Nguy cơ mở rộng cuộc xung đột tại Trung Đông

Gia tăng nguy cơ mất an toàn hàng hải

Trong bối cảnh hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, các cuộc tấn công làm gia tăng nguy cơ mất an toàn hàng hải tại eo biển Bab el-Mandeb, tuyến vận tải chiến lược nối Biển Đỏ với Vịnh Aden, đe dọa nghiêm trọng tới hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Saudi Arabia và thương mại quốc tế.

Lực lượng Houthi ở Yemen tuyên bố đã thực hiện một chiến dịch quân sự bằng tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo, cũng như thiết bị bay không người lái nhằm vào hai tàu chở dầu của Saudi Arabia trên Biển Đỏ vì cáo buộc các tàu này vi phạm hạn chế hàng hải do Houthi thông báo gần đây.

Trước đó, lực lượng này đã gửi cảnh báo trực tiếp tới các hãng vận tải biển quốc tế, yêu cầu ngừng mọi hoạt động vận chuyển hàng hóa đến và đi từ các cảng của Saudi Arabia, đồng thời tuyên bố các tàu vi phạm có thể trở thành mục tiêu tấn công.

Việc Houthi áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia nhằm đáp trả vụ không kích sân bay quốc tế Sanaa tại Yemen mà lực lượng này cho là do Saudi Arabia thực hiện.

Tình hình căng thẳng hiện nay bắt nguồn từ những mâu thuẫn kéo dài giữa Houthi và Saudi Arabia. Lực lượng Houthi chỉ trích Saudi Arabia đã duy trì lệnh phong tỏa đối với Yemen từ năm 2015 thông qua các biện pháp hạn chế tại các cảng biển và sân bay, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhân đạo tại quốc gia nghèo trên bán đảo Arab. Houthi cáo buộc Saudi Arabia đã duy trì “cuộc bao vây bất công” đối với Yemen trong gần 12 năm qua. Lệnh cấm hàng hải do Houthi đưa ra là động thái đáp trả theo nguyên tắc “bao vây đáp trả bao vây”.

Lực lượng này còn cảnh báo sẵn sàng cho mọi phương án nhằm đáp trả trên quy mô lớn đối với bất kỳ hành động leo thang nào của Saudi Arabia. Đáp lại các hành động cứng rắn của Houthi, liên quân Arab do Saudi Arabia dẫn đầu tại Yemen tuyên bố sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ các tàu thương mại qua eo biển Bab el-Mandeb. Riyadh khẳng định tiếp tục hỗ trợ người dân và chính phủ được quốc tế công nhận của Yemen thông qua các chương trình phát triển và hỗ trợ ngân sách.

Kêu gọi giải quyết bất đồng thông qua đối thoại

Các cảnh báo cùng hoạt động tấn công trên Biển Đỏ của Houthi làm gia tăng căng thẳng tại Trung Đông, gây thêm sức ép đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.

Liên hợp quốc, Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ đều bày tỏ quan ngại sâu sắc trước nguy cơ căng thẳng leo thang, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế, giải quyết bất đồng thông qua đối thoại.

Ông Stephane Dujarric, người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên hợp quốc cảnh báo, bất kỳ hành động phong tỏa nào tại Biển Đỏ, tuyến hàng hải chiến lược cùng với eo biển Hormuz, đều có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với thương mại toàn cầu, hoạt động vận chuyển năng lượng, cũng như việc cung cấp hàng viện trợ nhân đạo.

Ông nhấn mạnh các bên cần tuân thủ đầy đủ Nghị quyết 2722 (năm 2024) của Hội đồng Bảo an cùng các văn kiện liên quan đến các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Phái bộ hải quân của EU cam kết bảo vệ quyền tự do hàng hải trên tuyến đường thủy quan trọng này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ có hành động quân sự mạnh mẽ chống lại lực lượng này và quy trách nhiệm cho Iran nếu Houthi tiếp tục tấn công nhằm vào hoạt động hàng hải ở Biển Đỏ và Vịnh Aden.

Mặc dù Iran chưa có phản ứng gì về cáo buộc mới nhất của Tổng thống Trump liên quan đến vụ tấn công nhằm vào tàu của Saudi Arabia, song theo giới quan sát, tuyên bố của ông Trump cho thấy Washington tiếp tục coi Iran là bên phải chịu trách nhiệm đối với các hoạt động của Houthi và phát đi tín hiệu cứng rắn nhằm ngăn chặn nguy cơ leo thang bất ổn tại các tuyến hàng hải chiến lược ở Trung Đông.

Trước nguy cơ “lời qua tiếng lại” cùng các hành động trả đũa giữa các bên làm gia tăng căng thẳng khu vực, Oman, một bên trung gian quan trọng giữa lực lượng Houthi và Saudi Arabia, đang nỗ lực nối lại các cuộc đàm phán để tìm giải pháp chính trị nhằm hạ nhiệt căng thẳng.

Nhiều nhà quan sát quốc tế nhận định, các cuộc xung đột đang đẩy khu vực Trung Đông vào vòng xoáy đối đầu nguy hiểm. Trong bối cảnh tình hình tiếp tục diễn biến phức tạp bởi căng thẳng Mỹ - Iran gây ra những tác động đối với an ninh năng lượng và kinh tế toàn cầu, cộng đồng quốc tế đang nỗ lực thúc đẩy nối lại đối thoại giữa Saudi Arabia và Houthi nhằm ngăn chặn nguy cơ bùng phát một cuộc xung đột mới, đẩy khu vực Trung Đông lún sâu thêm vào khủng hoảng.

BH (tổng hợp)