Hành trình tri ân khơi nguồn sáng tạo văn học nghệ thuật
Chuyến thực tế sáng tác tại vùng 'đất lửa' Quảng Trị đã tiếp thêm cảm hứng để các văn nghệ sĩ Hải Phòng sáng tác những tác phẩm về lòng tri ân, hòa bình và tình yêu Tổ quốc.
Từ ký ức chiến tranh đến vẻ đẹp hôm nay
“Ai về Quảng Trị quê ta
Nhớ qua thung lũng Phong Nha - Kẻ Bàng.
Nắng vàng cát trắng biển xanh,
Rong chơi Nhật Lệ khi về khó quên...”
Những câu hát trong ca khúc “Quảng Trị quê ta” của nhạc sĩ Duy Thái, Chủ tịch Hội Âm nhạc Hải Phòng, mở ra một góc nhìn mới về vùng “đất lửa”. Không nhấn vào bom đạn hay mất mát, tác phẩm đưa người nghe đến với một Quảng Trị thanh bình, nơi thiên nhiên và con người hòa quyện trong vẻ đẹp của sự hồi sinh. Phía sau những dòng sông, bãi biển, hang động là chiều sâu lịch sử và sự hy sinh của biết bao thế hệ để gìn giữ từng tấc đất quê hương.
Nhạc sĩ Duy Thái chia sẻ, điều thôi thúc ông không chỉ là ký ức chiến tranh mà còn là vẻ đẹp của cuộc sống hôm nay - thành quả được đánh đổi bằng xương máu của các thế hệ đi trước. Trở về sau chuyến đi thực tế, ông hoàn thành ca khúc “Quảng Trị quê ta” như một lời tri ân dành cho vùng đất anh hùng, đồng thời gửi gắm niềm tin vào sức sống mãnh liệt của quê hương sau chiến tranh.
Nếu âm nhạc lưu giữ cảm xúc bằng giai điệu thì nhiếp ảnh kể câu chuyện bằng những khuôn hình chân thực. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Đức Nghĩa, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh Hải Phòng, dành nhiều thời gian theo chân các cựu chiến binh trở lại chiến trường xưa.
Trong cái nắng tháng bảy, ông ghi lại hình ảnh những mái đầu bạc lặng lẽ thắp hương, nhổ cỏ, lau từng tấm bia mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn. Mỗi bức ảnh là một câu chuyện về tình đồng đội, lòng biết ơn và sự tiếp nối ký ức. Bên cạnh đó là những khuôn hình về cầu Hiền Lương, địa đạo Vịnh Mốc, biển Cửa Tùng, biển Nhật Lệ hay động Phong Nha - những địa danh không chỉ đẹp bởi cảnh sắc mà còn gợi nhắc về sức sống mãnh liệt của vùng đất từng oằn mình trong khói lửa.
Không chỉ âm nhạc và nhiếp ảnh, chuyến đi còn mang lại cảm hứng cho nhiều cây bút. Những tác phẩm như: bút ký “Trắng cùng mây biên giới” của nhà văn Trương Thị Thương Huyền, thơ “Về với sông Son” của nhà thơ Đinh Thường, Chủ tịch Hội Nhà văn Hải Phòng hay truyện ngắn “Đồng đội” của tác giả Đinh Ngọc Hùng, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật thành phố đều được viết từ những cảm xúc rất mới về miền Trung hôm nay - nơi lịch sử và hiện tại cùng song hành trong mỗi bước chân.
Để mỗi chuyến đi trở thành một hành trình sáng tạo
Từ ngày 30/6 đến 3/7, Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật thành phố Hải Phòng tổ chức chuyến thực tế sáng tác tại đất lửa Quảng Trị theo kế hoạch hoạt động năm 2026. Không chỉ là hoạt động hướng tới kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, chuyến đi còn nhằm tạo điều kiện để văn nghệ sĩ thâm nhập thực tiễn, làm giàu vốn sống, từ đó nâng cao chất lượng sáng tác và gắn văn học nghệ thuật với đời sống.
Trong hành trình, đoàn đã dâng hương tại Ngã ba Đồng Lộc, Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, Nghĩa trang Đường 9, Khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp; tham quan Thành cổ Quảng Trị, cầu Hiền Lương - sông Bến Hải, địa đạo Vịnh Mốc, động Phong Nha, biển Nhật Lệ... Mỗi điểm đến không chỉ là một “địa chỉ đỏ” mà còn là không gian để các văn nghệ sĩ quan sát, lắng nghe, "đối thoại với lịch sử" và cảm nhận nhịp sống đổi thay trên vùng đất từng chịu nhiều mất mát.
Ông Đinh Ngọc Hùng, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật thành phố đánh giá chuyến đi mang ý nghĩa kép: tri ân các anh hùng liệt sĩ và khơi nguồn cảm hứng sáng tạo. Khi được đến với không gian lịch sử, gặp gỡ con người và chứng kiến sự hồi sinh của những vùng đất từng là chiến trường rất ác liệt, các văn nghệ sĩ sẽ có thêm chất liệu để sáng tác những tác phẩm chân thực, có chiều sâu về chiến tranh cách mạng, truyền thống yêu nước và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
Hiệu quả của chuyến đi được thể hiện ngay sau khi kết thúc hành trình. Hội đã nhận được nhiều sáng tác thuộc các chuyên ngành văn học, âm nhạc, nhiếp ảnh. Những tác phẩm tiêu biểu, như: “Trắng cùng mây biên giới”, “Về với sông Son”, “Đồng đội”, “Quảng Trị quê ta”… cùng chùm ảnh của nghệ sĩ Nguyễn Đức Nghĩa được lựa chọn giới thiệu trên Tạp chí Cửa Biển số chuyên đề tháng 7 nhân kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7.
Dù thể hiện bằng trang viết, khuôn hình hay giai điệu, các tác phẩm đều gặp nhau ở một mạch cảm xúc chung: tri ân quá khứ để thêm trân trọng hiện tại. Quảng Trị hiện lên không chỉ là vùng đất của ký ức chiến tranh mà còn là biểu tượng của sự hồi sinh, nơi thiên nhiên tươi đẹp và cuộc sống bình yên được bồi đắp từ những hy sinh của bao thế hệ.
Nhiều năm qua, những chuyến đi thực tế sáng tác đã trở thành hoạt động thường niên của Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật thành phố Hải Phòng. Không chỉ làm giàu vốn sống cho văn nghệ sĩ, đây còn là cách để văn học, nghệ thuật gắn chặt hơn với đời sống, để mỗi tác phẩm ra đời đều mang hơi thở của thực tiễn. Từ những hành trình ấy, lịch sử tiếp tục được kể bằng ngôn ngữ của nghệ thuật, góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, lòng biết ơn các thế hệ đi trước và khát vọng gìn giữ hòa bình cho hôm nay và mai sau.