Gánh nặng kép của bệnh nhân chạy thận
Những người mắc suy thận mạn không chỉ phụ thuộc vào máy lọc máu để duy trì sự sống mà còn phải đối mặt với gánh nặng về sức khỏe, kinh tế và áp lực kéo dài đối với gia đình.
Kiệt quệ về sức khỏe, tài chính
Đều đặn từ sáng sớm đến chiều tối, Đơn nguyên Thận nhân tạo, Trung tâm Y tế Ninh Giang luôn sáng đèn. Mỗi tuần, gần 90 bệnh nhân suy thận mạn đến lọc máu duy trì sự sống. 3 ca điều trị liên tiếp trên 18 máy chạy thận mỗi ngày gần như không có thời gian nghỉ. Đằng sau những ca lọc máu ấy là cuộc sống nhiều thiệt thòi của người bệnh và gia đình.
Anh N.T.H. (32 tuổi, xã Vĩnh Hòa) là một trong những trường hợp như vậy. Khi mới ngoài 20 tuổi, những cơn ho, sốt, phù nề chân tay khiến anh đi khám với suy nghĩ chỉ mắc bệnh thông thường. Tuy nhiên, kết quả tại Bệnh viện Đa khoa Hải Dương cho thấy anh bị suy thận mạn giai đoạn cuối. Từ đó đến nay, cuộc sống của anh gắn liền với những buổi lọc máu định kỳ tại Trung tâm Y tế Ninh Giang. Bố mất sớm, mẹ gần 60 tuổi vẫn phải làm công nhân thời vụ để trang trải cuộc sống. Còn anh, do sức khỏe suy giảm nên chỉ có thể ở nhà trồng rau phụ giúp gia đình.
Tại Khoa Lọc máu, Bệnh viện Kiến An, bà L.T.T. cũng đã hơn 10 năm đồng hành cùng con gái trên hành trình chống chọi với suy thận mạn. Người con mới 33 tuổi nhưng phải phụ thuộc hoàn toàn vào máy lọc máu. Theo bà T., sau nhiều năm điều trị, sức khỏe con gái giảm sút, nhiều biến chứng xuất hiện, trong khi chi phí thuốc men, đi lại và sinh hoạt trở thành gánh nặng đối với cả gia đình.
Đó cũng là thực trạng chung của nhiều bệnh nhân suy thận mạn. Không chỉ chịu đựng đau đớn về thể chất, họ còn đối mặt với áp lực tâm lý, mất khả năng lao động, giảm thu nhập và phụ thuộc vào người thân trong thời gian dài.
Bác sĩ chuyên khoa II Bùi Thị Thu Hằng, Trưởng khoa Thận nhân tạo, cơ sở An Đồng (Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp) cho biết, bệnh thận mạn tiến triển âm thầm, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi chức năng thận còn khoảng 10 - 15%, buộc phải điều trị thay thế bằng lọc máu hoặc ghép thận. Người bệnh phải đến bệnh viện 2 - 3 lần mỗi tuần, tuân thủ chế độ ăn uống nghiêm ngặt, sử dụng thuốc lâu dài và đối mặt với nhiều biến chứng như suy tim, thiếu máu, bệnh xương khớp, tai biến mạch máu não, nhiễm trùng...
Không chỉ tạo gánh nặng cho người bệnh, số ca suy thận mạn ngày càng tăng cũng gây áp lực lớn đối với hệ thống y tế khi nhu cầu đầu tư máy chạy thận, vật tư tiêu hao, nhân lực và cơ sở vật chất liên tục gia tăng.
Thêm hy vọng
Nếu lọc máu là giải pháp duy trì sự sống thì ghép thận đang mở ra cơ hội giúp người bệnh thoát khỏi sự phụ thuộc vào máy chạy thận.
Bác sĩ chuyên khoa II Quách Xuân Loan, Phó Trưởng khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực và Chống độc - Thận nhân tạo (Trung tâm Y tế Ninh Giang) cho biết, mới đây một bệnh nhân điều trị nhiều năm tại đơn nguyên đã được người thân hiến thận và ghép thành công tại Hà Nội. Ghép thận từ người thân có ưu thế về mức độ tương thích miễn dịch, giảm nguy cơ thải ghép, giúp người bệnh phục hồi tốt và sớm trở lại cuộc sống bình thường.
Tại Hải Phòng, kỹ thuật ghép thận cũng từng bước được làm chủ. Gần 3 năm qua, Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp thực hiện thành công 10 ca ghép thận, trong đó có ca ghép đầu tiên từ người hiến chết não tại Hải Phòng và ca ghép giữa người cha 68 tuổi hiến thận cứu con trai. Những thành công này mở thêm cơ hội sống cho người bệnh, đồng thời khẳng định năng lực triển khai kỹ thuật cao của ngành y tế thành phố.
Tuy nhiên, theo các bác sĩ, ghép thận chỉ là giải pháp dành cho một bộ phận người bệnh. Để giảm số người phải lọc máu kéo dài, điều quan trọng nhất vẫn là phát hiện sớm và kiểm soát tốt bệnh ngay từ cộng đồng.
Bác sĩ Bùi Thị Thu Hằng khuyến cáo, người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận cần khám sức khỏe định kỳ, thực hiện các xét nghiệm chức năng thận và nước tiểu để phát hiện bệnh sớm. Đồng thời, cần duy trì chế độ ăn hợp lý, giảm muối, kiểm soát tốt bệnh nền, không tự ý sử dụng thuốc và các sản phẩm không rõ nguồn gốc nhằm hạn chế nguy cơ tổn thương thận.
Số người mắc bệnh thận mạn vẫn có xu hướng gia tăng. Mỗi trường hợp được phát hiện sớm không chỉ giúp bảo tồn chức năng thận mà còn giảm bớt những gia đình phải bước vào cuộc chiến lâu dài với máy lọc máu cùng những gánh nặng về sức khỏe và kinh tế.
Bệnh thận mạn hiện là một trong những vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng lo ngại trên thế giới. Khoảng 10% dân số toàn cầu, tương đương 850 triệu người, đang mắc bệnh.
Tại Việt Nam, ước tính có khoảng 10 triệu người mắc bệnh thận mạn, mỗi năm ghi nhận thêm khoảng 8.000 ca mắc mới. Điều đáng lo ngại là bệnh thường diễn biến âm thầm, ít triệu chứng. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi chức năng thận chỉ còn khoảng 10 - 15%, buộc phải điều trị thay thế bằng lọc máu hoặc ghép thận.