Tuổi mới lớn bỏ nhà đi, hiểm họa rình rập
Một số trẻ vị thành niên ở Hải Phòng tự ý rời nhà, mất liên lạc, tiềm ẩn rủi ro.
.jpg)
Tìm kiếm trong lo lắng
Ngày 29/7, gia đình cháu V.T.N. (sinh năm 2011, trú tại xã Nghi Dương, thành phố Hải Phòng) đăng thông báo tìm kiếm sau khi cháu N. rời khỏi nhà nhiều ngày nhưng chưa trở về. Người thân đã tìm kiếm nhiều nơi nhưng vẫn chưa có kết quả, mong cộng đồng hỗ trợ cung cấp thông tin.
Đây không phải trường hợp cá biệt. Qua rà soát trên các kênh thông tin chính thức của Công an thành phố Hải Phòng, chỉ trong hơn nửa đầu năm 2026 đã có ít nhất 5 trường hợp trẻ vị thành niên khác tự ý rời khỏi nhà hoặc mất liên lạc với gia đình được công khai thông tin để phối hợp tìm kiếm.
Đó là trường hợp cháu P.T.T. (sinh năm 2010) ở xã Đại Sơn bỏ nhà đi vào cuối tháng 1; cháu Ng.Đ.M.T. ở phường Tứ Minh mất liên lạc sau khi rời khỏi nhà; cháu N.N.P. (sinh năm 2011) ở xã Vĩnh Hòa bỏ nhà đi nhiều ngày; cháu T.T.T.L. (sinh năm 2011) ở xã Vĩnh Am tự ý rời khỏi nhà đầu tháng 5 và cháu Ng.T.T.H. (sinh năm 2011) ở xã Nguyễn Bỉnh Khiêm mất liên lạc trong đêm giữa tháng 7.
Điểm chung của các vụ việc là các em đều trong độ tuổi từ 14 đến 16, tự ý rời khỏi nhà sau những mâu thuẫn với gia đình, áp lực học tập hoặc những biến động tâm lý của tuổi mới lớn. Gia đình hốt hoảng tìm kiếm và lực lượng Công an địa phương phải khẩn trương xác minh, huy động nhiều lực lượng phối hợp rà soát để đưa các em trở về.
May mắn, phần lớn các trường hợp đều được tìm thấy an toàn. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc những cuộc bỏ nhà đi đều không để lại hậu quả.
Do mâu thuẫn với gia đình, cuối tháng 6 vừa qua, một nữ sinh ở Hải Phòng đã bỏ nhà đến Bắc Ninh tìm việc làm thêm. Trong thời gian này, em quen Võ Quang Lực (sinh năm 1998, quê xã Nhân Hòa, tỉnh Nghệ An) làm nghề tuyển dụng lao động tại Khu công nghiệp Đại Đồng - Hoàn Sơn.
Dù biết nạn nhân chưa đủ 16 tuổi, Lực vẫn dụ dỗ, đưa em đến các nhà nghỉ trên địa bàn xã Đại Đồng để thực hiện hành vi quan hệ tình dục. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Võ Quang Lực để điều tra về tội "Giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi".
Vụ án là lời cảnh báo rõ ràng về những hiểm họa mà trẻ vị thành niên có thể phải đối mặt khi rời khỏi sự quản lý của gia đình.
“Lá chắn" đầu tiên bảo vệ trẻ
Trong 3 tháng qua, Công an xã Vĩnh Am đã giải quyết 2 vụ trẻ vị thành niên tự ý bỏ nhà đi trên địa bàn. Qua xác minh, nguyên nhân của cả hai vụ việc đều xuất phát từ những mâu thuẫn với gia đình. Sau khi giận dỗi bố mẹ, các cháu bỏ nhà đi và liên hệ với bạn bè quen biết qua mạng xã hội. Một trường hợp cháu đi theo nhóm bạn nữ. Một trường hợp cháu đến nhà bạn nam mới quen ở.
Ngay khi tiếp nhận tin báo của gia đình, Công an xã Vĩnh Am đã khẩn trương rà soát toàn bộ các mối quan hệ của các cháu, từ bạn bè cùng lớp đến những người thường xuyên trò chuyện trên Facebook; đồng thời trích xuất hệ thống camera an ninh để xác định hướng di chuyển.
"Từ các thông tin thu thập được, Công an xã đã nhanh chóng xác định nơi các cháu đang có mặt, trực tiếp đến vận động, đưa cả hai cháu trở về an toàn và bàn giao cho gia đình", Đại úy Tô Hải Giang, Trưởng Công an xã Vĩnh Am cho biết.
Theo cơ quan công an, qua làm việc với các gia đình, một điểm chung là nhiều phụ huynh đều bận công việc, đi làm cả ngày nên ít có điều kiện quan tâm, chia sẻ với con. Trong khi đó, các cháu vẫn sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội nhưng việc quản lý, định hướng còn hạn chế, tạo điều kiện để các cháu dễ dàng kết bạn với người lạ hoặc nghe theo những lời rủ rê của các đối tượng trên không gian mạng.
