Quyết liệt xử lý vi phạm trật tự xây dựng
Quản lý chặt, phát hiện sớm và xử lý nghiêm vi phạm trật tự xây dựng ngay từ cơ sở đang trở thành giải pháp trọng tâm của thành phố Hải Phòng.
Phát hiện từ xa, từ sớm
Đầu tháng 7 vừa qua, lực lượng chức năng phường An Hải phát hiện công trình xây dựng trên đất nông nghiệp của ông Nguyễn Quang Huy ở tổ dân phố Kiến Phong. Công trình gồm nền bê tông rộng 268 m², tường bao, hàng rào sắt, cổng inox cùng nhiều hạng mục kiên cố đang được xây dựng. Sau khi lập biên bản, tuyên truyền, vận động, chủ sử dụng đất tự tháo dỡ toàn bộ công trình, trả lại hiện trạng ban đầu. Trước đó, địa phương cũng vận động thành công một hộ dân tháo dỡ nhà xưởng xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp tại tổ dân phố Kiều Trung. Cả hai vụ việc đều được xử lý ngay từ khi công trình chưa hoàn thiện.
Đó chỉ là một trong nhiều minh chứng cho cách làm mới của chính quyền cơ sở trong quản lý trật tự xây dựng. Thay vì chậm trễ để công trình hình thành, hoàn thiện rồi mới xử lý như trước đây, nhiều địa phương đang chủ động phát hiện vi phạm từ rất sớm.
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều xã, phường có quy mô diện tích lớn hơn, địa bàn trải rộng. Nhiều khu vực trước đây thuộc các đơn vị hành chính khác nhau. Trong khi đó, hồ sơ địa chính đang tiếp tục được rà soát, cập nhật, đội ngũ cán bộ phải nhanh chóng nắm bắt địa bàn mới. Tốc độ đô thị hóa, nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất, xây dựng nhà ở, nhà xưởng gia tăng khiến nguy cơ phát sinh vi phạm cũng lớn hơn.
Vì vậy, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là xử lý nghiêm mà còn cần xây dựng cơ chế phòng ngừa và phát hiện vi phạm từ sớm, từ xa.
Thời gian qua, nhiều địa phương của thành phố đã thành lập các tổ công tác phụ trách từng địa bàn, duy trì kiểm tra thường xuyên và đột xuất. Nhiều nơi phát huy hiệu quả vai trò giám sát của nhân dân.
Chuyển đổi số cũng đang tạo thêm "cánh tay nối dài" cho công tác quản lý. Phường An Hải vừa đưa vào vận hành thử nghiệm hệ thống cơ sở dữ liệu viễn thám đa mục tiêu (ISAT), tự động cảnh báo các biến động bất thường về hiện trạng sử dụng đất.
Xã Chấn Hưng ứng dụng flycam để giám sát trên diện rộng, kể cả những khu vực khó tiếp cận. Hình ảnh ghi nhận từ trên cao giúp phát hiện nhanh dấu hiệu san lấp mặt bằng, dựng công trình trái phép hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất trái quy định, tạo căn cứ kiểm tra, xử lý kịp thời.
Không chỉ dùng công nghệ giúp mở rộng phạm vi giám sát, nhiều địa phương công khai số điện thoại của lãnh đạo, thiết lập đường dây nóng, thành lập nhóm Zalo… để người dân phản ánh trực tiếp các hành vi lấn chiếm đất đai, xây dựng trái phép.
Chủ tịch UBND xã Chấn Hưng Vũ Văn Để cho rằng cách làm hiện nay nhận được sự đồng tình của nhiều người dân. Theo ông Để, phát hiện khi công trình mới khởi công sẽ giúp ngăn chặn vi phạm từ sớm, đồng thời cũng giúp người vi phạm giảm thiệt hại nếu phải tháo dỡ.
Rõ việc, rõ trách nhiệm
Nếu phát hiện sớm là điều kiện cần thì xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành và người đứng đầu là yếu tố quyết định hiệu quả quản lý trật tự xây dựng.
Tháng 5 vừa qua, Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Chỉ thị số 11-CT/TU về tăng cường sự lãnh đạo đối với công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng trên địa bàn thành phố. Chỉ thị yêu cầu các cấp ủy, chính quyền nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, kiên quyết không để phát sinh các "điểm nóng", vi phạm kéo dài hoặc hợp thức hóa sai phạm. Đáng chú ý, Ban Thường vụ thành phố yêu cầu phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm trong từng khâu quản lý. Chủ tịch UBND các xã, phường phải trực tiếp chỉ đạo công tác kiểm tra địa bàn, kịp thời phát hiện, xử lý hoặc đề xuất xử lý ngay từ khi vi phạm mới phát sinh; đồng thời chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm kéo dài…
Cùng với trách nhiệm của chính quyền cơ sở, các sở, ngành liên quan cũng được giao nhiệm vụ phối hợp chặt chẽ trong quản lý đất đai, quy hoạch, cấp phép xây dựng và xử lý vi phạm. Việc chia sẻ dữ liệu, cập nhật hồ sơ địa chính, quy hoạch và hiện trạng sử dụng đất được đẩy mạnh nhằm phục vụ công tác kiểm tra, giám sát, hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót vi phạm.
Theo luật sư Đinh Ngọc Phán, Trưởng Văn phòng Luật sư Tâm Đức Phúc ở phường Lê Thanh Nghị, nhiều vụ vi phạm trước đây trở nên phức tạp không chỉ do người dân cố tình vi phạm mà còn xuất phát từ việc phát hiện muộn hoặc xử lý thiếu kiên quyết. Khi trách nhiệm của từng cơ quan, từng cá nhân được quy định rõ, quá trình quản lý sẽ minh bạch hơn, đồng thời nâng cao tính răn đe đối với cả người vi phạm và cán bộ thực thi công vụ.
Trong bối cảnh thành phố Hải Phòng phát triển nhanh, việc quản lý chặt trật tự xây dựng không chỉ nhằm xử lý vi phạm mà còn góp phần tạo môi trường đầu tư minh bạch, giữ vững kỷ cương và thúc đẩy phát triển bền vững.