Tháo gỡ vướng mắc về nhân lực cho chuyển đổi số cấp xã
Việc nâng cao chất lượng nhân lực, xây dựng đội ngũ cán bộ có kỹ năng số, tư duy đổi mới giúp chuyển đổi số cấp xã ở Hải Phòng hiệu quả, thông suốt.
Một cán bộ “gánh” nhiều nhiệm vụ
Cuối tháng 5/2026, chị Nguyễn Thị Trang, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã Nghi Dương, được giao phụ trách thêm lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bên cạnh các nhiệm vụ về cải cách hành chính, thi đua - khen thưởng, quản lý viên chức ngành giáo dục..., chị còn đảm nhiệm tham mưu ban hành văn bản, quản lý các nền tảng số, hướng dẫn Tổ công nghệ số cộng đồng, theo dõi an toàn thông tin và hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến, khiến khối lượng công việc tăng lên đáng kể.
Chị Trang không được đào tạo đúng chuyên ngành nên phải tự nghiên cứu rất nhiều tài liệu. Trong khi đó, công nghệ và các quy định thay đổi rất nhanh, áp lực công việc lớn hơn nhiều.
Đây cũng là thực trạng phổ biến ở nhiều địa phương. Do chưa có công chức chuyên trách về công nghệ thông tin và chuyển đổi số, phần lớn nhiệm vụ được giao cho cán bộ văn hóa - xã hội hoặc văn phòng kiêm nhiệm khiến việc triển khai nhiều nhiệm vụ mới gặp không ít khó khăn.
Tại xã Nghi Dương, một số tiêu chí về an toàn thông tin trong quý II/2026 chưa được chấm điểm do hoàn thành sau thời điểm đánh giá. Tuy nhiên, với sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ, địa phương duy trì kết quả tích cực trong cải cách hành chính. Từ đầu năm đến nay, xã tiếp nhận hơn 5.800 hồ sơ, 100% được nộp trực tuyến; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,2%; toàn bộ văn bản được ký số, không để xảy ra sự cố mất an toàn thông tin. Dù nguồn nhân lực còn mỏng, đội ngũ cán bộ cơ sở vẫn nỗ lực duy trì hoạt động thông suốt của chính quyền số.
Qua 1,5 năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, nguồn nhân lực vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn nhất của chuyển đổi số. Không chỉ thiếu cán bộ chuyên trách ở cấp xã, chất lượng đội ngũ giữa các địa phương cũng chưa đồng đều.
Một số lĩnh vực như: xây dựng, quy hoạch, y tế còn thiếu nhân lực chuyên môn sâu; năng lực ứng dụng công nghệ thông tin của một bộ phận cán bộ còn hạn chế. Trong khi đó, một số hệ thống thông tin của các bộ, ngành có thời điểm hoạt động chưa ổn định, gây khó khăn trong tiếp nhận hồ sơ, ký số văn bản và xử lý thủ tục hành chính.
Gỡ "nút thắt" từ nguồn nhân lực
Để khắc phục tình trạng này, thành phố đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Theo Sở Nội vụ, thành phố luân chuyển, bố trí kiêm nhiệm 346 vị trí việc làm; biệt phái 91 công chức, viên chức từ các sở, ngành tăng cường cho cấp xã; điều động, tiếp nhận 175 công chức giữa các cơ quan, đơn vị. Đồng thời, huy động 119 cán bộ kỹ thuật của Viettel Hải Phòng và VNPT Hải Phòng trực tiếp hỗ trợ các địa phương triển khai chuyển đổi số.
Song song với việc bổ sung nhân lực, công tác đào tạo được đẩy mạnh. Từ đầu năm 2026 đến nay, 980 cán bộ, công chức cấp xã hoàn thành các khóa đào tạo chuyên môn của Bộ Khoa học và Công nghệ; gần 68.000 lượt cán bộ, công chức được tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thực thi công vụ. Phong trào "Bình dân học vụ số" được triển khai sâu rộng, mở rộng đào tạo trực tuyến nhằm phổ cập kỹ năng số cho cán bộ và người dân.
Thành phố đang từng bước ứng dụng AI để giảm áp lực cho đội ngũ công chức. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Vĩnh Thịnh, robot thông minh được đưa vào vận hành thử nghiệm để hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính. Với 6 cán bộ, trung tâm xử lý bình quân khoảng 1.300 hồ sơ/tháng, hơn 99% đúng hạn.
Tương tự, tại xã Gia Lộc, robot lễ tân đảm nhận việc chào đón, hướng dẫn người dân đến đúng quầy giao dịch, hỗ trợ tra cứu thủ tục và tiếp nhận phản ánh. Robot không thay thế cán bộ mà đóng vai trò "trợ lý số", giúp giảm thời gian hướng dẫn ban đầu để công chức tập trung xử lý nghiệp vụ chuyên môn.
Phó Chủ tịch UBND xã Hợp Tiến Lê Thị Lan Phương cho biết, hiện nay, các phần mềm, nền tảng dịch vụ công thường xuyên thay đổi, dữ liệu giữa các hệ thống chưa đồng bộ. Trong khi đó, nhiều người dân, nhất là người cao tuổi ở khu vực nông thôn, chưa quen sử dụng điện thoại thông minh hoặc dịch vụ công trực tuyến. Vì vậy, cán bộ xã phải hướng dẫn, hỗ trợ từng bước để người dân hoàn thành thủ tục.
Về lâu dài, nhiều địa phương kiến nghị thành phố bố trí công chức chuyên trách về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số tại cấp xã; đồng thời có cơ chế đủ sức thu hút nhân lực công nghệ thông tin vào khu vực công để xây dựng đội ngũ có năng lực, đáp ứng yêu cầu vận hành hiệu quả các nền tảng số và giảm áp lực cho cán bộ kiêm nhiệm. Khi "nút thắt" về nhân lực được tháo gỡ, chính quyền cơ sở sẽ hoạt động hiệu quả hơn, góp phần đưa chuyển đổi số đi vào thực chất và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.