Thú vui sưu tầm 'hành trình lịch sử, văn hóa từ'

Những con tem kết nối không gian, thời gian

Trong không gian tĩnh lặng chiều hè, tiếng lật giở những cuốn album tem cũ hòa cùng ánh mắt say sưa của cậu học trò nhỏ Bùi Lê Hoàng Nam, học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Du (phường Ngô Quyền) tạo nên một hình ảnh đẹp kết nối lịch sử với hiện tại. Với Nam, mỗi con tem không đơn thuần là mảnh giấy có răng cưa, mà là "chứng nhân thời gian".

Đạt giải nhất tại Cuộc thi “Sưu tập và tìm hiểu tem Bưu chính 2026” với chủ đề “Đảng Cộng sản Việt Nam và hành trình phát triển đất nước qua con tem bưu chính” là minh chứng rõ nét cho niềm đam mê ấy.

Khi biết mình đạt giải nhất, Nam chia sẻ với niềm tự hào: “Em bắt đầu sưu tập tem từ khi được mẹ tặng bộ tem về danh nhân lịch sử. Nhìn vào những con tem, em như thấy lại dáng hình Bác Hồ tại Bến Nhà Rồng năm xưa hay những chặng đường cách mạng vĩ đại. Những hình ảnh ấy khiến bài học lịch sử trở nên sống động và gần gũi hơn bao giờ hết”.

Cùng đạt giải nhất trong Cuộc thi “Sưu tập và tìm hiểu tem Bưu chính 2026” với Nam là em Kiều Hải Phong, học sinh Trường THCS Đà Nẵng (phường Ngô Quyền). Với 6 năm (từ 2020 đến 2026) gắn bó cùng các cuộc thi, Phong đạt 1 giải khuyến khích, 3 giải ba và 2 giải nhất.

Từng trang bài dự thi trong năm 2026 của Kiều Hải Phong thể hiện sự tỉ mỉ và tâm huyết mà em đặt vào từng chi tiết. Bài thi như một cuốn nhật ký lịch sử được trình bày công phu bằng các bộ sưu tập tem qua từng chủ đề, giai đoạn.

Trong phần thuyết minh về "Đồng chí Nguyễn Văn Linh", Phong không chỉ dán bộ tem kỷ niệm 100 năm ngày sinh của đồng chí, mà còn kỳ công tra cứu, chép lại chi tiết quá trình hoạt động cách mạng của ông, từ khi tham gia hội học sinh yêu nước, bị địch bắt, cho đến vai trò lãnh đạo trong công cuộc đổi mới đất nước.

Sự đầu tư công phu từ cách trang trí bằng dây thừng, các họa tiết vẽ tay đến phần thuyết minh giàu tính học thuật cho thấy Phong dành nhiều tâm huyết để "thổi hồn" vào từng con tem, biến chúng thành những câu chuyện sống động về lịch sử. Chính sự sáng tạo và chỉn chu ấy đã giúp Phong nhiều năm liền chinh phục Ban Giám khảo.

Sức lan tỏa của cuộc thi năm nay rất ấn tượng với hơn 1,2 triệu bài dự thi trên toàn quốc. Từ giải đặc biệt thuộc về em Đặng Trung Hiếu (học sinh lớp 4/1, Trường Tiểu học Thiên Hộ Dương, Đồng Tháp) đến những gương mặt tiêu biểu của Hải Phòng như Bùi Lê Hoàng Nam hay Kiều Hải Phong, tất cả khẳng định thú sưu tầm tem đang có sự trở lại mạnh mẽ trong thế hệ trẻ.

Hiện nay, các hội nhóm giao lưu, sưu tầm tem bưu chính trên Facebook thu hút hàng nghìn thành viên tham gia. Mỗi ngày có nhiều bài đăng giới thiệu, trao đổi các bộ sưu tập tem với chủ đề đa dạng như lịch sử, văn hóa, thiên nhiên...

Chị Nguyễn Thị Thuý Mai, phụ huynh em Hải Phong cho biết, mỗi con tem không chỉ là một sản phẩm bưu chính mà còn là một tác phẩm nghệ thuật giàu ý nghĩa, phản ánh chặng đường lịch sử, những dấu mốc quan trọng và thành tựu nổi bật của đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng.

