Sắp xếp mạng lưới trường học để nâng cao chất lượng giáo dục

Thành phố Hải Phòng là một trong 15 tỉnh, thành phố được Bộ Giáo dục và Đào tạo chọn thí điểm sắp xếp, giảm đầu mối trường công lập ngay trong năm 2026. Sau đó, bộ và các địa phương sẽ đánh giá, rút kinh nghiệm để triển khai trên cả nước. Quá trình sắp xếp sẽ hoàn thành trước 30/4/2027, với mục tiêu giảm ít nhất 30% số trường công lập hiện có.

Đây là bước đi nhằm khắc phục tình trạng mạng lưới trường học ở một số nơi còn nhỏ lẻ, phân tán, chưa phù hợp với quy mô dân số và không gian phát triển mới, hướng tới hình thành những cơ sở giáo dục có quy mô hợp lý, sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ nhân lực, cơ sở vật chất và ngân sách Nhà nước. Đặt trong tiến trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đổi mới mô hình quản trị hiện nay, chủ trương đó là cần thiết.

Tuy nhiên, giáo dục không phải lĩnh vực có thể sắp xếp bằng những phép cộng, trừ đơn giản. Bộ máy quản lý có thể gọn hơn nhưng phạm vi quản lý rộng hơn; quy mô trường lớn hơn; trách nhiệm bảo đảm an toàn, chất lượng giáo dục nặng nề hơn. Bởi vậy, điều đáng quan tâm không phải một địa phương giảm được bao nhiêu trường, bao nhiêu vị trí cán bộ quản lý mà là hệ thống trường lớp sau sắp xếp vận hành ra sao.

Bên cạnh đó, giáo dục là lĩnh vực đặc thù. Mỗi quyết định tổ chức lại một nhà trường đều tác động trực tiếp đến học sinh, giáo viên và hàng nghìn gia đình. Một phương án sắp xếp thiếu hợp lý có thể tạo ra hệ quả kéo dài nhiều năm học. Vì thế, mọi phương án sắp xếp phải bắt đầu từ thực tiễn, không phải từ chỉ tiêu.

Trước khi Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai chủ trương này, một số địa phương trên địa bàn thành phố đã triển khai sáp nhập trường học phù hợp với quy mô dân số và địa giới hành chính mới.

Trước đó, ngay từ cuối năm 2025, khi xây dựng Đề án phát triển giáo dục và đào tạo thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, thành phố có chủ trương sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và trường dạy nghề trong tổng thể phát triển giáo dục thành phố. Quan điểm được xác định khá rõ: Không sáp nhập cơ học, không lấy việc giảm đầu mối làm mục tiêu duy nhất.

Việc sắp xếp được tính toán trên các tiêu chí về quy mô trường, lớp, đội ngũ, cơ sở vật chất, phân bố mạng lưới, bán kính phục vụ và khoảng cách giữa các trường, điểm trường; đồng thời phải bảo đảm tính khoa học, linh hoạt, kế thừa, ổn định lâu dài và thuận lợi cho người dân. Đây là cơ sở quan trọng để thành phố bước vào quá trình thí điểm với tâm thế chủ động và kinh nghiệm thực tiễn bước đầu.

Thời gian qua, Hải Phòng dành nguồn lực rất lớn để hiện đại hóa trường học. Riêng năm 2026, thành phố dành hơn 1.580 tỷ đồng đầu tư phòng học, công trình vệ sinh cho các trường mầm non, tiểu học và THCS; hơn 192 tỷ đồng cho cấp THPT; hơn 1.294 tỷ đồng đầu tư hệ thống trường THPT chuyên và hơn 353 tỷ đồng mua sắm thiết bị dạy học. Nhiều dự án xây mới, cải tạo trường học đang được đẩy nhanh để phục vụ năm học 2026 - 2027. Những con số ấy cho thấy, sắp xếp mạng lưới trường học ở thành phố phải được đặt trong chiến lược lớn hơn với mục tiêu xây dựng hệ thống giáo dục hiện đại, đồng bộ và có chất lượng cao.

Đây cũng là một nền tảng thuận lợi của thành phố khi thực hiện thí điểm. Bởi sắp xếp mạng lưới chỉ có thể đạt mục tiêu khi đi cùng nguồn lực đầu tư tương xứng. Ngược lại, nếu sắp xếp hợp lý, thành phố có thể tập trung nguồn lực cho những cơ sở giáo dục có vị trí phù hợp, khắc phục đầu tư phân tán và tạo điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục.

Thành phố đang đặt mục tiêu trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo hàng đầu cả nước, là nơi cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho vùng đồng bằng sông Hồng và phát triển mạnh giáo dục gắn với khoa học, công nghệ, kinh tế biển. Mục tiêu ấy đòi hỏi mạng lưới trường học được tổ chức khoa học, linh hoạt, phù hợp với không gian phát triển mới. Do đó, việc tinh gọn là cần thiết nhưng chỉ thực sự có ý nghĩa khi sau sắp xếp, mỗi ngôi trường mạnh hơn, mỗi giáo viên có điều kiện dạy tốt hơn và mỗi học sinh được học tập tốt hơn. Đó mới là đích đến của một cuộc sắp xếp xứng tầm.

HẢI MINH