cũng cho biết, tại trường có học sinh nghiện điện thoại, chơi game xuyên đêm rồi bắt nạt học sinh tự kỷ. Nhà trường phải phối hợp với gia đình đưa em đi khám, điều trị sức khỏe tâm lý.
Thông tin từ Công an thành phố, giai đoạn 2020 - 2026, đơn vị tiếp nhận, xử lý 7 vụ xâm hại trẻ em liên quan đến không gian mạng, gồm 3 vụ án hiếp dâm người dưới 16 tuổi và 4 vụ bắt cóc online. Ngoài ra, tại Hải Phòng còn xuất hiện tình trạng thanh, thiếu niên tham gia các hội nhóm tội phạm đường phố trên mạng xã hội, buộc Công an thành phố phải triển khai nhiều chuyên đề để chấn chỉnh, xử lý.
Theo đồng chí Uông Minh Long, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng gặp nhiều khó khăn do các vụ việc ngày càng phức tạp, hành vi vi phạm diễn ra nhanh, ẩn danh nên khó phát hiện, xác minh. Nhiều trẻ chưa biết hoặc còn ngại tìm kiếm sự trợ giúp khi bị lừa đảo, bắt nạt, dụ dỗ, xâm hại, trong khi nhiều cha mẹ học sinh còn hạn chế trong việc nhận diện nguy cơ và giám sát con sử dụng internet.
Bên cạnh đó, hiện chưa có các giải pháp đồng bộ từ Trung ương xuống địa phương, việc xử lý nội dung vi phạm trên các nền tảng xuyên biên giới còn chậm. Nguồn lực, đội ngũ tư vấn tâm lý, bảo vệ trẻ em còn thiếu và chủ yếu kiêm nhiệm. Việc chuyển giao lĩnh vực bảo vệ, chăm sóc trẻ em từ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ) sang Sở Y tế cũng khiến giai đoạn đầu triển khai gặp không ít khó khăn.
Em Nguyễn Khánh Linh, học sinh lớp 8, Trường THCS Lạc Viên, phường Ngô Quyền cho biết: “Chúng em đều sử dụng mạng xã hội để học tập, giải trí, nhưng cũng thường gặp lời mời kết bạn từ người lạ, đường link lạ hoặc bình luận ác ý. Em mong được trang bị thêm kỹ năng nhận diện rủi ro và cách tự bảo vệ mình trên không gian mạng”.
Xây dựng hành lang pháp lý
Hải Phòng hiện có hơn 1 triệu trẻ em, chiếm khoảng 24% dân số. Trẻ em sử dụng mạng xã hội ngày càng nhiều cả về tần suất và thời lượng, trong khi các nguy cơ trên môi trường mạng cũng diễn biến nhanh, khó nhận diện hơn.
Đồng chí Nguyễn Minh Hùng, Ủy viên Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố cho biết, thời gian tới, công tác bảo vệ trẻ em cần được triển khai theo hướng cân bằng giữa bảo vệ và hỗ trợ phát triển, không chỉ ngăn chặn vi phạm mà còn trang bị kỹ năng số, kỹ năng an toàn mạng, kỹ năng nhận diện nguy cơ và tìm kiếm sự trợ giúp cho trẻ.
Tăng trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp cung cấp nền tảng số, cơ sở giáo dục, gia đình và toàn xã hội. Tiếp tục hoàn thiện quy định pháp lý theo hướng ràng buộc trách nhiệm mạnh hơn đối với các doanh nghiệp cung cấp nền tảng số, nhất là những nền tảng có nhiều người dùng là trẻ em.
Cũng tại cuộc làm việc với Đoàn khảo sát của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội khóa XVI trong các ngày 24 và 25/6/2026 về đánh giá kết quả thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng giai đoạn 2020 - 2026, UBND thành phố kiến nghị Quốc hội tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, thống nhất, phù hợp với sự phát triển của công nghệ số; quy định rõ hơn trách nhiệm của cơ quan quản lý và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ số, tăng chế tài xử phạt các hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường mạng.
Thành phố cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành thống nhất trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý và hỗ trợ trẻ em bị ảnh hưởng trên môi trường mạng; quan tâm bố trí kinh phí, nhân lực, hạ tầng kỹ thuật; đẩy mạnh hợp tác quốc tế với các doanh nghiệp công nghệ và nền tảng xuyên biên giới; xây dựng hệ thống cảnh báo, tiếp nhận, kết nối và chia sẻ thông tin về trẻ em bị xâm hại từ Trung ương đến địa phương để triển khai phòng ngừa, hỗ trợ, can thiệp kịp thời.
Được biết, thời gian tới, thành phố Hải Phòng tiếp tục ưu tiên nguồn lực, hoàn thiện cơ chế phối hợp theo hướng rõ đầu mối, rõ trách nhiệm và đẩy mạnh tuyên truyền nhằm bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.