Không thể thiếu chất vấn tại kỳ họp HĐND cấp xã

Hiện nay, HĐND các xã, phường, đặc khu ở Hải Phòng đang tổ chức kỳ họp thường lệ giữa năm 2026. Thực tế một số địa phương không thực hiện phiên chất vấn trong kỳ họp thường lệ quan trọng này.

Đây là kỳ họp thường lệ đầu tiên của nhiệm kỳ 2026 - 2031, sau cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp diễn ra vào tháng 3 vừa qua.

Tại cuộc bầu cử, gần 3,1 triệu cử tri Hải Phòng đã bầu ra gần 2.400 đại biểu HĐND cấp xã. Trung bình mỗi xã, phường, đặc khu trên địa bàn thành phố Hải Phòng có 21 đại biểu HĐND cùng cấp. Tỷ lệ người có trình độ đại học, trên đại học, tỷ lệ đại biểu HĐND cấp xã trong các cơ quan, đơn vị cũng cao hơn hẳn so với cấp xã cũ. Điều này đặt ra nhiều kỳ vọng với các đại biểu HĐND cấp xã trong sự đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động vì cử tri, nhân dân trong nhiệm kỳ mới.

Ngay từ kỳ họp thường lệ đầu tiên này, các đại biểu HĐND cần phát huy vai trò, trách nhiệm của mình để xứng đáng với lá phiếu mà cử tri đã tin tưởng bầu ra. Trong đó, chất vấn là một kênh quan trọng để đại biểu HĐND thực hiện quyền và trách nhiệm của mình.

Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, đại biểu HĐND có quyền chất vấn Chủ tịch UBND, các thành viên khác của UBND, người đứng đầu cơ quan thuộc UBND cùng cấp, Chánh án Tòa án nhân dân, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp.

Đại biểu HĐND bình đẳng trong thảo luận và quyết định các vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND.

Đại biểu HĐND có trách nhiệm tham dự đầy đủ các kỳ họp, phiên họp HĐND, tham gia thảo luận và biểu quyết các vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND.

Đại biểu HĐND phải liên hệ chặt chẽ với cử tri nơi mình thực hiện nhiệm vụ đại biểu; thu thập và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng, kiến nghị của cử tri; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cử tri; tiếp nhận và xử lý khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân theo quy định của pháp luật.

Những quy định của pháp luật đã tạo hành lang pháp lý để mỗi đại biểu HĐND phát huy vai trò, trách nhiệm của mình.

Vì thời gian hạn hẹp, vì khối lượng công việc nhiều hay bất cứ lý do gì, nếu kỳ họp không tổ chức chất vấn, đại biểu HĐND mất đi một cơ hội quan trọng để thực hiện quyền chất vấn, phản ánh kiến nghị của cử tri tới cơ quan có thẩm quyền.

Việc chất vấn ở kỳ họp HĐND không chỉ để giải quyết 1 vấn đề nhỏ hay 1 kiến nghị cụ thể mà từ câu hỏi chất vấn của 1 đại biểu, có thể khiến nhiều người phải suy ngẫm, phải nhìn rộng ra toàn thể để thấy vấn đề lớn hơn của cả địa phương, đơn vị và tìm cách giải quyết.

Chất vấn và giám sát sau chất vấn là quyền lợi, trách nhiệm của đại biểu HĐND. Trả lời chất vấn là trách nhiệm của UBND và các cơ quan liên quan.

Một khi phiên chất vấn và trả lời chất vấn ở kỳ họp HĐND cấp xã bị bỏ đi hay không được xem trọng sẽ làm giảm hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương.

Trước đây, từng có những phiên chất vấn rất "nóng" về nhiều vấn đề mà cử tri quan tâm, bức xúc kiến nghị. Có những đại biểu HĐND đi quay phim, chụp ảnh, trình chiếu ngay khi chất vấn, giám sát, yêu cầu trả lời ngay, giải quyết gọn.

Để có được những phiên chất vấn như thế, lãnh đạo HĐND các xã, phường, đặc khu cần tạo điều kiện, quán triệt tinh thần, sự nghiêm túc, chuẩn chỉ trong chất vấn và trả lời chất vấn; tạo sự cởi mở, thẳng thắn, có cơ chế bảo vệ người dám nói thẳng, nói thật trong phiên chất vấn.

Mỗi đại biểu HĐND cần ý thức trách nhiệm của mình và trọng trách trước cử tri, nhân dân để tích cực tham gia thảo luận, chất vấn, chuyển tải những điều cử tri mong mỏi tới nghị trường.

Thực hiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã hiện nay giữ vai trò càng quan trọng hơn cấp xã trước đây, hoạt động của HĐND cấp xã cũng phải đổi mới, nâng cao hơn trước thay vì bị xem nhẹ hay mờ nhạt dần.

Những phiên chất vấn ở kỳ họp thường lệ giữa năm, cuối năm HĐND cấp xã sẽ là một diễn đàn hay, nơi có thể xem xét, giải quyết nhiều vấn đề mà cử tri, nhân dân dành nhiều trông mong, kỳ vọng. Do đó, đừng bỏ mà hãy làm thật tốt, thật hay phiên chất vấn tại kỳ họp HĐND cấp xã.

PHONG TUYẾT