Hành trình chưa khép lại của những người lính già

Tìm đồng đội bằng ký ức và trái tim

Hành trình tìm đồng đội của Chi hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Hải Dương phía tây Hải Phòng chưa bao giờ dừng lại. Đặc biệt vào mỗi dịp tháng 7, các thành viên trong chi hội lại tất bật hơn với những chuyến đi, những cuộc điện thoại và hàng chồng hồ sơ cần đối chiếu. Dẫu tuổi đã cao, sức khỏe không còn như trước, những cựu chiến binh vẫn kiên trì lần theo từng manh mối với mong muốn đưa thêm nhiều liệt sĩ trở về quê hương.

Ông Trần Đại Dương, Phó Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam thành phố Hải Phòng, phụ trách khu vực phía tây thành phố cho biết chi hội là đầu mối tiếp nhận thông tin từ các gia đình liệt sĩ, tổ chức rà soát hồ sơ, phân công thành viên xác minh từng vụ việc và kết nối với cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử, cơ quan chức năng ở nhiều địa phương để tìm kiếm, đối chiếu thông tin.

Các thành viên không chỉ dựa vào ký ức của đồng đội mà còn kiên trì tra cứu trên các cơ sở dữ liệu chính thống về liệt sĩ, khai thác thông tin từ mạng xã hội, tham gia các nhóm Zalo kết nối cựu chiến binh trên cả nước và chủ động xác minh từng manh mối. Từ vai trò kết nối và điều phối của chi hội, nhiều nguồn thông tin tưởng chừng rời rạc đã được ghép nối, mở ra hy vọng cho nhiều gia đình sau hàng chục năm mòn mỏi tìm kiếm người thân.

Theo thống kê trên các cơ sở dữ liệu điện tử, khu vực phía tây Hải Phòng hiện có khoảng 16.000 người hy sinh hoặc mất tích qua các cuộc chiến tranh chưa được tìm thấy.

"Danh sách liệt sĩ được các địa phương thống kê gửi về. Mỗi thành viên đều nhận phần việc của mình. Có người tra cứu hồ sơ, có người gọi điện cho đồng đội cũ, có người đi xác minh thực địa. Ai cũng đã lớn tuổi, sức khỏe giảm sút nhưng chỉ cần nghe thấy có thông tin mới là lại hồ hởi bắt tay vào tìm. Đó không chỉ là trách nhiệm mà còn là tình cảm với những người đã cùng mình vào sinh ra tử", ông Dương nói.

Trong hàng chục trường hợp được Chi hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Hải Dương phía tây Hải Phòng đồng hành tìm kiếm, câu chuyện về liệt sĩ Phan Thành, quê xã An Thành, là một trong những hành trình để lại nhiều cảm xúc nhất.

Từ thông tin do gia đình cung cấp, các thành viên chi hội đã kiên trì đối chiếu hồ sơ lưu trữ, rà soát cơ sở dữ liệu liệt sĩ, liên hệ với đồng đội cũ, phối hợp với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương nơi nghi có phần mộ để xác minh từng chi tiết.

Sau nhiều tháng lần theo các dấu vết, chi hội phát hiện phần mộ của liệt sĩ được an táng tại xã Phổ Thuận, tỉnh Quảng Ngãi, nhưng trên bia mộ lại ghi tên Phạm Văn Thành thay vì Phan Thành. Sai họ và tên đệm trên bia mộ đã khiến gia đình suốt nhiều năm không thể xác định được nơi yên nghỉ của người thân.

Các thành viên chi hội tiếp tục trở thành cầu nối giữa gia đình với các cơ quan chức năng, kiên trì thu thập tài liệu, đối chiếu hồ sơ quân nhân, xác minh nhân chứng và hoàn thiện các thủ tục cần thiết.

Gần một năm bền bỉ đi tìm sự thật, mọi thông tin cuối cùng cũng được khẳng định chính xác. Tháng 7/2025, với sự phối hợp chặt chẽ của Chi hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Hải Dương phía tây Hải Phòng cùng các cơ quan, đơn vị liên quan, hài cốt liệt sĩ Phan Thành đã được đưa về an táng tại quê hương.

Lễ đón người con của quê hương trở về diễn ra trong không khí trang nghiêm, xúc động. Chuyến tàu đặc biệt miễn phí đưa liệt sĩ trở về sau gần sáu thập kỷ xa đất mẹ không chỉ khép lại hành trình tìm kiếm đầy gian nan, mà còn khép lại nỗi mong ngóng, chờ đợi của gia đình suốt mấy chục năm.

Hành trình chưa bao giờ khép lại

Việc tìm kiếm, xác minh thông tin liệt sĩ chưa bao giờ là công việc dễ dàng. Chỉ một sai lệch nhỏ về họ tên, phiên hiệu đơn vị, địa danh hay thời gian hy sinh cũng có thể khiến quá trình xác minh kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Bởi vậy, mỗi thông tin đều phải được kiểm chứng nhiều lần, đối chiếu từ nhiều nguồn khác nhau trước khi kết luận.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, hội viên Chi hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Hải Dương phía tây Hải Phòng cho biết: "Khi còn sống, chúng tôi còn phải cố gắng đưa được thêm nhiều đồng đội về quê hương".

Từ ngày thành lập đến nay, chi hội đã tìm kiếm và cung cấp 6.341 thông tin về phần mộ liệt sĩ cho các địa phương khu vực phía tây thành phố Hải Phòng; hỗ trợ di chuyển 33 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 15 trường hợp trực tiếp hỗ trợ đón từ các chiến trường Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Kon Tum, Gia Lai, Bình Phước, Biên Hòa... Mỗi gia đình được chi hội hỗ trợ 2 triệu đồng để giảm bớt phần nào chi phí trong hành trình đón người thân trở về.

Theo ông Trần Đại Dương, "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ" thể hiện quyết tâm rất lớn của Đảng và Nhà nước trong công tác "đền ơn đáp nghĩa", đồng thời cũng là cơ hội để hoàn thành tâm nguyện của hàng nghìn gia đình liệt sĩ và những cựu chiến binh luôn đau đáu tìm đồng đội.

Không chỉ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Chi hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Hải Dương phía tây Hải Phòng còn tích cực chăm lo đời sống thân nhân người có công. Từ khi thành lập đến nay, chi hội đã vận động hơn 380 triệu đồng xây dựng 6 căn nhà tình nghĩa cho thân nhân liệt sĩ; trao 6 sổ tiết kiệm trị giá 30 triệu đồng; tặng 54 xe lăn cho thương binh và thân nhân liệt sĩ; phối hợp với Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ thành phố Hải Phòng tặng quà 46 Bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Mới đây, chi hội phục chế 25 bức ảnh liệt sĩ để trao tặng các gia đình tại xã Tuệ Tĩnh, phường Nam Đồng, Việt Hòa, Trần Liễu, An Phụ... Đây là món quà tinh thần ý nghĩa đối với nhiều gia đình, đặc biệt là những người con, người cháu chưa từng được nhìn rõ gương mặt cha ông mình.

MINH NGUYÊN