Mạng xã hội không phải nơi để đùa cợt

Những ngày cuối tháng 7, khi cả nước hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 với nhiều hoạt động tri ân trang trọng, dư luận không khỏi bức xúc trước đoạn clip do 3 bạn trẻ dàn dựng, diễn lại một phân cảnh trong chương trình cầu truyền hình "Sao sáng dẫn đường - hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ".

Thay vì thể hiện sự tôn trọng đối với sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ, những người xuất hiện trong clip lại liên tục cợt nhả, pha trò bằng những lời nói, cử chỉ thiếu chuẩn mực. Đoạn video được đăng tải đúng ngày 27/7, thời điểm cả nước đang có những hoạt động tưởng nhớ, tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.

Ngay sau khi phát hiện vụ việc, lực lượng chức năng đã nhanh chóng xác minh, làm việc với 3 cá nhân liên quan. Việc xử lý kịp thời cho thấy thái độ kiên quyết trước những hành vi lệch chuẩn trên không gian mạng. Nhưng điều đáng suy ngẫm là một số người trẻ đã biến những giá trị thiêng liêng thành nội dung giải trí để thu hút lượt xem và tương tác trên mạng xã hội.

Cũng trong những ngày qua, dư luận tiếp tục bức xúc trước những vụ việc liên quan đến sinh viên ngành y có phát ngôn phản cảm trên mạng xã hội. Từ đoạn livestream của 2 nữ sinh thực tập tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang với những câu nói đùa về "tiêm thuốc độc", đến video mang nội dung "lấy ven trật 3 lần" để "trả đũa" bệnh nhân của một tài khoản TikTok.

Các cơ sở đào tạo và bệnh viện đã nhanh chóng đưa ra hình thức xử lý. Hai sinh viên thực tập bị chấm dứt tiếp nhận, bàn giao về trường để xem xét kỷ luật; trường đại học cũng khẳng định không chấp nhận những tư tưởng đi ngược đạo đức nghề nghiệp.

Có lẽ, khi có những hành động, phát ngôn trên, các bạn trẻ đều cho rằng đó chỉ là "đùa vui", "làm nội dung", không nghĩ sẽ gây hậu quả lớn. Nhưng trên mạng xã hội, mỗi bài đăng đều có thể được chia sẻ, lan truyền với tốc độ rất nhanh. Một câu nói thiếu suy nghĩ có thể lan toả và “ngấm” hơn nhiều so với lời xin lỗi được đưa ra sau đó.

Đáng lo ngại là một bộ phận người trẻ sẵn sàng tạo ra những nội dung gây sốc, gây tranh cãi để thu hút sự chú ý trên mạng xã hội. Thậm chí, có người còn mang những giá trị thiêng liêng hoặc những vấn đề nhạy cảm ra để "câu like", "câu view". Khi quá chạy theo sự nổi tiếng và tương tác, ranh giới giữa sáng tạo và phản cảm rất dễ bị xóa nhòa.

Nếu sử dụng đúng và có trách nhiệm, mạng xã hội là môi trường kết nối, học tập, sáng tạo và lan tỏa những điều tích cực. Rất nhiều bạn trẻ đã sử dụng nền tảng số để kể những câu chuyện đẹp, quảng bá văn hóa quê hương, hỗ trợ cộng đồng, truyền cảm hứng sống đẹp. Vấn đề không nằm ở công nghệ, mà nằm ở cách con người sử dụng công nghệ.

Văn hóa ứng xử trên mạng xã hội chính là văn hóa ứng xử của mỗi người trên nền tảng số, trong cuộc sống. Mỗi người đều có quyền bày tỏ quan điểm nhưng không có quyền xúc phạm người khác hay đùa cợt với những giá trị thiêng liêng. Mỗi tài khoản mạng xã hội đều gắn với hình ảnh của cá nhân, gia đình, nhà trường và nơi làm việc. Vì vậy, chỉ một phút thiếu suy nghĩ cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín đã xây dựng trong nhiều năm.

Đối với người trẻ, đặc biệt là sinh viên các ngành nghề có tính đặc thù như y khoa, giáo dục, lực lượng vũ trang… chuẩn mực ứng xử càng cần được đặt lên hàng đầu. Xã hội kỳ vọng ở họ không chỉ ở kiến thức chuyên môn mà còn là trách nhiệm nghề nghiệp, lòng nhân ái và đạo đức. Vì vậy, những phát ngôn thiếu chuẩn mực trên mạng không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mà còn làm xấu hình ảnh của cả một ngành nghề.

Từ những câu chuyện trên có thể thấy, giáo dục văn hóa ứng xử trên không gian mạng đang trở nên cần thiết. Bên cạnh việc trang bị kỹ năng sử dụng công nghệ, gia đình và nhà trường cần giúp người trẻ hiểu rằng mỗi bài đăng, mỗi bình luận hay mỗi lượt chia sẻ đều đi kèm với trách nhiệm. Điều lan truyền trên mạng còn là cách ứng xử và hình ảnh của chính người đăng tải.

Không gian mạng là thế giới ảo, nhưng hậu quả của những hành vi thiếu chuẩn mực lại hoàn toàn có thật. Danh dự, cơ hội học tập, nghề nghiệp, niềm tin của xã hội đều có thể bị ảnh hưởng chỉ vì vài chục giây "câu view". Mỗi người trẻ đều có quyền thể hiện bản thân, nhưng càng có trách nhiệm gìn giữ những giá trị văn hóa, đạo đức trong từng lời nói và hành động. Bởi văn hóa ứng xử trên mạng không chỉ quyết định hình ảnh của một cá nhân, mà còn góp phần tạo nên diện mạo văn minh của xã hội trong kỷ nguyên số.

Nếu đi quá giới hạn, việc “đùa cợt” trên mạng xã hội còn bị xử phạt.

LINH LINH