'Thành phố âm nhạc' định hình từ thanh âm đời thường

Những "sân khấu" đời thường

Khi phố lên đèn, tuyến đường ven hồ An Biên (phường Gia Viên) trở nên nhộn nhịp hơn. Tiếng bước chân của người tập thể dục hòa cùng tiếng cười nói của những nhóm bạn ngồi bên quán nước. Xen lẫn trong không gian ấy là những giai điệu quen thuộc vang lên từ các nhóm hát karaoke. Không có bục biểu diễn, không có ban nhạc chuyên nghiệp, cũng chẳng cần ánh đèn rực rỡ, chỉ một chiếc loa kéo, vài chiếc micro và những hàng ghế nhựa giản dị cũng đủ để tạo nên không gian âm nhạc.

Điều thú vị là ở đây, không ai là khán giả cố định, cũng chẳng ai là ca sĩ chuyên nghiệp. Người vừa cầm cốc trà đá có thể vài phút sau đã bước lên cầm micro. Một bác xe ôm thể hiện ca khúc về thành phố Cảng, một cô giáo ngân nga bản nhạc trữ tình, một cán bộ hưu trí cũng nối tiếp bằng những khúc ca sâu lắng. Người hát chưa hẳn hay, nhưng người nghe luôn dành những tràng pháo tay cổ vũ.

Ông Nguyễn Văn Hùng, người gần như tối nào cũng có mặt bên hồ, chia sẻ: “Sau một ngày làm việc, được ra đây gặp bạn bè, hát vài bài rồi ngồi nghe mọi người hát là thấy tinh thần nhẹ nhõm hẳn. Ở đây không ai chấm điểm hay dở, chỉ cần yêu âm nhạc là đều được chào đón”.

Chính sự cởi mở ấy khiến những buổi hẹn hò hát cho nhau nghe ven hồ An Biên trở thành nét sinh hoạt văn hóa đặc trưng. Không ít du khách khi dạo quanh hồ cũng dừng chân lắng nghe, có người mạnh dạn xin hát cùng. Âm nhạc trở thành chiếc cầu nối mọi người.

Tại một phòng trà ca nhạc trên đường Chương Dương (phường Lê Thanh Nghị) mỗi tối đều sáng đèn. Không gian chỉ có vài chục chỗ ngồi nhưng luôn kín khách. Người đến đây không chỉ để thưởng thức đồ uống mà còn được sống trong bầu không khí của những người chung niềm đam mê ca hát. Ban ngày họ là bác sĩ, kỹ sư, giáo viên, doanh nhân hay cán bộ, công chức. Khi đêm xuống, họ trở thành những giọng ca trên sân khấu nhỏ.

Khát vọng lớn từ những điều bình dị

Những năm gần đây, Hải Phòng liên tục tổ chức nhiều sự kiện nghệ thuật quy mô lớn như Lễ hội Hoa Phượng Đỏ, các chương trình nghệ thuật đường phố, đêm nhạc cộng đồng, liên hoan nghệ thuật... Tuy nhiên, sức sống lâu bền của "Thành phố âm nhạc" không chỉ dựa vào các sự kiện vài ngày trong năm mà phải được hình thành từ chính phong trào văn hóa - văn nghệ trong nhân dân.

Hiện, thành phố có khoảng 50 câu lạc bộ nghệ thuật quần chúng thuộc sự quản lý của Trung tâm Văn hoá, Điện ảnh và Triển lãm thành phố. Các câu lạc bộ thu hút hàng nghìn hội viên tham gia sinh hoạt thường xuyên. Trong số đó có nhiều nghệ nhân ưu tú, nghệ sĩ, hạt nhân văn nghệ cơ sở và cả những người dân bình dị cùng có chung niềm say mê nghệ thuật.

Bên cạnh hệ thống này, tại các xã, phường, khu dân cư còn có rất nhiều câu lạc bộ sở thích hoạt động sôi nổi như hát chèo, dân ca, ca trù, hợp xướng, khiêu vũ, guitar, hát văn, đàn và hát dân ca... Các câu lạc bộ không chỉ duy trì sinh hoạt định kỳ mà còn thường xuyên tổ chức giao lưu, biểu diễn phục vụ nhân dân trong các dịp lễ, Tết, ngày hội đại đoàn kết hay các sự kiện văn hóa của địa phương.

Theo dự thảo Đề án “Xây dựng Hải Phòng trở thành Thành phố âm nhạc”, thành phố đặt mục tiêu thành lập tối thiểu 114 câu lạc bộ âm nhạc, nghệ thuật cộng đồng tại các xã, phường, đặc khu và 10 câu lạc bộ âm nhạc, nghệ thuật trong doanh nghiệp. Đến năm 2030, 100% câu lạc bộ âm nhạc cộng đồng được hướng dẫn nâng cao chất lượng hoạt động, đủ khả năng tham gia biểu diễn phục vụ nhân dân.

Một trong những điểm đáng chú ý của đề án là phát triển giáo dục âm nhạc trong nhà trường và cộng đồng thông qua chương trình "Nghệ sĩ, nghệ nhân - Giảng viên cộng đồng". Theo đó, các nghệ sĩ, nghệ nhân sẽ trực tiếp tổ chức lớp học, hướng dẫn và biểu diễn tại trường học, trung tâm văn hóa, nhà văn hóa xã, phường và đặc khu.

Như đánh giá của Phó Giáo sư, tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, đại biểu Quốc hội, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội về việc xây dựng đề án “Thành phố âm nhạc” của Hải Phòng: “Điều quan trọng nhất của đề án không phải là xây thêm bao nhiêu sân khấu mà là tạo thêm cơ hội để người dân được hát, được nghe và được tham gia các hoạt động nghệ thuật. Khi mỗi khu dân cư đều có câu lạc bộ hoạt động hiệu quả, khi nhà văn hóa thực sự sáng đèn mỗi tối, danh xưng 'Thành phố âm nhạc' sẽ được xây dựng từ chính cộng đồng”.

TÂM PHÚC