"Thay vì để con làm bạn với điện thoại, tôi cùng con săn tìm những bộ tem lịch sử hay thể thao. Khi cùng con tìm hiểu về bộ tem World Cup hay những bộ tem về lịch sử đất nước, tôi nhận ra đó là cách để con và cha mẹ thấu hiểu nhau, đồng thời bồi đắp cho con về lòng yêu nước, tinh thần dân tộc, tư duy thẩm mỹ và sự kiên nhẫn”, chị Mai nói.

"Bảo tàng thu nhỏ" thời đại số

Thành công của cuộc thi với hơn 1,2 triệu bài dự thi trên toàn quốc là minh chứng sống động cho sức lan tỏa của văn hóa sưu tập tem. Đối với giới trẻ, đây là cơ hội để bồi đắp tư duy hệ thống, kỹ năng nghiên cứu khoa học và khơi gợi niềm tự hào dân tộc.

Cô giáo Phạm Thị Thanh Huyền, Tổng phụ trách Đội Trường THCS Đà Nẵng, nhận định: "Việc khuyến khích học sinh tìm hiểu về tem bưu chính là cách tiếp cận giáo dục lịch sử sáng tạo. Khi các em trực tiếp chạm tay vào những con tem, nghiên cứu về bối cảnh ra đời, lịch sử không còn là những con số hay sự kiện khô khan trong sách giáo khoa nữa. Đó là những câu chuyện sống động, trực quan. Những học sinh như Kiều Hải Phong, Bùi Lê Hoàng Nam đã cho thấy, khi trẻ biết trân trọng những hình ảnh trên con tem, các em học được cách nhìn nhận, đánh giá lịch sử một cách khách quan, đa chiều và giàu lòng nhân ái. Đây chính là phương pháp giáo dục bổ trợ sinh động mà chúng tôi hướng tới".

Vừa qua, Hội đồng Tư vấn quốc gia về tem bưu chính đã lựa chọn mẫu tem bưu chính dự kiến phát hành đợt 1 trong năm 2026. Các bộ tem tiêu biểu dự kiến phát hành gồm các bộ tem về chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh nhân kỷ niệm 100 năm ngày mất (1926 - 2026); Tổng Bí thư Hà Huy Tập nhân kỷ niệm 120 năm ngày sinh (1906 - 2026) và Ngày Quốc tế Lao động nhân kỷ niệm 140 năm (1886 - 2026).

Bên cạnh đó, các bộ tem về các chủ đề kinh tế và thiên nhiên như cây điều, hang Sơn Đoòng và các loài bướm quý hiếm cũng đã được Hội đồng Tư vấn quốc gia về tem bưu chính phát hành trong đợt 1 năm 2026.

Trong đó, bộ tem “Bóng đá” nhân dịp FIFA World Cup 2026 diễn ra từ ngày 11/6 - 19/7/2026 tại Hoa Kỳ, Canada và Mexico cũng được thiết kế và lựa chọn phát hành trong đợt 1 này.

Đại diện Bưu điện thành phố Hải Phòng cho biết, ngành bưu chính đang nỗ lực đưa những bộ tem hiện đại đến gần hơn với cộng đồng bằng cách làm mới phương thức tiếp cận và nội dung phát hành.

Không còn bó hẹp trong các ấn phẩm truyền thống mang màu sắc cổ điển, các bộ tem hiện nay là sự kết hợp tinh tế giữa công nghệ in ấn hiện đại, nghệ thuật thị giác đương đại và giá trị lịch sử chiều sâu.

Việc đưa các chủ đề thời sự như FIFA World Cup 2026 cùng những dòng tem đặc biệt như tem tỏa hương, tem đính đá vào danh mục phát hành là bước đổi mới đáng chú ý.

Ngành bưu chính không chỉ phát hành các sản phẩm sưu tầm mà còn tạo nên những "bảo tàng thu nhỏ", kết hợp giữa nghệ thuật và công nghệ để thu hút giới trẻ, góp phần lan tỏa giá trị của tem bưu chính trong thời đại số.

Tem bưu chính, với tính chất hữu hình, trở thành một dạng tài sản văn hóa có khả năng lưu trữ, không chỉ có giá trị về mặt tinh thần mà còn là minh chứng cho sự vận động của xã hội qua từng thời kỳ. Đó là cách để tem bưu chính duy trì sức sống bền bỉ, khẳng định vai trò là vật phẩm chứa đựng thông điệp lịch sử trong kỷ nguyên dữ liệu số.

THU HẰNG