Cảnh giác lừa đảo từ các dự án tiền ảo và tài chính ảo

Triệt phá nhiều vụ lừa đảo

Sự phát triển của công nghệ số mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng kéo theo những nguy cơ về an ninh mạng và tội phạm công nghệ cao. Dù liên tục được cảnh báo, số vụ lừa đảo qua mạng vẫn xảy ra với thủ đoạn ngày càng tinh vi, chuyên nghiệp, gây thiệt hại lớn về tài sản cho người dân.

Theo thống kê từ Bộ Công an, trong 11 tháng đầu năm 2025, người dùng tại Việt Nam đã bị thiệt hại hơn 6.000 tỷ đồng do lừa đảo trực tuyến. Còn theo báo cáo của Viettel Threat Intelligence (một nền tảng thu thập, phân tích và cung cấp thông tin chuyên sâu về các mối đe dọa không gian mạng) cho thấy trong quý I/2026, hệ thống ghi nhận tới 3.890 tên miền lừa đảo nhắm vào người dùng Việt Nam. Con số này tăng gấp 4,3 lần so với cùng kỳ năm 2025 và gấp 3 lần so với năm 2024.

Các hình thức lừa đảo không chỉ dừng lại ở những kịch bản cũ như giả danh cơ quan công an mà đã chuyển sang các hình thức phức tạp hơn như đầu tư tài chính số, tiền điện tử và các sàn giao dịch ngoại hối không phép. Đặc biệt, các dự án “thoái ví” (wallet drain) dù giảm mạnh về quy mô thiệt hại toàn cầu vào năm 2025, nhưng tại Việt Nam, các hình thức đầu tư núp bóng “công nghệ 4.0” vẫn là mối đe dọa thường trực. Sự gia tăng các ứng dụng đầu tư đa cấp, lợi nhuận “khủng” đã dẫn dụ hàng ngàn người tham gia, gây tổn thất nặng nề cho cộng đồng nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm.

Tại Hải Phòng, cơ quan chức năng đã liên tục phát đi cảnh báo về các dự án tiền ảo. Đáng chú ý là những chuyên án lớn mà Phòng Cảnh sát hình sự, Công an thành phố triệt phá thành công. Điển hình vào tháng 12/2025, lực lượng chức năng đã triệt phá dự án tiền ảo mang tên "Gemholic". Các đối tượng đã lập website Gemholic.world, tạo đồng tiền ảo GEMS trên nền tảng blockchain, tự tạo ra một "sàn giao dịch phi tập trung" hiện đại để thu hút nhà đầu tư.

Các đối tượng quảng cáo dự án có công nghệ tiên tiến, khả năng sinh lời vượt trội và có thể sử dụng đồng GEMS để trao đổi, mua sắm. Chỉ trong vài ngày đầu tháng 4/2023, nhóm này đã huy động được 921 ETH (tiền điện tử), tương đương khoảng hơn 39,1 tỷ đồng, con số vượt xa mức gọi vốn ban đầu.

Sau khi gom đủ số tiền lớn, các đối tượng lập tức tìm cách làm gián đoạn dự án, đánh sập website, xóa tên miền và hệ thống máy chủ, khiến hàng loạt nhà đầu tư mất trắng, không thể truy cập hay rút lại số tiền đã bỏ ra.

Ngày 30/12/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an thành phố đã ra quyết định khởi tố 4 đối tượng về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" với khung hình phạt cao nhất lên đến tù chung thân.

Chưa dừng lại ở đó, vào tháng 2/2026, Công an thành phố tiếp tục khởi tố 3 đối tượng trong chuyên án Luxkingtech. Đến khi bị phát hiện, đường dây này đã lôi kéo hơn 1.000 người tham gia tại nhiều tỉnh, thành phố với tổng số tiền đầu tư lên tới 175 tỷ đồng.

Các đối tượng cũng sử dụng chiêu trò quảng cáo lợi nhuận hằng ngày, kèm theo mô hình đa cấp, khuyến khích người tham gia giới thiệu "tuyến dưới" để hưởng hoa hồng. Tuy nhiên, thực tế đây hoàn toàn là các sàn ảo, không có giá trị thanh toán, không có cơ sở pháp lý và nguy cơ bị lừa đảo lên tới 100%.

Ông Nguyễn Bình Minh, Chủ tịch Hội Đo lường và Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Hải Phòng cho biết, tội phạm công nghệ cao tại Hải Phòng đang lợi dụng tâm lý muốn làm giàu nhanh để dẫn dụ người dân. Thủ đoạn phổ biến là thiết lập các giao diện website, ứng dụng đầu tư nhìn rất hiện đại, có các bảng biểu thống kê lãi suất tăng trưởng từng giờ, từng ngày để tạo sự tin tưởng. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu trên các sàn này đều do đối tượng kiểm soát.

Cách nào để bảo vệ tài sản?

Trước bối cảnh tội phạm mạng ngày càng tinh vi, việc bảo vệ tài sản đòi hỏi sự chủ động từ chính người dân. Theo ông Trần Huyền Dinh, Chủ nhiệm Ủy ban Ứng dụng Fintech, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, bắt đầu từ ngày 1/1/2026, Luật Công nghiệp Công nghệ số năm 2025 chính thức có hiệu lực, đưa tài sản số (bao gồm tiền ảo, tiền mã hóa như Bitcoin) vào khung pháp lý quản lý chuyên ngành.

Luật Công nghiệp công nghệ số năm 2025 có những quy định cụ thể về “công nhận tài sản số nhưng không biến tiền ảo thành phương tiện thanh toán hợp pháp”. Vì vậy, theo quy định pháp luật thì Bitcoin và các loại “tiền ảo” tương tự không phải là tiền tệ, không phải phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam; việc phát hành, cung ứng, sử dụng tiền ảo làm phương tiện thanh toán là hành vi bị cấm. Vì vậy, “tài sản mã hóa” trong luật cần được hiểu là “một loại tài sản số” của các đối tượng giao dịch, đầu tư… khác với tiền pháp định.

Từ thực trạng trên, Công an thành phố đã đưa ra các khuyến nghị thiết thực để phòng, chống rủi ro. Cụ thể, người dân không nạp tiền vào các ứng dụng, sàn giao dịch đầu tư không rõ nguồn gốc, đặc biệt là các dự án hứa hẹn lợi nhuận cao bất thường. Nâng cao ý thức bảo mật dữ liệu cá nhân, không chia sẻ thông tin căn cước công dân, tài khoản ngân hàng hay mã OTP lên các nền tảng mạng xã hội. Cảnh giác trước các cuộc gọi từ số điện thoại lạ, các lời mời vào nhóm đầu tư sinh lời trên các nền tảng mạng xã hội Zalo, Facebook.

Khi phát hiện các dấu hiệu mời chào đầu tư có tính chất đa cấp, cần báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất để được hỗ trợ, xử lý. Cùng với công tác tuyên truyền từ chính quyền địa phương, đoàn thể, lực lượng công an, mỗi người dân cần trở thành một "bộ lọc" thông tin thông thái để bảo vệ thành quả kinh tế của bản thân, gia đình và sự an toàn của xã hội.

THÙY AN