Nghề nuôi thủy sản đối mặt nhiều rủi ro do biến đổi khí hậu
Nuôi thủy sản là thế mạnh của Hải Phòng nhờ diện tích ven sông, ven biển lớn. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường khiến lĩnh vực này đối mặt nhiều rủi ro.
Rủi ro cao
Những năm gần đây, thời tiết diễn biến bất thường với nắng nóng kéo dài, bão mạnh, mưa lớn cực đoan làm nhiệt độ và môi trường nước thay đổi đột ngột, ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ sinh trưởng và tỷ lệ sống của thủy sản. Anh Phạm Văn Quyên, Giám đốc Hợp tác xã Nam Việt cho biết, hợp tác xã luôn đối mặt nguy cơ thiệt hại do thời tiết. Riêng cơn bão Yagi năm 2024 gây thiệt hại hàng tỷ đồng khi nhiều đầm nuôi tại xã Chấn Hưng, An Hưng bị ngập, thủy sản trong ao, đầm bị cuốn trôi.
Những ngày gần đây, nắng nóng kéo dài cũng làm phát sinh một số dịch bệnh khiến thủy sản chết rải rác. Cùng với đó, tình trạng xâm nhập mặn tiến sâu vào nội đồng khiến người nuôi gặp nhiều khó khăn trong điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất.
Tại xã An Hưng, vùng nuôi thủy sản ven sông Văn Úc từng phát triển mạnh mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng phủ bạt. Tuy nhiên, do nguồn nước mặn xâm nhập, nhiều hộ phải chuyển sang nuôi cá đối, cá quả nhưng năng suất và hiệu quả kinh tế không cao.
Bên cạnh tác động của biến đổi khí hậu, ô nhiễm từ nước thải sinh hoạt, công nghiệp và sản xuất nông nghiệp cũng khiến chất lượng nguồn nước tại nhiều vùng nuôi suy giảm. Trong khi đó, hệ thống cấp, thoát và xử lý nước thải ở nhiều khu vực chưa được đầu tư đồng bộ, ảnh hưởng đến môi trường nuôi và chất lượng sản phẩm.
Ông Vũ Đình Hưởng ở thôn Lý Đỏ, xã Bình Giang cho biết, vùng nuôi của gia đình và nhiều hộ ven sông bị ảnh hưởng bởi tình trạng xả thải của một số doanh nghiệp. Việc xây dựng tuyến đường giao thông chia cắt khu nuôi cũng khiến một số hộ phải di dời, diện tích sản xuất thu hẹp, năng suất giảm khoảng một phần ba so với trước.
Bảo đảm an toàn, hiệu quả cho các vùng nuôi
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, cùng với yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát dịch bệnh của thị trường xuất khẩu, việc nâng cao hiệu quả và tính bền vững của các vùng nuôi là yêu cầu cấp thiết.
Ông Vũ Bá Công, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thời gian tới ngành nông nghiệp tiếp tục khuyến khích người nuôi ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào sản xuất. Việc đầu tư hệ thống cho ăn tự động, sục khí, giám sát môi trường tự động, ứng dụng IoT và trí tuệ nhân tạo sẽ giúp giảm chi phí, tiết kiệm nhân công và nâng cao hiệu quả kinh tế. Đồng thời, phát triển các mô hình nuôi đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, ASC; xây dựng vùng nuôi an toàn dịch bệnh, phục vụ xuất khẩu; tăng cường truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu thủy sản Hải Phòng.
Chi cục Thủy sản, Chăn nuôi và Thú y duy trì công tác quan trắc chất lượng nước, cảnh báo sớm để người nuôi chủ động ứng phó. Từ năm 2023 đến nay, mỗi năm Chi cục thực hiện 16 đợt quan trắc tại 15 vùng nuôi trọng điểm, đồng thời ban hành các bản tin thông báo diễn biến môi trường. Trên cơ sở kết quả quan trắc, Sở Nông nghiệp và Môi trường đưa ra các khuyến cáo kỹ thuật như sử dụng túi lọc, lắng lọc nước, hóa chất và chế phẩm xử lý môi trường nhằm ổn định pH, ôxy hòa tan, độ mặn và giảm hàm lượng COD trước khi cấp nước vào ao nuôi, góp phần hạn chế nguy cơ phát sinh dịch bệnh.
Theo Phó Giám đốc Ban quản lý rừng và Khuyến nông Hải Phòng Cao Thanh Huyền, cần tăng cường đào tạo, tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật; xây dựng và nhân rộng các mô hình nuôi hiệu quả để người dân học tập, áp dụng vào thực tế. Đồng thời, khuyến khích các cơ sở nuôi sử dụng chế phẩm sinh học, công nghệ vi sinh trong xử lý môi trường và phòng bệnh, từng bước giảm sử dụng kháng sinh, hóa chất, đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm và xuất khẩu.
Tiến sỹ Đoàn Thanh Loan, Khoa Thủy sản, Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, để thích ứng với biến đổi khí hậu, người nuôi cần ưu tiên sử dụng các giống thủy sản có khả năng kháng bệnh, chịu nhiệt, chịu mặn và thích nghi tốt với điều kiện môi trường biến động, qua đó nâng cao năng suất và sức chống chịu của đối tượng nuôi.
Biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng rõ đến ngành nuôi trồng thủy sản. Chủ động thích ứng, ứng dụng công nghệ cao và đổi mới phương thức sản xuất sẽ là giải pháp quan trọng để Hải Phòng duy trì lợi thế, phát triển ngành thủy sản theo hướng ổn định, bền vững.