Hải Phòng nỗ lực thu hẹp nguồn lây bệnh lao

Chủ động phát hiện, thu hẹp nguồn lây

Lao là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, lây qua đường hô hấp, có thể lan nhanh trong cộng đồng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Những năm qua, Hải Phòng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phòng chống lao, nâng cao hiệu quả phát hiện, quản lý và điều trị, góp phần giảm nguồn lây.

Tháng 6 vừa qua, ông N.V.H., 62 tuổi, ở xã An Lão hoàn tất phác đồ điều trị lao phổi sau nhiều tháng kiên trì dùng thuốc. Trước đó, ông xuất hiện các triệu chứng ho kéo dài, mệt mỏi, sụt cân nhưng nghĩ chỉ bị viêm phế quản thông thường nên không đi khám. Chỉ khi được cán bộ y tế địa phương tư vấn, giới thiệu đến cơ sở chuyên khoa xét nghiệm, ông mới được chẩn đoán mắc lao phổi.

Theo ngành y tế, trung bình mỗi năm Hải Phòng phát hiện khoảng 1.500 bệnh nhân lao các thể, đạt hơn 90% kế hoạch Chương trình chống lao quốc gia. Những năm gần đây, số ca bệnh được phát hiện và quản lý có xu hướng giảm, cho thấy hiệu quả của các biện pháp can thiệp, giám sát và điều trị.

Mạng lưới phòng, chống lao được duy trì từ thành phố đến cơ sở. Toàn thành phố hiện có 28 tổ chống lao tại các trung tâm y tế và bệnh viện đa khoa khu vực; 100% trạm y tế xã, phường bố trí cán bộ phụ trách chương trình chống lao. Đây là lực lượng nòng cốt trong phát hiện sớm, quản lý và theo dõi điều trị người bệnh tại cộng đồng.

Nhiều kỹ thuật hiện đại được đưa vào sử dụng, giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán, nâng cao độ chính xác. Riêng xét nghiệm GeneXpert thực hiện hơn 12.700 lượt, phát hiện khoảng 1.100 trường hợp dương tính với vi khuẩn lao. Các kỹ thuật Truenat, nuôi cấy môi trường lỏng và xét nghiệm chẩn đoán nhanh cho người nhiễm HIV cũng được triển khai, góp phần nâng cao hiệu quả phát hiện bệnh.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố thu nhận điều trị gần 1.000 bệnh nhân lao mới. Tỷ lệ điều trị thành công đối với bệnh nhân lao nhạy cảm đạt hơn 92%. Với nhóm lao kháng thuốc, nhiều đơn vị vẫn duy trì kết quả điều trị tích cực, góp phần hạn chế nguy cơ lây lan chủng vi khuẩn kháng thuốc.

Không chỉ hệ thống y tế công lập, các cơ sở y tế tư nhân cũng tham gia phát hiện, chuyển gửi người nghi mắc lao đến cơ sở chuyên khoa. Hoạt động phối hợp giữa chương trình phòng, chống lao và HIV/AIDS tiếp tục được duy trì hiệu quả, với hơn 90% bệnh nhân lao được tư vấn và xét nghiệm HIV.

Đồng bộ giải pháp

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác phòng chống lao tại Hải Phòng vẫn đối mặt không ít khó khăn. Theo ngành y tế, hiện mới phát hiện khoảng 60 - 65% số người mắc lao so với thực tế. Điều đó đồng nghĩa trong cộng đồng vẫn còn khoảng 35 - 40% người mắc lao chưa được phát hiện, điều trị.

Đây là thách thức lớn nhất hiện nay bởi những người mắc lao chưa được phát hiện vẫn sinh hoạt, lao động bình thường và trở thành nguồn lây tiềm ẩn. Phát hiện muộn không chỉ làm tăng nguy cơ lây lan mà còn khiến việc điều trị kéo dài, tốn kém và dễ phát sinh biến chứng.

Bên cạnh đó, lao kháng thuốc tiếp tục là vấn đề đáng lo ngại. Tại khu vực phía đông thành phố, số ca lao kháng thuốc mới chiếm tỷ lệ khá cao. Việc điều trị nhóm bệnh này kéo dài, phức tạp và chi phí lớn hơn nhiều so với lao thông thường. Nếu người bệnh không tuân thủ phác đồ, nguy cơ xuất hiện thêm các chủng vi khuẩn kháng thuốc sẽ gia tăng, gây áp lực cho hệ thống y tế.

Khó khăn về nhân lực cũng ảnh hưởng đến hiệu quả chương trình. Tại nhiều trung tâm y tế và trạm y tế xã, phường, cán bộ chống lao thường xuyên biến động, phải kiêm nhiệm nhiều chương trình y tế khác. Trong khi đó, nguồn viện trợ quốc tế cho chương trình phòng, chống lao có xu hướng giảm, tạo áp lực lên ngân sách địa phương.

Theo Tiến sĩ Phan Huy Thục, Phó Giám đốc Sở Y tế, ngành y tế thành phố đang tiếp tục mở rộng sàng lọc tại các nhóm nguy cơ cao, tăng cường ứng dụng kỹ thuật chẩn đoán hiện đại, nâng cao năng lực tuyến cơ sở và đẩy mạnh sự tham gia của y tế tư nhân trong phát hiện, chuyển gửi người bệnh.

Để đạt mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2035 theo Chiến lược Quốc gia phòng, chống lao, cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự chủ động của người dân. Khi có các dấu hiệu như ho kéo dài trên hai tuần, sốt nhẹ về chiều, sụt cân hoặc mệt mỏi kéo dài, người dân cần đến cơ sở y tế để được khám, xét nghiệm và điều trị kịp thời, góp phần thu hẹp nguồn lây trong cộng đồng.

NGỌC TUYỂN