Thu phí bản quyền âm nhạc như thế nào?

Chưa khi nào câu chuyện sở hữu trí tuệ tại Việt Nam được đặt ra và thực thi rốt ráo như trong thời điểm này.

Đối với thu phí bản quyền tại các quán cà phê, nhà hàng, khách sạn... theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP của Chính phủ, hầu hết những người có trách nhiệm ở các cơ sở này cho biết họ sẵn sàng chia sẻ lợi nhuận nếu sử dụng các sản phẩm âm nhạc. Bởi lẽ quán xá sử dụng âm nhạc để tạo không gian phục vụ khách hàng, hành vi này thuộc nhóm khai thác tác phẩm trong hoạt động kinh doanh, thương mại. Khi đó, việc sử dụng tác phẩm phải tuân thủ quy định về quyền tài sản của chủ sở hữu quyền tác giả, trừ các trường hợp ngoại lệ được pháp luật quy định.

Việc chi trả phí bản quyền là cơ sở cốt lõi để bảo vệ giá trị lao động của người làm nghệ thuật, thế nhưng nhiều người vẫn chưa rõ cơ chế thu phí như thế nào, ai thu.

Theo quy định tại Nghị định 134/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 17/2023/NĐ-CP về quyền tác giả, quyền liên quan, tiền bản quyền âm nhạc hằng năm tại các cơ sở kinh doanh được xác định theo công thức: Tiền bản quyền/năm bằng mức lương cơ sở nhân với hệ số điều chỉnh. Từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở được áp dụng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP là 2.530.000 đồng/tháng, làm căn cứ tính phí bản quyền. Hệ số điều chỉnh được xác định theo diện tích sử dụng. Ví dụ quán cà phê, cơ sở giải khát có diện tích đến 15 m², hệ số cơ bản là 0,35, từ trên 15 m² đến 50 m², mỗi m² tăng thêm sẽ cộng 0,04...

Ví dụ, một quán 15 m² tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh phải đóng khoảng 885.500 đồng/năm, tương đương gần 74.000 đồng/tháng. Với quán 30 m², mức phí khoảng 2.403.500 đồng/năm, tương đương khoảng 200.000 đồng/tháng. Mức cao nhất áp dụng không vượt quá 8 lần mức lương cơ sở, tương đương 20.240.000 đồng/năm.

Các mức phí này áp dụng đầy đủ tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Tại các địa phương khác, mức thu được điều chỉnh theo hệ số vùng: đô thị loại I bằng 80% mức khung, đô thị loại II 50%, đô thị loại III 20% và vùng sâu, vùng xa 10%.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật (Hà Nội) cho rằng nghĩa vụ tôn trọng quyền tác giả trong hoạt động sử dụng tác phẩm âm nhạc phục vụ kinh doanh đã được ghi nhận trong Luật Sở hữu trí tuệ và được cụ thể hóa trong các văn bản hướng dẫn thi hành.

Tuy vậy, việc thu tiền bản quyền cần bảo đảm tính minh bạch và đúng thẩm quyền. Các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan phải công khai rõ phạm vi đại diện, căn cứ ủy quyền và cơ sở xác định mức thu, qua đó giúp cơ sở kinh doanh có thể đối chiếu, thực hiện đúng nghĩa vụ và hạn chế tranh chấp phát sinh.

Việc hướng dẫn và phổ biến pháp luật cần tiếp tục được tăng cường. Thực tế cho thấy nhiều chủ cơ sở kinh doanh chưa nắm rõ sự khác biệt giữa phí dịch vụ nền tảng nghe nhạc và nghĩa vụ bản quyền, hoặc giữa sử dụng cá nhân và sử dụng trong hoạt động thương mại. Nếu được giải thích rõ ràng, dễ tiếp cận, mức độ tuân thủ sẽ được cải thiện đáng kể.

Các cơ sở kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn... đang phải gánh nhiều chi phí, trong đó có tiền bản quyền âm nhạc. Dù không phải khoản chi lớn nhất, đây vẫn là nghĩa vụ tuân thủ khiến nhiều chủ cơ sở cảm thấy áp lực.

Vì vậy, cùng với yêu cầu thực hiện quy định về bảo vệ quyền tác giả, cần ưu tiên cơ chế hướng dẫn, đối thoại trước khi xử lý để các cơ sở hiểu đúng quy định, chủ động thực hiện nghĩa vụ, hạn chế phát sinh tranh chấp. Đây cũng là vướng mắc lớn nhất hiện nay trong quá trình triển khai Nghị định 134/2026/NĐ-CP.

CẨM GIANG