"Cha mẹ cần dành nhiều thời gian hơn để quan tâm, lắng nghe tâm tư, tình cảm của con em mình. Khi phát hiện con có biểu hiện bất thường hoặc mất liên lạc, cần nhanh chóng thông báo cho lực lượng công an để triển khai các biện pháp tìm kiếm. Đây cũng là lời cảnh tỉnh đối với các cháu khi sử dụng mạng xã hội, tuyệt đối không tự ý gặp gỡ người quen qua mạng hoặc bỏ nhà đi vì những mâu thuẫn nhất thời", Đại úy Tô Hải Giang, Trưởng Công an xã Vĩnh Am khuyến cáo.
Chuyên gia tâm lý nói gì về hiện tượng trẻ bỏ nhà đi?
Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Tím Huế, chuyên gia tâm lý - giáo dục học, Trường Đại học Hải Dương, khi gặp tổn thương hoặc áp lực, trẻ dễ đưa ra những quyết định mang tính bộc phát. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu về sự gắn kết gia đình cũng khẳng định, nguyên nhân sâu xa dẫn đến hành vi bỏ nhà đi thường không phải chỉ vì một trận cãi vã, mà xuất phát từ cảm giác không được lắng nghe, không được thấu hiểu và dần mất kết nối với gia đình.
Hiện nay, trẻ vị thành niên phải đối mặt với nhiều áp lực hơn trước. Bên cạnh học tập và kỳ vọng của gia đình, các em còn chịu tác động từ mạng xã hội, áp lực ngoại hình, sự so sánh với bạn bè, bạo lực học đường, những mối quan hệ tình cảm và nhiều vấn đề khác. Khi nhiều áp lực xuất hiện cùng lúc, khả năng chịu đựng của trẻ dễ bị quá tải. Trong khi đó, nhận thức về hậu quả của hành vi vẫn chưa hoàn thiện, khiến nhiều em lựa chọn bỏ nhà đi như một cách để thoát khỏi cảm giác bế tắc trước mắt.
Đáng lo ngại hơn, mạng xã hội đang góp phần tạo ra những nhận thức sai lệch về cuộc sống tự lập. Không ít nội dung mô tả việc rời khỏi gia đình như một lựa chọn dễ dàng, thậm chí hấp dẫn. Một số đối tượng còn lợi dụng không gian mạng để tiếp cận, hứa hẹn việc làm, chỗ ở hoặc sự giúp đỡ. Với những trẻ đang tổn thương về tâm lý, các lời mời gọi này rất dễ trở thành cạm bẫy, kéo theo nhiều nguy cơ như bị lừa đảo, bóc lột sức lao động, xâm hại hoặc mua bán người.
Điều đáng lưu ý là hành vi bỏ nhà đi thường không xuất hiện đột ngột mà là điểm cuối của một quá trình khủng hoảng tâm lý kéo dài. Trước đó, trẻ thường có những dấu hiệu như thu mình, ít giao tiếp, dễ nổi nóng, né tránh cha mẹ, dành nhiều thời gian cho điện thoại và mạng xã hội, hoặc có những phát ngôn như: "Không ai hiểu con", "Con muốn biến mất", "Con không muốn sống ở nhà nữa". Một số em còn âm thầm chuẩn bị tiền, giấy tờ tùy thân, quần áo hoặc tìm hiểu phương tiện di chuyển, nơi ở và liên lạc với những người gia đình không quen biết. Đây đều là những tín hiệu cảnh báo cần được cha mẹ quan tâm nghiêm túc.
Điều quan trọng nhất không phải chỉ quan sát hành vi, mà cần chú ý đến những thay đổi bất thường trong cảm xúc và cách ứng xử của trẻ. Chính sự thay đổi đó mới phản ánh rõ nhất việc các em đang gặp khó khăn về tâm lý và cần được hỗ trợ kịp thời.
Để phòng ngừa tình trạng trẻ bỏ nhà đi, trước hết gia đình cần xây dựng một môi trường an toàn về mặt tâm lý, nơi trẻ không sợ bị trách mắng khi nói thật, không sợ bị phán xét khi mắc lỗi và luôn tin rằng cha mẹ sẽ lắng nghe khi các em gặp khó khăn. Cha mẹ cũng cần chuyển từ tư duy kiểm soát sang đồng hành, quan tâm không chỉ đến điểm số hay giờ giấc, mà còn đến cảm xúc, các mối quan hệ và những áp lực con đang trải qua.
Bên cạnh đó, trẻ cần được trang bị kỹ năng quản lý cảm xúc, giải quyết xung đột, tìm kiếm sự hỗ trợ và nhận diện các chiêu trò dụ dỗ trên mạng xã hội. Đồng thời, gia đình, nhà trường và đội ngũ tham vấn tâm lý cần phối hợp chặt chẽ để phát hiện sớm những dấu hiệu khủng hoảng, thay vì chỉ can thiệp khi trẻ đã bỏ nhà đi.
Không có đứa trẻ nào thực sự muốn rời bỏ một nơi mà các em cảm thấy được yêu thương và an toàn. Phần lớn các em bỏ nhà đi vì tin rằng ở nhà không còn ai hiểu mình, còn bên ngoài sẽ có một cuộc sống tốt đẹp hơn. Vì vậy, điều quan trọng nhất là xây dựng một mái ấm để khi gặp bất kỳ biến cố nào, lựa chọn đầu tiên của các em vẫn là quay về và tìm sự giúp đỡ từ gia đình. Đó mới là "lá chắn" bền vững nhất để bảo vệ trẻ trước những cạm bẫy của xã hội hiện đại.