Sử dụng phân bón đúng cách, nâng cao hiệu quả sản xuất

Tác hại khi sử dụng chưa đúng cách

Sau hợp nhất, thành phố Hải Phòng có hơn 95.000 ha đất trồng lúa, là yếu tố giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp và bảo đảm an ninh lương thực. Tuy nhiên, một thời gian dài, không ít nông dân Hải Phòng lạm dụng phân bón hóa học. Theo thống kê sơ bộ, hằng năm Hải Phòng sử dụng khoảng 245.000 tấn phân bón, trong đó phân hữu cơ chỉ chiếm 17%. Việc sử dụng quá nhiều phân vô cơ khiến đất bị chai cứng, mất dần hệ vi sinh vật có lợi.

Theo một số cán bộ khuyến nông Hải Phòng, nông dân lạm dụng phân bón vô cơ vì thói quen sản xuất khó thay đổi. Một số nông dân cứ vào mùa vụ là mua phân bón theo khuyến cáo trên bao bì của nhà sản xuất với mong muốn lúa và rau màu sinh trưởng và phát triển nhanh, cho năng suất và chất lượng tốt. Thậm chí, nhiều nông dân trồng rau cho rằng việc dùng lân, đạm, urê sẽ cho rau nhanh được lứa thu hoạch. Vì vậy, biết là tốn phí nhưng bà con vẫn mua để sử dụng. Tuy nhiên, việc bón thừa phân bón hoàn toàn không có tác dụng với cây trồng. Đặc biệt đối với rau màu, bón quá nhiều phân trong khi không đủ thời gian cách ly theo khuyến cáo còn làm tồn dư nhiều chất nguy hại trên cây rau, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng…

Từ năm 2025 đến nay, giá phân bón trên thị trường liên tục tăng cao, nhất là phân bón vô cơ như đạm, lân, kali, urê… Một số nông dân ở các vùng chuyên canh lúa và rau màu lo lắng, nếu giá phân bón cứ luôn trong tình trạng biến động ở mức cao, sẽ rất khó khăn cho sản xuất của nông dân, đặc biệt, sản xuất nhỏ, lẻ sẽ không có lãi. Bà Nguyễn Thị Hòa ở xã Vĩnh Bảo cho biết, thực tế phân bón là một trong những vật tư thiết yếu trong sản xuất nông nghiệp. Nếu giá phân tăng cao, trong khi nông sản bán không được giá, nông dân sản xuất hoàn toàn không có lãi…

Sử dụng phân bón tiết kiệm

Trước áp lực chi phí cao và lo ngại về ô nhiễm môi trường, vài vụ sản xuất gần đây, một số nông dân ở Hải Phòng thay đổi quan niệm về cách sử dụng phân bón, áp dụng các biện pháp tiết kiệm và hiệu quả hơn.

Hiện nay tại nhiều vùng chuyên canh rau màu ở các xã, phường như: Vĩnh Thịnh, An Hưng, An Lão, Kiến Thuỵ, Thủy Nguyên, Tứ Kỳ…, nông dân trồng rau áp dụng biện pháp bón phân theo nhu cầu cây trồng, tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, các chế phẩm vi sinh để tăng hiệu suất dinh dưỡng và đặt lịch bón theo giai đoạn sinh trưởng thay vì bón dồn. Hội Phụ nữ các xã cũng tích cực tuyên truyền, hướng dẫn theo cách "cầm tay chỉ việc" để hội viên phân loại rác thải trong gia đình, sử dụng lại rác thải hữu cơ ngâm ủ thành phân bón cho rau màu… Các mô hình này không chỉ giúp tiết kiệm phân mà còn hướng tới sản xuất nông sản an toàn.

Đối với nhiều nông dân canh tác lúa, các cơ quan chức năng của thành phố tích cực phối hợp với Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Trung tâm Nông nghiệp sinh thái tuyên truyền, hướng dẫn sử dụng phân bón đúng cách, đúng liều lượng, đúng thời điểm. Theo ông Lê Thái Nghiệp, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, nhiều kỹ thuật tiết kiệm phân bón không đòi hỏi đầu tư lớn nhưng cần thay đổi thói quen của nông dân. Vì vậy, cần tích cực tuyên truyền, thay đổi nhận thức cho bà con về việc áp dụng "bón phân cân đối” để cây trồng có nhiều dinh dưỡng nhất, sinh trưởng và phát triển tốt. Đặc biệt khuyến khích nông dân sử dụng phân bón hữu cơ, vì thực tế, đối với loại phân bón này, các nhà sản xuất có nguồn để chế biến, không phải nhập nguyên liệu nên giá khá ổn định, đồng thời còn có tác dụng bảo vệ môi trường…

Để hỗ trợ nông dân thay đổi thói quen sử dụng phân bón, canh tác theo mô hình phát thải thấp, cuối tháng 6/2026, thành phố phối hợp với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp phân bón tổ chức hội thảo tại Hải Phòng để thảo luận về vấn đề này, khuyến cáo nông dân các giải pháp kỹ thuật và kết nối chuỗi cung ứng phân bón trong sản xuất lúa, thông tin về các loại phân bón cải tiến, thế hệ mới giúp nông dân áp dụng để giảm chi phí…

Bà Cao Thanh Huyền, Phó Giám đốc Ban Quản lý rừng và Khuyến nông Hải Phòng cho rằng, để sử dụng phân bón đúng cách, nguyên tắc là nông dân phải bón theo nhu cầu cây trồng, không bón tràn lan và ưu tiên tích tụ hữu cơ cho đất. Cán bộ khuyến nông mong muốn triển khai nhiều hoạt động tập huấn kỹ thuật, phối hợp với các tổ chức trong nước và quốc tế đào tạo trên diện rộng cho nông dân các xã phường về cách sử dụng phân bón đúng, sản xuất nông nghiệp tuần hoàn. Những chương trình này nhằm giúp nông dân nắm vững kỹ thuật bón phân đúng và biết cách điều chỉnh lượng bón theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây.

HỒ HƯƠNG