'Bạn đồng hành' mới của hướng dẫn viên

Công nghệ: Công cụ hay đối thủ?

Khi du khách có thể dễ dàng tra cứu mọi thông tin qua điện thoại thông minh, vai trò “độc quyền thông tin” của hướng dẫn viên truyền thống dần bị xóa bỏ. Thay vào đó, du khách kỳ vọng vào những trải nghiệm chuyên sâu và cảm xúc cá nhân hóa.

Trong thời đại 4.0, khi trí tuệ nhân tạo (AI) và thực tế ảo (VR) dần trở nên phổ biến, nhiều hướng dẫn viên không khỏi lo ngại về nguy cơ bị thay thế. Tuy nhiên, thực tế tại Hải Phòng cho thấy, công nghệ đang đóng vai trò là một "trợ lý" đắc lực.

Hải Phòng hiện có 9 đơn vị được UBND thành phố công nhận các cơ sở du lịch đạt tiêu chí Du lịch Xanh trên địa bàn gồm: 5 khách sạn cao cấp (Pullman Hai Phong Grand Hotel, Khách sạn Nam Cường Hải Dương, Flamingo Cát Bà, Dream Dragon Resort, Khách sạn Nikko Hải Phòng); 1 điểm đến du lịch (Khu du lịch quốc tế Đồi Rồng); 3 doanh nghiệp lữ hành (Vietravel Hải Phòng, Hòa Bình Travel, Ngọc Anh Group). Sự chuyển dịch này đòi hỏi hướng dẫn viên không chỉ là người dẫn đường, mà phải là người truyền tải thông điệp về du lịch bền vững và quản lý tài nguyên thông minh.

Theo thông tin từ Hiệp hội Du lịch Hải Phòng, sau hợp nhất, hiện hiệp hội có hơn 200 doanh nghiệp lữ hành với gần 1.000 hướng dẫn viên. Ông Nguyễn Văn Tuyển, Giám đốc một công ty du lịch trên địa bàn thành phố nhận định: “Thị trường đang thay đổi liên tục theo biến động xu hướng du lịch toàn cầu.

Doanh nghiệp không chỉ cần hướng dẫn viên thuộc bài thuyết minh, mà cần những nhân sự biết vận hành công cụ số, từ phân tích dữ liệu hành vi khách hàng đến quảng bá tour trên các nền tảng số. Nếu hướng dẫn viên không thích nghi, sẽ khó cạnh tranh trong bối cảnh yêu cầu nhân lực chất lượng cho ngành du lịch ngày càng khắt khe”.

Thực tế tại Hải Phòng cho thấy, việc kết nối liên vùng như giữa Hải Phòng và Quảng Ninh trong khai thác giá trị Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà, đã được chuẩn hóa thông qua hệ thống vé điện tử. Điều này đặt ra áp lực cho hướng dẫn viên phải làm chủ các ứng dụng công nghệ để đồng bộ hóa hành trình cho du khách một cách mượt mà nhất.

Việc chuẩn hóa nhân lực du lịch đang được các cơ sở đào tạo tại Hải Phòng chú trọng. Các ứng dụng số giúp hướng dẫn viên tối ưu hóa việc quản lý lịch trình, kết nối với công ty du lịch, tra cứu thông tin và điều phối đoàn khách. Nền tảng như OneGuide App hỗ trợ kết nối trực tiếp hướng dẫn viên với mạng lưới doanh nghiệp lữ hành toàn quốc.

Ngoài ra, các công cụ như Reservio Business giúp quản lý lịch trình và nhận đặt chỗ 24/7. Sinh viên ngành du lịch không chỉ học kỹ năng dẫn tour mà còn được trang bị kiến thức về quản trị số, marketing kỹ thuật số và bước đầu tiếp cận ứng dụng AI.

Nguyễn Minh Anh, sinh viên năm cuối ngành Du lịch chia sẻ, thực tế cho thấy ngoại ngữ và kiến thức văn hóa là gốc, nhưng năng lực số là yêu cầu thiết yếu trong bối cảnh chuyển đổi số toàn ngành du lịch. Việc học cách sử dụng các phần mềm điều hành tour, thiết kế nội dung số để quảng bá điểm đến Cát Bà, Đồ Sơn ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường giúp các hướng dẫn viên tương lai tự tin hơn khi bước vào thị trường lao động đầy cạnh tranh.

Nâng tầm hướng dẫn viên bằng “hệ sinh thái” đào tạo

Đại diện Hiệp hội Du lịch Hải Phòng nhấn mạnh, sự kết hợp giữa đào tạo chính quy và tự đào tạo là yếu tố then chốt. Công tác đào tạo cần được “số hóa” theo hướng cá nhân hóa, giúp hướng dẫn viên phân tích năng lực bản thân và bổ sung kiến thức phù hợp với từng vị trí việc làm. Các hướng dẫn viên cần chủ động tham gia các khóa học ngắn hạn về AI, AR/VR và phân tích dữ liệu du lịch để biến công nghệ thành “trợ lý” đắc lực.

Theo bà Mai Thị Huệ, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hải Phòng, thực tiễn yêu cầu đặt ra là hướng dẫn viên phải chuyển đổi từ người truyền tải thông tin sang “nhà thiết kế trải nghiệm”. Trong đó, sự tinh tế trong ứng xử và khả năng kể chuyện (storytelling) kết hợp với các dữ liệu số chính xác sẽ tạo nên sự khác biệt cho du lịch Hải Phòng.

Thành phố Cảng với những đặc trưng riêng về di sản và cảnh quan hoàn toàn có tiềm năng để xây dựng một đội ngũ hướng dẫn viên chất lượng cao, vừa am hiểu văn hóa bản địa, vừa thành thạo công nghệ.

Chuyển đổi số không chỉ là lắp đặt thiết bị hay dùng phần mềm, mà là thay đổi tư duy làm nghề. Để du lịch Hải Phòng tăng tốc, việc trang bị kỹ năng số cho đội ngũ nhân lực phải được xem là một nhiệm vụ chiến lược. Không chỉ là các khóa tập huấn kỹ năng, đó còn là quá trình tự làm mới mình của mỗi cá nhân người làm nghề.

Hiện nay, ứng dụng Hải Phòng Go đã có trên 2 kho ứng dụng lớn là App Store dành cho các điện thoại chạy hệ điều hành IOS và CH Play đối với các máy chạy hệ điều hành Android. Hệ thống phần mềm và ứng dụng tích hợp các chức năng tổng hợp, lưu trữ và quản lý video, hình ảnh, dữ liệu VR360 của các điểm du lịch đã được số hóa. Mỗi video hướng tới nội dung thể hiện giá trị, tiềm năng du lịch của điểm đến; phục vụ hoạt động xúc tiến, quảng bá giá trị tài nguyên du lịch của Hải Phòng đến với đông đảo người dân và du khách trong nước và quốc tế.

Việc mỗi hướng dẫn viên trở thành một người làm du lịch số chuyên nghiệp, hình ảnh du lịch thành phố hiện đại, thông minh sẽ được lan tỏa mạnh mẽ hơn trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế. Đây cũng là nền tảng nâng tầm vị thế, khẳng định chất lượng và sức cạnh tranh cho ngành du lịch Hải Phòng trong giai đoạn mới. Việc đầu tư nâng cao năng lực số cho đội ngũ hướng dẫn viên chính là đầu tư vào giá trị cốt lõi của ngành dịch vụ thành phố, bảo đảm sự phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng.

THU HẰNG