Vì sao hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chậm được giải quyết dứt điểm?

Nhiều hồ sơ chậm được giải quyết

Thời gian qua, Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng nhận được nhiều đơn thư phản ánh của người dân về việc chậm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu. Dù mỗi vụ việc có nguyên nhân khác nhau, nhưng đều cho thấy quá trình giải quyết hồ sơ đất đai vẫn còn những "điểm nghẽn".

Một số trường hợp hồ sơ kéo dài do người dân chưa hoàn thiện đầy đủ giấy tờ theo quy định, nhất là các trường hợp liên quan đến thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất hoặc cần xác nhận của những người có quyền lợi liên quan.

Có trường hợp hồ sơ bị vướng do chưa xác định được nguồn gốc sử dụng đất, thời điểm sử dụng hoặc phải rà soát lại hồ sơ địa chính qua nhiều thời kỳ. Bên cạnh đó, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc chuyển giao hồ sơ, dữ liệu giữa các đơn vị cũng khiến thời gian xử lý ở một số nơi kéo dài hơn dự kiến.

Ông Vũ Văn Thuật (xã Tiên Lãng) nhiều năm chưa hoàn thành thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do hồ sơ liên quan đến quyền thừa kế của các thành viên trong gia đình chưa được hoàn thiện. Ông Nguyễn Văn Mỳ (xã Vĩnh Bảo) phản ánh việc chậm cấp giấy chứng nhận đối với lô đất tái định cư sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Bà Nguyễn Thị Thu Hương (phường Gia Viên) cho biết nhiều năm chưa được giải quyết dứt điểm do còn vướng mắc trong việc xác định nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất.

Việc chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong thời gian dài khiến gia đình gặp nhiều khó khăn khi thực hiện các quyền của người sử dụng đất.

Theo ông Trần Trọng Vương, Trưởng Phòng Kinh tế xã Vĩnh Bảo, sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, khối lượng hồ sơ đất đai chuyển giao từ các đơn vị cũ rất lớn, trong khi đội ngũ cán bộ chuyên môn còn thiếu.

Nhiều hồ sơ phải rà soát lại tài liệu, đối chiếu dữ liệu địa chính qua nhiều thời kỳ nên thời gian xử lý kéo dài hơn quy định. Địa phương đang tập trung phân loại hồ sơ, tăng cường phối hợp với các cơ quan chuyên môn để đẩy nhanh tiến độ giải quyết, hạn chế hồ sơ tồn đọng.

Không chỉ ở cấp cơ sở, áp lực giải quyết thủ tục đất đai cũng thể hiện qua số liệu của thành phố. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong những tháng đầu năm 2026, việc xác định nghĩa vụ tài chính đối với hồ sơ đất đai từng có hơn 20.000 hồ sơ quá hạn giải quyết. UBND thành phố đã yêu cầu các cơ quan liên quan kiểm điểm trách nhiệm, đồng thời khẩn trương khắc phục những bất cập trong quy trình điện tử giải quyết thủ tục hành chính về đất đai.

Bên cạnh những khó khăn khách quan về tổ chức bộ máy và khối lượng công việc, việc thực hiện đúng quy trình pháp luật, nâng cao trách nhiệm của cơ quan giải quyết và sự phối hợp đầy đủ của người dân là yếu tố quyết định để rút ngắn thời gian cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Thực hiện đúng quy định pháp luật

Luật sư Nguyễn Quang Chiến, Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng cho biết từ ngày 1/7/2025, theo Nghị định số 151/2025/NĐ-CP, thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu đối với hộ gia đình, cá nhân được giao cho UBND cấp xã.

Theo Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định số 101/2024/NĐ-CP, trình tự giải quyết được thực hiện thống nhất, gồm: tiếp nhận hồ sơ; kiểm tra, xác minh nguồn gốc, hiện trạng sử dụng đất; niêm yết công khai; phối hợp với Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật, xác định nghĩa vụ tài chính; người dân thực hiện nghĩa vụ tài chính; Chủ tịch UBND cấp xã ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và trả kết quả.

Theo Nghị định số 151/2025/NĐ-CP, thời gian đăng ký đất đai lần đầu không quá 17 ngày làm việc, thời gian cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không quá 3 ngày làm việc sau khi người sử dụng đất hoàn thành các điều kiện theo quy định, không tính thời gian niêm yết công khai, thực hiện nghĩa vụ tài chính hoặc bổ sung hồ sơ.

Cơ quan có thẩm quyền phải tiếp nhận, thẩm định và giải quyết hồ sơ đúng thời hạn; nếu hồ sơ chưa đủ điều kiện phải hướng dẫn đầy đủ, rõ ràng bằng văn bản, không để người dân phải bổ sung nhiều lần hoặc kéo dài thời gian giải quyết.

Về phía người dân, cần chủ động chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, cung cấp trung thực thông tin về nguồn gốc sử dụng đất, phối hợp với những người có quyền lợi liên quan và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Luật sư Chiến cũng cho biết khi cơ quan hoặc người có thẩm quyền không thực hiện đúng trách nhiệm, người dân có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện hành vi hành chính theo quy định. Trường hợp việc chậm giải quyết gây thiệt hại và đủ căn cứ pháp luật, người dân có quyền yêu cầu bồi thường; cán bộ, công chức vi phạm cũng phải bị xem xét xử lý trách nhiệm theo quy định.

PHẠM THANH